Het aantal gezonde baby’s dat om onverklaarbare redenen in de slaap komt te overlijden, is de afgelopen jaren fors toegenomen. Belangenorganisaties spreken van een ‘zorgwekkende stijging’ van deze zogeheten wiegendood. Zij waarschuwen voor gevaarlijke adviezen die rondgaan op sociale media.
Wiegendood is het containerbegrip voor de onverklaarbare, onvoorziene dood van een baby tussen de 0 en 1 jaar, al komt het in enkele gevallen ook voor bij kinderen tussen de 1 en 2 jaar oud. Een medische doodsoorzaak is er niet, maar het gebeurt vrijwel altijd als de baby slaapt.
Sinds midden jaren tachtig lukte het om het aantal gevallen terug te brengen van 202 naar ongeveer 25 in 2006 waarna het aantal lange tijd stabiel bleef. Dat was te danken aan een succesvolle bewustzijnscampagne, zegt onderzoeker Floortje Kanits van Wageningen University. Zij is gespecialiseerd in wiegendoodpreventie. De laatste drie jaar vonden er echter aanmerkelijk meer gevallen van wiegendood plaats: 36 in 2022, 41 in 2023 en vorig jaar 37.
Het kan zijn dat een kind zich in de slaap omdraait en met het gezicht tegen een matras of knuffel aan komt te liggen. Normaal gesproken zou het wakker worden, omdat het geen zuurstof meer krijgt. Bij wiegendood treedt het wekmechanisme waarschijnlijk niet op, met fatale gevolgen.
De Belangenvereniging van Ouders in de Kinderopvang (BOinK), de Vereniging Ouders van Wiegedoodkinderen en VeiligheidNL spreken van een ‘zorgwekkende stijging’ van het aantal wiegendoodgevallen. Zij organiseren daarom deze week samen de Week van Veilig Slapen, om aandacht te vragen voor de wiegendood.
De forse toename van het aantal gevallen van wiegendood laat zich moeilijk verklaren, zegt expert Kinderveiligheid Mieke Cotterink van VeiligheidNL. De hoeveelheid desinformatie op sociale media zou een oorzaak kunnen zijn. ‘Ouders nemen tegenwoordig zoveel informatie tot zich. Via Instagram bijvoorbeeld, of ze gebruiken TikTok als een soort Google.’
Kanits, die ook meewerkte aan het initiatief van de belangenorganisaties, analyseerde voor haar onderzoek vijfhonderd babyfoto’s op sociale media. Bij slechts een handvol voldeed de baby aan de voorschriften, zegt ze. ‘Ze liggen vaak op hun buik, niet in een slaapzak of met ouders in bed, allemaal risicofactoren voor wiegendood. Als je heel veel van dat soort foto’s ziet, ga je het misschien normaler vinden.’
Een andere mogelijke oorzaak zit hem volgens Kanits mogelijk in het feit dat het aantal gevallen van wiegendood zo lang stabiel is geweest. ‘Sinds de aantallen zijn gedaald, heeft Nederland eigenlijk altijd wel de laagste cijfers ter wereld gehad. Misschien denken mensen dan dat het niet meer voorkomt, en dat ze de adviezen niet meer hoeven op te volgen.’
Belangrijker nog dan de verklaring voor de stijging en de oorzaken van wiegendood, is het beperken van de risicofactoren, zegt Cotterink. Die konden in kaart worden gebracht op basis van onderzoek naar de omstandigheden rondom de sterfgevallen. Cottink adviseert om baby’s op de rug te leggen, in een slaapzak, en er niet bij te gaan liggen. Verder noemt ze het te warm toedekken van de baby en roken in het bijzijn van het kind als mogelijk risicoverhogend voor wiegendood.
Omdat wiegendood relatief vaak lijkt voor te komen bij de kinderopvang, richt de campagne van de belangenorganisaties zich ook specifiek op deze branche. Naast de genoemde adviezen doen zij een oproep aan ouders en kinderopvanginstellingen om elkaar attent te maken op de risico’s op wiegendood.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant