Elektrisch rijden Op last van Trump eindigt de subsidie op elektrische auto’s deze maand. Dat zal de opmars ervan flink temperen, verwachten analisten.
Al Bastanmehr (51) kijkt vanachter zijn bureau uit over zijn parkeerplaats met tweedehands auto’s. Hij verkoopt alleen elektrische; het terrein in Daly City, net onder San Francisco, staat vol Polestars, Kia Niro’s, Hyundai Ioniqs. Een enkele Tesla glimt in de Californische zon. „Tijdens dat hele Musk-gedoe heb ik er in twee, drie weken dertig opgekocht.” Die kan hij doorverkopen in de Central Valley, lacht Bastanmehr: het conservatievere deel van Californië. „Verder koopt niemand ze.”
Bastanmehr draait goede maanden. Verkoopt hij doorgaans vijftig auto’s per maand, in augustus waren het er 62. „September wordt ook zoiets”, zegt hij, terwijl hij naar zijn computerscherm kijkt. Dat komt niet doordat Amerikanen opeens meer van elektrische auto’s houden. Ze willen nog snel gebruik maken van aankoopsubsidies voor stekkerauto’s. Die verdwijnen eind september.
Bij tweedehands elektrische auto’s maak je aanspraak op maximaal 4.000 dollar, als de auto goedkoper is dan 25.000 dollar. Bij nieuwe modellen is de subsidie maximaal 7.500 dollar. „Als auto’s duurder zijn, zeggen klanten soms: kan ik je wat cash geven en de credit pakken?” Doet hij overigens niet, zegt Bastanmehr.
Het aannemen van Donald Trumps ‘Big, Beautiful Bill’, deze zomer, maakte een einde aan veel klimaatmaatregelen van zijn voorganger Joe Biden. Een van de belangrijkste: forse aankoopsubsidies – in feite een belastingkorting – voor elektrische auto’s, ingesteld in 2022. Daarmee wilde Biden bewerkstellingen dat vanaf 2030 de helft van alle nieuw verkochte auto’s in de VS hybride of elektrisch zou zijn. Volgens de toenmalige president was dat nodig om de klimaatdoelen van Parijs te halen. Auto’s zijn verantwoordelijk voor circa 16 procent van de Amerikaanse uitstoot van broeikasgassen.
Trump heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij niks in die subsidie zag. Voor hem zijn elektrische auto’s vooral een speeltje van welvarende progressievelingen – en van klimaatbeleid is hij sowieso al geen voorstander. Liever wil hij brandstofauto’s op de weg houden, onder meer om de Amerikaanse fossiele energiesector te helpen. Per 1 oktober zijn de subsidies verleden tijd.
Die beslissing heeft geleid tot grote zorgen over de vergroening van het Amerikaanse wagenpark. Consumenten mogen de laatste maanden flink ingeslagen hebben, analisten rekenen nu op een forse dip. Volgens een analyse van Princeton-professor Jesse Jenkins zullen automakers tot 2030 in de VS acht miljoen elektrische auto’s minder verkopen dan eerder verwacht. Slechts een kwart van de autoverkoop in 2030 zal volgens Jenkins elektrisch zijn. Nu is dat ongeveer 8 procent, tegenover 30 procent in Nederland.
„De subsidies zijn populair en hebben absoluut invloed op het aankoopbesluit”, zegt Coco Zhang, die voor ING vanuit New York de verduurzaming van de Amerikaanse autosector volgt. Ze wijst erop dat vorig jaar 90 procent van de elektrische auto’s in de VS met financiële steun werd aangekocht. Wegvallen van die subsidies gaat de komende maanden absoluut tot een klap leiden, denkt ze. „Ze spelen een cruciale rol in de markt.”
Sommigen houden rekening met heel drastische scenario’s. In The Washington Post zei zelfstandig analist Karl Brauer te verwachten dat in de rest van het jaar nog maar 1 tot 2 procent van de aangeschafte nieuwe auto’s elektrisch zal zijn – wat neerkomt op een compleet ingestorte markt.
Ook autofabrikanten bereiden zich voor. Grote namen als General Motors en Ford lobbyden de afgelopen maanden bij Trump om de subsidies níét af te schaffen. Zij investeerden onder Biden miljarden in de productie van elektrische auto’s, en dachten dat de subsidies zouden blijven. „Nu zie je dat ze productiedoelen terugschroeven, minder elektrische modellen aanbieden en meer hybrides overwegen”, zegt Zhang. Zo snijdt GM stevig in de productie van de elektrische Bolt.
Op zichzelf is de stap van Trump niet uniek: veel landen hebben geen aankoopsubsidies (meer), waaronder Nederland en Duitsland. Maar een belangrijk verschil is dat het aandeel van stekkerwagens in Europa al een stuk hoger ligt. De Amerikaanse markt is nog kwetsbaar; elektrische auto’s zijn er minder gangbaar, onder meer door de lage brandstofprijzen en lange afstanden.
In Daly City ligt Bastanmehr er niet wakker van. Hij vreest hier in de relatief welvarende regio San Francisco geen enorme terugval in zijn verkopen, juist omdat elektrische auto’s een beetje een elitedingetje zijn. „Ik had altijd al relatief veel klanten die geen aanspraak konden maken op subsidies, omdat ze te veel verdienden.”
Dat blijkt bij een van de weinige klanten deze maandagmiddag. De 55-jarige Glenn (achternaam bekend bij de redactie) komt kijken voor een Polestar. „Ik werk in de techwereld”, vertelt hij. Vorig jaar heeft hij te veel verdiend om subsidie te claimen: meer dan 75.000 dollar. „Dit is ook niet mijn eerste elektrische auto.” In mei deed hij een Tesla weg.
De VS zullen nooit echt klaar zijn voor elektrische wagens, denkt Bastanmehr. „De kustgebieden wel. Maar zóveel mensen zijn echt tegen. I love my pick-up, zeggen die.”
Analist Zhang is minder pessimistisch. Ze verwacht dat de Amerikaanse vraag naar elektrische auto’s uiteindelijk wel groeit, onder meer omdat de prijs ervan blijft dalen. Het tempo van die groei ligt alleen veel lager dan eerder verwacht. „De VS zullen echt achter komen te liggen bij Europa en vooral China.” Voor Amerikaanse autofabrikanten is dat riskant. Doordat zij kleinere aantallen produceren, zullen ze minder snel goedkope elektrische auto’s op de markt kunnen brengen.
Bastanmehr rolde ooit de autohandel in door zijn liefde voor „nicheauto’s”. Dat elektrische modellen zo populair werden, had ook een keerzijde. „Het werd saai.” Middenklasseklanten met subsidies hadden volgens hem ook vaker betalingsproblemen: in de VS kopen veel mensen auto’s met een lening. „Er kwam gedoe. Ik houd niet van die hoofdpijn.” Dat stekkerwagens weer wat exclusiever worden, vindt hij eigenlijk wel fijn. „Ik ben blij.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC