Rechtse tegenstanders zien een PvdA die is ‘gekaapt’ door GroenLinks. Binnen de fusiebeweging heerst een ander sentiment: de PvdA domineert juist te veel op het asieldossier.
VVD’ers denken soms nog met enige weemoed terug aan een gebeurtenis ten tijde van de vluchtelingencrisis in 2015. Het kabinet-Rutte II kwam in de zomer van dat jaar bijeen bij het strand van Wassenaar om te praten over de toestroom van Syrische asielzoekers. VVD-bewindspersonen zagen op tegen de bijeenkomst, omdat ze vreesden dat de PvdA zou tegensputteren bij het nemen van inperkende maatregelen. Tot hun opluchting was de stemming anders: ook de PvdA’ers waren ervan doordrongen dat het kabinet in actie moest komen. Het bleek de voorbode voor de asieldeal met Turkije.
Het verhaal past in de boodschap die Dilan Yesilgöz nu al maanden uitdraagt, al maakt ze daarbij volgens voormalige PvdA-kopstukken een karikatuur van de oude PvdA. Volgens de VVD-leider zijn de sociaaldemocraten bruut weggerukt uit het politieke midden door de fusie met GroenLinks. Vorige week zag Yesilgöz dat wereldbeeld bevestigd toen Frans Timmermans tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen liet merken dat hij weinig ziet in nationale maatregelen om de asielinstroom te beperken.
Politiek redacteur Frank Hendrickx bericht wekelijks over de mechanismen achter de politieke gebeurtenissen.
Timmermans, die inzet op een Europese aanpak, noemde de plannen die nu voorliggen ‘symboolmaatregelen’ gericht op ‘Verelendung’ om asielzoekers af te schrikken. ‘GL-PvdA wil niks aan de instroom doen’, concludeerde Yesilgöz meteen. ‘Daarom gaat het nooit lukken met links en is een centrumrechts kabinet nodig.’
Ook bij het CDA is er enige ongerustheid te bespeuren na het debat van vorige week. Voor de partij van Henri Bontenbal staat vast dat een volgende coalitie alsnog een streng asielbeleid moet afspreken, ook omdat de wetgeving van het kabinet-Schoof voor de verkiezingen waarschijnlijk niet meer door de Kamers komt. Maar is GL-PvdA, dat volgens de huidige peilingen onontbeerlijk is voor een werkbare coalitie, bereid om dat mogelijk te maken?
Het perspectief binnen de fusiebeweging zelf is anders. Daar leeft eerder de overtuiging dat het de PvdA is die een zwaar stempel drukt op het asiel- en migratiestandpunt van de partij.
GL-PvdA heeft volgens deze critici ten onrechte ‘het rechtse frame’ overgenomen dat (asiel)migratie een grote bedreiging is voor Nederland, terwijl dat in hun ogen vooral een afleidingsmanoeuvre is. Vluchtelingen en arbeidsmigranten worden in die visie als zondebok gebruikt voor zelfgecreëerde maatschappelijke problemen als de vastgelopen woningmarkt en asielopvang.
Binnen de partij deelt lang niet iedereen het enthousiasme van Timmermans voor het Europese asiel- en migratiepact. De vrees bestaat dat vluchtelingen straks onder brute omstandigheden vast komen te zitten aan de buitengrenzen van Europa waar ze voortaan hun aanvraag moeten indienen. GL-PvdA zet bovendien de deur open voor meer asieldeals met niet-EU-landen, al bleek eerder dat mensenrechten daarbij allerminst gegarandeerd zijn.
Dat er interne spanningen zijn over het asielbeleid kwam vorig jaar aan het licht toen Timmermans op Prinsjesdag beweerde dat er ‘met ons altijd valt te praten hoe je het asielbeleid strenger en soberder kan maken’. Honderden leden reageerden verbolgen op die uitlatingen.
Timmermans nam gas terug, maar afgelopen december kondigde hij wel met aplomb aan dat zijn fractie de aanbevelingen van de Staatscommissie Demografische Ontwikkeling 2050 ‘volledig omarmde’. Voor een deel van zijn achterban was dat evenmin vanzelfsprekend, omdat die commissie wil dat er bandbreedtes komen voor het aantal (asiel)migranten dat Nederland binnen mag komen.
Critici vrezen dat zo de deur wordt geopend naar nog harder beleid: als de streefcijfers niet worden gehaald, zal de roep om draconische maatregelen verder toenemen. Timmermans toonde zich desondanks trots op de koerswijziging. ‘Een jaar geleden hadden we niet geaccepteerd dat er binnen bandbreedtes gewerkt moet worden.’
Potentiële coalitiepartners willen nu van hem horen welke concrete maatregelen hij steunt om binnen die bandbreedtes te blijven, maar de kans is klein dat de GL-PvdA-leider al voor de formatie in zijn kaarten laat kijken, ook vanwege de electorale kwetsbaarheid. Uit peilingen blijkt dat een vijfde van zijn kiezers nog een stem overweegt op de Partij voor de Dieren, die op het asieldossier eerder de oude koers van GroenLinks volgt.
Timmermans zal daarnaast willen vermijden dat op het komende partijcongres de interne verdeeldheid over het migratiebeleid weer opflakkert. Volgens meerdere ingewijden blijft het waarschijnlijk rustig, ook omdat er ‘al een shake-out heeft plaatsgevonden’; de meest kritische leden zijn vertrokken.
Het deel van de achterban dat nu al aanhikt tegen de huidige asielparagraaf in het verkiezingsprogramma houdt wel zijn hart vast voor de formatie. De wil om te regeren is in de partijtop groot. Niemand gelooft dat Timmermans nog eens buiten het kabinet wil blijven. En ook ex-GroenLinks-leider Jesse Klaver, die alweer vijftien jaar in de oppositie zit en de afgelopen periode opvallend vaak afwezig was in de Kamer, lijkt te snakken naar een nieuwe stap in zijn loopbaan, bijvoorbeeld een ministerschap. ‘Zij zijn bereid om alles weg te geven in de formatie, daar maak ik me geen enkele illusie over’, aldus een partijbron.
Zo beweegt Timmermans zich tussen twee vuren: zijn potentiële coalitiepartners betwijfelen of hij bereid is om mee te bewegen op het asieldossier, een deel van zijn eigen achterban vreest te veel buigzaamheid.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant