Terwijl Mark Rutte verzekert dat de Navo met ‘kalme vastberadenheid’ omgaat met Russische schendingen van het luchtruim, waarschuwt Polen dat Rusland niet moet ‘zeuren’ als een volgende keer een gevechtsvliegtuig wordt neergehaald.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
De Noord-Atlantische Raad kwam dinsdag voor de tweede keer binnen tien dagen bijeen onder artikel IV van het Verdrag van Washington, dat overleg voorschrijft als de territoriale integriteit of veiligheid van een van de bondgenoten wordt bedreigd. Nadat eerder Russische drones boven Polen de aanleiding waren, betrof het ditmaal de schending, twaalf minuten lang, van het Estse luchtruim door drie Russische MiG-gevechtsvliegtuigen.
In een verklaring die de bondgenoten dinsdag publiceerden, noemen ze de schending van het luchtruim ‘onderdeel van een breder patroon van steeds onverantwoordelijker Russisch gedrag’. Ook stellen de bondgenoten dat ‘Rusland niet moet twijfelen’ aan hun bereidheid ‘met alle noodzakelijke militaire en niet-militaire middelen zichzelf te verdedigen en bedreigingen af te schrikken’.
Op een persconferentie die secretaris-generaal Rutte nadien gaf, werd hij overladen met vragen van westerse journalisten die deze vastberadenheid in twijfel trekken. Durft de Navo Rusland wel af te schrikken? Is het niet veiliger dreigen uit te schakelen voordat ze het luchtruim schenden? Bent u bereid de Russen bang te maken? Rutte antwoordde dat de Navo bij beide recente schendingen van het luchtruim heeft bewezen dat het snel en effectief kan optreden - en dat het antwoord proportioneel moet zijn aan de dreiging.
De Russische MiG’s in het Estse luchtruim werden volgens Rutte ‘snel onderschept’ door gevechtsvliegtuigen uit Navo-landen en het luchtruim uit geëscorteerd - na een dreigingsanalyse. ‘Besluiten over het al dan niet engageren van een vliegtuig dat het luchtruim schendt - bijvoorbeeld door het vuur te openen - worden op dat moment gemaakt, gebaseerd op de beschikbare informatie, inclusief vragen over intenties, bewapening en potentiële risico’s voor geallieerde strijdkrachten en civiele infrastructuur. De overkoepelende verantwoordelijkheid ligt bij Saceur (‘Supreme Allied Commander Europe’, red.).
‘We zullen altijd reageren met kalme vastberadenheid’, zei Rutte, die in Brussel het accent legde op een sterk, maar niet escalerend antwoord op Russische schendingen. Ondertussen weerklonken langs de oostflank van de Navo en in de VN-Veiligheidsraad andere geluiden, waaronder de roep om een krachtiger antwoord van de Navo. Het sterkst werden die verwoord door de Poolse minister van Buitenlandse Zaken Radek Sikorski, die in New York waarschuwde dat Rusland niet moet ‘zeuren’ als er bij een volgende schending van het Navo-luchtruim wel een Russisch gevechtsvliegtuig wordt neergeschoten.
Sikorski hekelde de ‘lust naar dominantie’ van Rusland en noemde de recente schendingen van het Navo-luchtruim slechts de ‘jongste manifestatie’ van Ruslands escalerende hybride oorlog tegen het Westen: ‘De moord op politici, journalisten, mensenrechtenactivisten, cyberaanvallen tegen ziekenhuizen en financiële instellingen, brandstichting onder andere in Polen, het VK en Litouwen, postpakketjes die brandbaar materiaal bevatten in heel Europa inclusief Duitsland, aanvallen op Oekraïense ambassades, naast de standaard spionage en desinformatie.’
Rutte wilde niet ingaan op Sikorski’s woorden, maar zag geen licht tussen zijn woorden en die van de Poolse premier Donald Tusk. Die verklaarde dat binnendringende objecten ‘zo nodig’ worden neergeschoten. Rutte noemde de recente Russische schendingen ‘ofwel expres of flagrante incompetentie’. Rusland ontkent het Estse luchtruim te hebben geschonden.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant