ZAP Na 21 jaar is het consumentenprogramma ‘Ook dat nog!’ terug. Het voelde als een herhaling van dertig jaar geleden. Van een andere orde was ‘De bus naar Mostar’, een docuserie over een handbalteam dat in jaren negentig Joegoslavië wist te ontvluchten.
Stefan de Walle, Jelka van Houten en Nabil Aoulad Ayad in ‘Ook dat nog!’.
Gedane zaken nemen geen keer, maar je kunt natuurlijk altijd proberen om een reeds lang overleden tv-programma weer tot leven te wekken. Zo beleefden we zondag de wederopstanding van Ook dat nog! (NPO1). Dat was in de jaren negentig een succesrijk consumentenprogramma. Een panel met onder meer de jonggestorven komiek Sylvia Millecam, speelde klachten na van gedupeerde consumenten.
Na 21 jaar is dit programma opnieuw van stal gehaald. Herman van der Zandt presenteert, in het panel zitten onder meer Jelka van Houten en Stefan de Walle. Ze behandelen klachten van een vrouw uit Barneveld over het lawaai van haar buurmans helikopter, klachten van een echtpaar met een ondeugdelijke huurcamper, en van een jong gezin dat geen opvangtoeslag meer kreeg toen de vader een hersentumor bleek te hebben. Redenering belastingdienst: hij zat toch thuis dus kon hij voor de kinderen zorgen.
Het format is dat de komieken met gekke stemmetjes en nep-accenten de gedupeerden en hun plaaggeesten naspelen – zonder dat je weet wat echt is, en wat erbij is bedacht. Dat zat mij enorm in de weg. Ik wilde liever de echte gedupeerden en bureaucratische schurken horen. Veel interessanter.
Sinds de gloriedagen van het oude Ook dat nog heeft reality de televisie veranderd. We willen geen nagespeelde conflicten met gescripte grappen, maar echte conflicten met echte gekke mensen. Maar het kan ook gewoon aan mij liggen. Toen het programma begon in 1989 vond ik het al een onleuk bejaardenprogramma en dat vind ik nog steeds. Het voelde alsof ik naar een herhaling uit de jaren negentig zat te kijken.
Om even de oorlog in Joegoslavië te ontvluchten, ging een jeugdhandbalteam in 1992 met de bus uit Mostar naar het Pinkstertoernooi in Oosterblokker. Een gevaarlijke reis van zo’n 2000 kilometer met een tragische ondertoon: de zesentwintig meisjes dachten dat ze twee weken weg zouden zijn, maar door de oorlog werden dat maanden, jaren. Dat was een vooropgezet plan van hun coach Josko Stanic, in samenspraak met hun ouders om zo de meisje in veiligheid te brengen. Het handbaltoernooi was een smoes.
Als ongewilde vluchtelingen zaten ze vast in het West-Friese dorp, afgesneden van hun ouders familie en vrienden. Ja, ze waren hier veilig, en hun ouders zeiden dat ze beter af waren in Nederland. Maar ze voelden zich eenzaam. En nooit helemaal thuis. Gerben van ’t Hek en Rens Lieman legden dit bijzondere verhaal vast in het boek De bus uit Mostar (2022). Traumapsycholoog Iva Bicanic en regisseur Yvette Nieuwstad hebben daar nu een tv-gevolg op gemaakt: De bus naar Mostar (NPO2).
In deze driedelige reeks nemen vier vrouwen uit het handbalteam alsnog de bus terug naar huis. Bicanic ziet het als onderdeel van hun verwerking. De meisjes hebben nooit echt gedeeld wat de plotse breuk met hen deed, ook niet met elkaar. Tijdens de vierdaagse terugreis kunnen ze daarover praten.
Therapeut Iva Bicanic in ‘De bus naar Mostar’. Beeld BNNVARA
De kantine van de plaatselijke handbalclub in Oosterblokker was hun gezamenlijke huiskamer. De een aardde beter dan de andere. De helft bleef in Nederland. Pijnlijk zijn de beelden uit een talkshow uit die tijd, waarin de gastouders klagen over de ongehoorzaamheid en ondankbaarheid van de Joegoslaven. Bicanic zei hierover in de VPRO Gids: „Die meisjes moesten zeggen: dankjewel, dankjewel. Terwijl ze van binnen dachten: ik wil naar huis, ik wil hier helemaal niet zijn”.
Echt thuis zullen ze nooit komen. Hun land bestaat niet meer, hun geboortestad is verwoest en weer opgebouwd, er wonen andere mensen. En zelf zijn ze ontheemd geraakt, voor altijd in die bus ergens tussen Joegoslavië en West-Friesland.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma's series en films
Source: NRC