Zestigduizend vrouwen met borstimplantaten van Allergan hebben een verhoogd risico op een zeldzame vorm van lymfeklierkanker en zouden daar nooit goed over zijn geïnformeerd. Vrouwenrechtenorganisatie Bureau Clara Wichmann eist compensatie voor hen.
Allereerst mogen drie vrouwen hun verhaal doen, dinsdagochtend in de rechtbank in Amsterdam. Ze willen niet met hun naam worden genoemd. ‘Ik wilde mezelf mooier maken en daar ben ik bijna aan overleden’, zegt een van hen. ‘Wat er aan mijn gezondheid en vertrouwen is verwoest, kan nooit worden hersteld. Ik sta hier vandaag voor alle vrouwen die ziek zijn geworden door Allergan-borstprotheses.’
In zittingszaal A1 dient de massaclaim-zaak over borstimplantaten. Vrouwenrechtenorganisatie Bureau Clara Wichmann (BWC) stelt namens 60 duizend vrouwen farmaceut Allergan financieel aansprakelijk voor negatieve effecten van zijn siliconen-product, dat eind 2018 ‘vrijwillig’ uit de markt werd gehaald.
Het verwijt luidt dat Allergan consumenten niet goed heeft geïnformeerd over een verhoogd risico op een zeldzame vorm van lymfeklierkanker (BIA-ALCL), en dat de implantaten ook andere gezondheidsschade veroorzaken, zoals chronische pijn, vermoeidheid en concentratiestoornissen.
Daarentegen heeft de farmaceut in zijn patiëntfolders juist ‘bijgedragen aan de maatschappelijke druk op vrouwen om te voldoen aan een schoonheidsideaal: volle borsten, volle billen, een slanke taille en haarloze benen’, zegt de advocaat van BCW. ‘Het vrouwenlichaam is geseksualiseerd en daaromheen is een hele industrie ontstaan. Als je de vorm, verhouding en het profiel van je borsten verbetert, zul je je veel beter voelen en beter overkomen, is de boodschap in de brochures. Maar de implantaten van Allergan maken vrouwen niet beter, maar zieker.’
BCW eist daarom in deze bodemprocedure dat de farmaceut vrouwen vergoedt voor de verwijdering van implantaten en een eventuele borstreconstructie daarna. Die vergoeding zou ook moeten gelden voor vrouwen die nog geen gezondheidsklachten hebben, maar die het risico op deze vorm van kanker willen uitsluiten.
‘De implantaten zijn níét gebrekkig’, begint de advocaat van Allergan zijn pleidooi. Hij benadrukt dat de overgrote meerderheid van vrouwen met deze protheses tevreden is en geen klachten heeft, dat de producten onderhevig zijn aan ‘een zeer gereguleerde markt met veel critici en toezichthouders’, en dat het juist BCW is dat angst veroorzaakt.
‘Wij betwisten niet dat er vrouwen zijn met klachten, we betwisten wél dat die zijn te relateren aan siliconenimplantaten’, stelt Allergans advocaat. Volgens hem spreekt de Wereldgezondheidsorganisatie daarom hooguit van ‘associatie’, en is daarvoor geen wetenschappelijk bewijs. Bovendien zou de zeldzame vorm van lymfeklierkanker meerdere oorzaken kunnen hebben, zoals bijvoorbeeld bacteriële infectie tijdens de operatie, of genetische aanleg.
Ook bestrijdt hij dat er sprake is geweest van gebrekkige patiëntinformatie. ‘Allergan heeft Nederlandse artsen altijd tijdig en volledig geïnformeerd over de stand van zaken in de medische wetenschap op dat moment. Dat het bedrijf informatie achterhoudt, is niet waar. Gewoon onjuist. Dat is echt onzin.’
BCW stelt daar tegenover dat de implantatenfabrikant niet alleen chirurgen, maar ook consumenten over het risico op kanker had moeten informeren, omdat plastisch chirurgen ‘geen ondergeschikten van de producent’ zijn. ‘Een risico op kanker is een collectieve aangelegenheid, waarvoor de producent uitdrukkelijk moet waarschuwen. Vrouwen moeten in staat worden gesteld om goed geïnformeerd zo’n persoonlijke beslissing te nemen.’
De vrouwenrechtorganisatie verwijt de farmaceut bovendien de eerder geuite stelling dat consumenten niet te veel informatie moeten krijgen over risico’s en bijwerkingen, omdat dit zou kunnen bewerkstelligen dat ze de implantaten niet nemen. ‘Met deze betuttelende opmerking slaat Allergan de spijker op z’n kop. Deze inbreuk op de keuzevrijheid van vrouwen is niet in het belang van de vrouwen, maar van de portemonnee van Allergan.’
Het bedrijf blijft erbij dat het volgens de wet slechts verplicht is zorginstellingen over de risico’s te informeren en niet de patiënten zelf. De verschillen in internationale wetgeving zou de reden zijn waarom in de Verenigde Staten eerder informatie over de risico’s is gedeeld dan in Europa.
De advocaat van Allergan herhaalt dat protheses alleen bij medische noodzaak worden verwijderd, en dat zo’n operatie vervolgens door de verzekeraar wordt vergoed. Het zou ‘disproportioneel’ zijn om alle vrouwen te betalen die uit angst voor kanker hun Allergan-implantaten willen laten verwijderen.
BCW trekt in een reactie de vergelijking met rokerskanker: ‘Je zegt eigenlijk dat een roker niet hoeft te stoppen met roken omdat die nog geen gezondheidsschade heeft. Maar het risico op rokerskanker beperken doe je alleen door te stoppen met roken.’
Even noemt de vrouwenrechtenorganisatie de lekkende implantaten van PIP (Poly Implant Prothèse) die in 2010 een wereldwijd schandaal veroorzaakten en waarvan tienduizenden vrouwen ziek werden. Maar die vergelijking gaat absoluut niet op, stelt Allergan, omdat het destijds ging om fraude met een siliconengel die voor industrieel en niet voor medisch gebruik was gemaakt. ‘En daarvan is hier absoluut geen sprake: Allergan weet niet méér dan wat alle toezichthouders over dit product hebben verzameld.’
De advocaat benadrukt dat het product eind 2018 vrijwillig uit de markt werd gehaald vanwege de aanhoudende discussie, niet vanwege ondeugdelijkheid.
‘Stel’, zegt een van de rechters, ‘dat wij besluiten dat Allergan moet vergoeden. Dan kan daar de boodschap van uitgaan: u kunt die protheses beter laten verwijderen. Hoe ziet u dat?’
De advocaat van Bureau Clara Wichmann antwoordt: ‘Als een risico alleen kan worden weggenomen door het wegnemen van het product, dan is dat product schadelijk.’
De rechtbank verwacht een uitspraak te doen op 19 november.
Source: Volkskrant