Rechtszaak Tienduizenden Nederlandse vrouwen kregen een model borstimplantaten van Allergan, dat van de markt werd gehaald toen ze in verband werden gebracht met kanker. In de rechtbank draait het om de vraag: is Allergan aansprakelijk?
Een siliconen borstimplantaat, niet het model dat Allergan van de markt afhaalde.
Drie vrouwen, met ieder hun eigen achtbaan van pijnklachten, vermoeidheid, geheugenproblemen en erger. Niet meer in staat om te werken of de kinderen op zaterdag te zien sporten. Vast een burn-out, zei een huisarts. Of vroeg in de overgang, dacht een van de vrouwen.
Nu staan deze drie vrouwen voor de rechter. En achter hen in de zaal nog enkele tientallen vrouwen. Allemaal zijn ze in Amsterdam deze dinsdag voor een nog grotere groep die schadevergoeding eist omdat ze siliconen borstimplantaten hadden van Allergan en ziek werden. De stichting Bureau Clara Wichmann bracht ze hier bij elkaar voor een massaclaim van bijna zevenduizend vrouwen tegen de producent van deze implantaten.
De vrouwen vertellen dat ze voor deze implantaten kozen in de veronderstelling dat ze veilig waren: het type Biocell van Allergan, met een ruwe buitenkant. Maar ze kregen klachten, dus gingen de implantaten eruit, gingen nieuwe erin, alles op eigen kosten, en ze kregen weer pijn, weer allerlei systemische klachten – van nachtelijk zweten tot hartkloppingen. Naar schatting kregen zestigduizend andere Nederlandse vrouwen deze implantaten.
Al in 1997 was een geval bekend van een vrouw met deze implantaten die een zeldzame vorm van lymfeklierkanker kreeg – afgekort BIA-ALCL – wat in verband werd gebracht met de implantaten. Daarna groeide de kennis over dit verband en werden de implantaten in 2018 van de markt gehaald.
Twee van de drie vrouwen vooraan in de rechtbank kregen kanker, BIA-ALCL. Met alle drie gaat het na jaren in de medische molen veel beter, maar ze dragen, zeggen ze zelf, nog de littekens. „Van binnen en van buiten.” En dan is er de schaamte – daarom willen ze ook hun naam niet zeggen. „Ik dacht: ik heb mezelf ziek gemaakt. Ik wilde mezelf mooier maken en daar ben ik bijna aan overleden.”
Daarna zegt een vrouwelijke bestuurder van Allergan, voorheen plastisch chirurg: „Wij geven om mensen, om vrouwen en hun gezondheid.” Elk medisch hulpmiddel heeft risico’s, en het is aan de plastisch chirurg om die met vrouwen af te wegen tegen de voordelen. „Er zijn veel vrouwen die nooit spijt hebben gekregen.”
Waar het om gaat in deze rechtszaak is of Allergan (voor 55 miljard euro in 2020 overgenomen door AbbVie) aansprakelijk is voor de schade die vrouwen met deze implantaten leden. Ja, betogen de advocaten van de stichting. De vrouwen zijn niet geïnformeerd over de risico’s van de gebrekkige protheses, terwijl die bij Allergan al jaren bekend waren. In consumententaal: ze kregen niet het product dat ze verwachtten.
Nee, Allergan is niet wettelijk aansprakelijk, betoogt de advocaat van Allergan met een spervuur van argumenten. Het is aan de plastisch chirurg om vrouwen over de risico’s te informeren. Als je in de bijsluiter voor vrouwen te veel ‘onzekerheden’ opvoert, voed je irreële angsten. De oorzaak van BIA-ALCL is niet bekend, en het risico is extreem klein. Een verband tussen klachten zoals vermoeidheid en implantaten ziet het bedrijf sowieso niet.
En gebrekkig? Nee, de implantaten voldeden aan de veiligheidseisen om op de markt te komen. Dat Allergan ze van de markt haalde, was „uit voorzorg”, vanwege „de discussie”, niet omdat ze niet deugden. Natuurlijk, de klachten zijn echt. Maar waarom zou Allergan moeten betalen, bijvoorbeeld voor het verwijderen van de implantaten, als de zorgverzekeraar dat niet doet?
Dat Bureau Clara Wichmann er een collectieve actie van heeft gemaakt, is volgens Allergan niet de juiste weg. Hoe kunnen ze voor alle vrouwen schadevergoeding eisen, terwijl veel vrouwen geen klachten hebben?
Daarmee raakt de Allergan-advocaat de kern van de zaak. Want Bureau Clara Wichmann greep de vijf jaar jonge Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (WAMCA) juist heel bewust aan: niet alleen omdat vrouwen als collectief sterker staan dan alleen, tegenover een farmareus als Allergan. Maar ook vanwege maatschappelijke belang van een zaak die volgens hen ook gaat over hoe bedrijven geld verdienen over de rug van vrouwen die druk voelen om te voldoen aan een schoonheidsideaal.
Of vrouwen schadevergoeding krijgen en hoeveel, daarover gaat het vandaag niet, benadrukt de rechter al aan het begin. Deze zitting is bedoeld om te kunnen oordelen of Allergan aansprakelijk is. Het vonnis verwacht ze 19 november.
De drie vrouwen die hier spreken, vinden elkaar in de pauzes. Ze zijn blij dat ze voor alle vrouwen achter de claim konden spreken. Maar dat de advocaten van Allergan in twijfel trekken dat hun klachten en zelfs lymfeklierkanker door de implantaten is veroorzaakt, komt hard aan. „Ik heb me er lang voor geschaamd en gedacht dat het aan mij lag”, zegt één van hen. „Nu worden de risico’s toch weer gebagatelliseerd.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Een overzicht van de verhalen die de economieredactie vandaag heeft gemaakt
Source: NRC