Verslaggever Iris Koppe communiceert met de Oekraïense Elena (70), bij wie ze studeerde in Kyiv. Elena zat eerst ondergedoken, vluchtte naar Hongarije, keerde terug en verblijft nu in Kyiv. De berichten zijn vertaald vanuit het Russisch.
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over Oekraïne en Oekraïners in Nederland.
‘Het is erg warm in Kyiv, zo’n 26 graden. Ik zit hier in de keuken bij de ventilator en drink afgekoelde zwarte koffie, met ijsblokjes en een scheutje amandelsiroop. Vanochtend vroeg naar de bakker geweest. Een rogge-desembrood gekocht, voor bij de salade later vandaag. Met zoute boter erop gesmeerd is dat verrukkelijk.
‘Je vroeg me laatst hoe het was afgelopen met die man die hier in de flat verstopt werd door zijn moeder. Ik vertelde je dat ik deze jongen wilde gaan aangeven bij het militair rekruteringsbureau. Ik had er veel moeite mee dat mijn zoon wél is afgereisd naar het front, maar dat deze man zijn plicht ontloopt. Het is niet alleen een strafbaar feit, maar het brengt ook de mannen in gevaar die wel in het oosten in de loopgraven staan. Zij zijn uitgeput, omdat er te weinig mannen zijn om ze af te lossen.
‘In Oekraïne zijn meer mannen die onderduiken. En dan hoor je weleens van mensen dat ze dit ‘zielig’ vinden. Die mannen zitten jaren opgesloten in hun eigen huis en kunnen niet naar buiten om boodschappen te doen. Uit angst om opgepakt te worden. Ze worden vaak erg dik. Hun eten laten ze elke dag bezorgen. De kwaliteit van hun leven is weinig meer waard.
‘Tsja, is dat zielig? Of gewoon laf? Ik weet dat je mij erg principieel vindt. Maar je kunt niet in een democratie willen leven en dan wél van de lusten willen genieten, maar niet de lasten willen dragen. Wat zijn waarden dan waard? Als we niet vechten voor onze democratie, leven we straks in een Russische dictatuur, zo simpel is het. Maks wilde ook nooit naar het front. Hij ging wel.’
‘Maar goed, terug naar mijn onderbuurvrouw. Ik vermoed dat haar ter ore was gekomen dat ik naar het militair rekruteringsbureau wilde stappen. Op een avond, toen er niemand anders in de flat was, klampte ze mij aan. ‘Alsjeblieft’, smeekte ze, overmand door tranen. ‘Doe het niet.’
‘Haar stem galmde in het trappenhuis. Ze hield met beide handen stevig mijn jas vast. ‘Laat ons met rust,’ fluisterde ze. Ze vertelde dat ze al een zoon verloren was in de Donbas, in 2015, bij de slag om Debaltseve. Ze wilde niet nog een zoon verliezen. ‘Vergeet wat je weet,’ zei ze streng terwijl ik haar adem kon ruiken, ‘en dan zal God jouw eigen zoon beschermen.’ Toen ze me los had gelaten, liep ik snel de laatste trappen af naar beneden, naar buiten. ‘Alsjeblieft!’ riep ze me nog na.
‘Later merkte ik dat het voorval me had geraakt. Ik wist niet dat deze buurvrouw nog een zoon had gehad, want zo lang woonde ze niet in deze flat. Ik besloot niet naar het militair rekruteringsbureau te gaan. Ik had het juiste willen doen. Maar ik was er nu achter dat het juiste doen soms betekent dat je vergeet wat je weet.’
Meer afleveringen van De Schuilkelder vindt u in dit dossier over de oorlog in Oekraïne.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant