In Nijmegen ontdekte een team van archeologen een bijna compleet grafveld van een boerengemeenschap uit de vroege Middeleeuwen. De graven lagen vol goed bewaard gebleven sieraden en wapenuitrusting. ‘Ook boeren hadden toen al toegang tot indrukwekkende handelsnetwerken.’
is chef van de wetenschapsredactie van de Volkskrant.
De voetballers van het Nijmeegse SV Hatert hebben, zonder dat zij daar zelf weet van hadden, jarenlang gesport boven op een groot vroegmiddeleeuws grafveld. Op hun voormalige sportvelden vond een team van archeologen en vrijwilligers honderddertig graven van mannen, vrouwen en kinderen.
De menselijke resten hebben de tand des tijds slecht doorstaan. Het hout van de kisten is vermolmd, in de bodem vol grof zand en grind blijft van de botten alleen nog een verkleuring van het zand over. Maar de voorwerpen bleken veelal nog goed bewaard te zijn. De onderzoekers van de gemeente vonden sieraden, zoals glazen kralen en kettingen met barnstenen. Ook dook wapenuitrusting op, zoals schilden en zwaarden.
Het archeologisch onderzoek ging vooraf aan de bouw van een nieuwe woonwijk in Winkelsteeg. Dat het gebied een archeologische hotspot is, bleek in 2021 al, toen onderzoekers een opmerkelijke schaal van blauw glas vonden in een Romeins graf. De nieuwe vondst is met name bijzonder omdat het om een bijna compleet grafveld gaat.
De graven stammen uit de zogeheten Merovingische tijd, van circa 450 tot 750 na Christus. De Romeinen waren vertrokken uit het gebied dat nu Nederland heet. ‘Er zijn weinig geschreven bronnen uit die tijd’, zegt archeoloog Joep Hendriks van de gemeente Nijmegen. ‘Dat maakt elke vondst extra waardevol. Omdat je zo toch iets kunt leren over hoe mensen toen leefden.’
Uit een reeks van opgravingen blijkt onder meer dat de sieraden vooral in de graven zaten, terwijl ze niet worden gevonden in nederzettingen. Alsof deze bewoners ze speciaal aanschaften voor begrafenissen. Onderzoekers van de Universiteit Leiden spreken van een rituele economie.
Hendriks: ‘Bij een eerdere vondst lag bij een overleden kleuter een zwaard van een volwassene. Mensen werden dus niet alleen begraven met spullen die ze zelf gebruikten. Bij zo’n kind is het mogelijk dat de gemeenschap een bepaalde belangrijke maatschappelijke positie voor hem in gedachten had, en dat bij het ritueel kenbaar wilde maken.’
Aardewerk kon goed uit de omgeving komen, maar dat geldt niet voor sommige andere materialen in vroegmiddeleeuwse graven. ‘Die kwamen bij andere vondsten in de buurt soms helemaal uit India. Terwijl dit toch echt om een boerengemeenschap gaat. Dat niet alleen de elite, maar ook gewone burgers toegang hadden tot dit soort handelsnetwerken, is toch wel erg bijzonder.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
De komende maanden gaan wetenschappers de voorwerpen verder onderzoeken. Chemische analyse moet onder meer uitwijzen waar de materialen van de sieraden en wapens vandaan komen, om zo een nog beter zicht te krijgen op handelsnetwerken.
Wie de vondsten zelf wil bewonderen: een selectie is vanaf volgende week te zien in de hal van het stadhuis van Nijmegen.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant