Kristi Raik | defensie-expert Estland Rusland probeert met schendingen van het NAVO-luchtruim angst te zaaien in Europa, zegt defensie-expert Kristi Raik. „In Estland is geen paniek, wel enige nervositeit.”
Kristi Raik, directeur van denktank ICDS in Tallinn.
De volgende provocatie van de NAVO kan er heel anders uitzien. Estland en de andere landen langs de Russische grens kunnen zich daar heel moeilijk op voorbereiden, zegt Kristi Raik, directeur van het International Centre for Defense and Security (ICDS), een denktank in de Estse hoofdstad Tallinn. Vrijdag waren het drie Russische straaljagers die twaalf minuten door het Estse luchtruim vlogen. De volgende keer kan Rusland over land de grens oversteken, op zee, of in het digitale domein. Raik: „Russen willen verrassen.”
Raik doet als analist bij ICDS en als hoogleraar aan de Universiteit van Turku (Finland) onderzoek naar Europese veiligheid en het buitenlandse en veiligheidsbeleid van de Baltische landen en Finland. Dinsdag sprak de NAVO op verzoek van Estland over het incident van 19 september, maandag kwam de VN-Veiligheidsraad in een spoedzitting bijeen. De NAVO-bijeenkomst leidde tot de garantie dat de alliantie zichzelf met „alle noodzakelijke militaire en niet-militaire middelen” zal verdedigen.
Wat is volgens u het motief van Moskou voor de recente schendingen van het NAVO-luchtruim, met drones in Polen en Roemenië en gevechtsvliegtuigen in Estland?
„Ik denk dat er twee motieven zijn. De oorlog in Oekraïne verloopt voor Rusland niet naar wens, zowel op militair als diplomatiek gebied zit het vast. Daarom proberen ze de druk op de bondgenoten van Oekraïne op te voeren, door angst te zaaien in Europa. Zo proberen ze de steun voor Oekraïne af te breken. Daarnaast wil Moskou laten zien dat de NAVO zwak en verdeeld is, dat de alliantie niet in staat is om adequaat te reageren op deze dreiging.”
Reageert de NAVO tot nu toe adequaat?
„Niet ieder land reageert met gelijke taal, maar de gedeelde boodschap is duidelijk: als dat nodig is, komt er een krachtige reactie. Bij de Russische drones die twee weken geleden Polen binnenvlogen bleek dat de NAVO geen passend antwoord had tegen drones. In die zin was dat een ernstiger incident dan de MiG’s die vrijdag door Italiaanse F-35’s van NAVO’s Baltic Air Policing-missie het Estse luchtruim uit zijn gedwongen. Bij vijandige gevechtsvliegtuigen weet de NAVO wat te doen, bij drones is dat een stuk lastiger. Het is zaak dat er snel een ‘drone-muur’ komt. We kunnen op dat gebied veel leren van Oekraïne.”
De Poolse premier Donald Tusk zei maandag dat Polen elk vijandig „vliegend object” dat het Poolse luchtruim binnendringt zal neerschieten. Kan hij dat waarmaken?
„Je kunt je afvragen of dat een wijze opmerking was. De werkelijkheid is genuanceerder. Je kunt niet zeggen dat elk object automatisch wordt neergeschoten, het hangt van de omstandigheden af.”
De regering-Trump dreigt te stoppen met financiering van het Baltic Security Initiative, waar de laatste jaren gemeenschappelijke oefeningen met Amerikaanse militairen mee werden gefinancierd. Dit jaar gaat het om 231 miljoen dollar. Hoe erg is het als het stopt?
„In militaire zin is het niet dramatisch, voor Estland gaat het om 5 procent van het totale defensiebudget. [Samen besteden de drie Baltische landen dit jaar 5,7 miljard euro aan defensie, red]. De politieke boodschap is wel verontrustend. De VS willen minder bijdragen aan de Europese defensie. Dat is hun keuze, maar de timing is ongelukkig, juist nu de oostflank van de NAVO wordt bedreigd. Dat besef lijkt gelukkig aanwezig bij veel Congresleden, dus wellicht blijft het Baltic Security Initiative behouden.”
Wakkert het incident van vrijdag de vrees voor een Russische invasie aan in Estland?
„Er is geen sprake van paniek, wel van enige nervositeit. Alle experts, ook wij, zeggen echter dat Rusland geen oorlog wil met de NAVO. Zolang ze oorlog voeren in Oekraïne missen ze de militaire capaciteit. De belangrijkste opgave voor de Baltische landen is kalm blijven en Oekraïne blijven steunen. Dat geldt trouwens ook voor West-Europa. Ik geloof niet in de theorie dat de Baltische landen Poetins volgende prooi zijn, mocht Oekraïne vallen. Moldavië en de zuidelijke Kaukasus liggen meer voor de hand, omdat ze buiten de bescherming van EU en NAVO vallen.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC