Verenigde Naties Een speciale conferentie bij de VN, om onder meer over een tweestatenoplossing te praten, was vooral symbolisch. Voor Palestina blijft aandacht voor hun zaak echter van belang.
President Mahmoud Abbas van de Palestijnse Autoriteit tijdens zijn speech, afgespeeld op een groot scherm.
„We kunnen niet langer wachten”, zei de Franse president Emmanuel Macron toen Frankrijk maandag Palestina erkende als staat. Macron sprak op een VN-conferentie die tot doel had de tweestatenoplossing nieuw leven in te blazen, een conferentie hij zelf mede had georganiseerd.
In de VN wisten ze het al in 1947. Het Britse mandaatgebied Palestina moest verdeeld worden in een staat voor Palestijnen en een staat voor Joden. Zionisten vierden het VN-besluit destijds als overwinning, Palestijnen zagen het als diefstal en de Arabische wereld was ziedend.
De poging om Joden na de Holocaust een eigen, veilige staat te geven, mondde vrijwel onmiddellijk uit in oorlog. Decennia later is het conflict nog steeds niet opgelost – meerdere oorlogen, talloze terreuraanslagen en onbeschrijflijk leed voor Palestijnen en Israëliërs ten spijt.
Na tachtig jaar ging het gesprek maandag in de VN dus wéér over de toekomst van Palestina en wéér over die twee staten. Na tachtig jaar is er nog steeds geen betere uitweg uit het Israëlisch-Palestijnse conflict dan de tweestatenoplossing, vindt een grote meerderheid van de VN-lidstaten.
Een aantal westerse landen greep de bijeen komst aan Palestina te erkennen als staat. Het Verenigd Koninkrijk, Canada en Australië deden dat zondag al. Frankrijk, België en Luxemburg volgden maandag. De verwachting is dat in totaal tien landen deze week de Palestijnse staat zullen erkennen. Daarmee komt het aantal VN-leden dat Palestina als staat ziet op 151 van de 193 VN-lidstaten, 78 procent.
Palestina is een staat in een schemerzone. Het mag diplomatieke betrekkingen aanknopen en sporters afvaardigen naar de Olympische Spelen, maar de grenzen worden niet erkend. Erkenning zal niet onmiddellijk iets betekenen in de praktijk, maar erkenning houdt wel het idee van twee staten in leven en is een reactie op Israëlische belegering van Gaza die, vinden veel landen, onmiddellijk moet stoppen.
Het zware politieke werk was al lang gedaan voordat de VN-bijeenkomst van start ging. De landen die de tweestatenoplossing steunen stelden eerder de New York Declaration op waarin ze beloven zich in te spannen het geweld in Gaza te beëindigen en te zullen werken aan een duurzame oplossing. Het ging maandag vooral om politieke symboliek.
De conferentie was een initiatief van Frankrijk en Saoedi-Arabië. Macron zat de vergadering voor en overschreed met zijn speech de 5 minuten-limiet voor regeringsleiders ruimschoots. De kroonprins van Saoedi-Arabië, Mohammed Bin Salman, vond het uiteindelijk toch niet de moeite om persoonlijk aanwezig te zijn en stuurde zijn minister van Buitenlandse Zaken.
De president van de Palestijnse Autoriteit, Mahmoud Abbas, was door de VS veroordeeld tot een video-boodschap. De regering-Trump weigerde de Palestijnse delegatie een visum te geven om deze week naar de VN te reizen.
„Een staat is een recht”, zei secretaris-generaal António Guterres, „geen beloning”. Macron kreeg een staande ovatie van Palestijnse diplomaten toen hij de erkenning uitsprak. „Gezien de historische betrokkenheid van mijn land bij het Midden-Oosten, bij vrede tussen Israëli en Palestijnen verklaar ik vandaag dat Frankrijk de Palestijnse staat erkent”, zei Macron. Frankrijk zal pas een ambassade openen nadat een staakt-het-vuren overeengekomen is en nadat Hamas de gijzelaars heeft vrijgelaten.
Gezien de Israëlische belegering van Gaza is elke aandacht voor de toekomst van de Palestijnen van belang en nu ligt er ook een plan op hoofdlijnen voor een tweestatenoplossing. Maar voorlopig is een onafhankelijke Palestijnse staat niet haalbaar. In elk geval niet met de huidige regering van Benjamin Netanyahu, die zich in zijn resolute verzet tegen het idee gesteund weet door Donald Trump.
Netanyahu veroordeelde de erkenning en zei eerder dat Frankrijk en het VK daarmee terroristen helpen en aan de verkeerde kant van de geschiedenis terechtkomen. Ministers uit zijn kabinet riepen prompt op om de Westelijke Jordaanoever, Palestijns gebied, dan maar te annexeren. De Verenigde Arabische Emiraten noemden dat meteen „een rode lijn.” Door steeds weer Joodse nederzettingen te vestigen in het gebied dat bestemd is voor Palestijnen maakt Israël een toekomstige Palestijnse staat praktisch steeds lastiger. Het nederzettingenbeleid werd op de conferentie veroordeeld.
Netanyahu wil deze week eerst met president Trump spreken voordat hij formeel zal reageren op het politieke signaal van de VN. De conferentie werd door Israël en de Verenigde Staten geboycot. Trump wil deze week ook met leiders van Arabische landen spreken over de voorwaarden voor een einde van de Israëlische belegering van Gaza. Trump spreekt deze dinsdag de Algemene Vergadering van de VN toe.
Nederland ging niet over tot erkenning van Palestina, maar schaarde zich wel uitdrukkelijk achter de hernieuwde poging om de tweestatenoplossing nieuw leven in te blazen. Nederland, zei minister van Buitenlandse Zaken David van Weel (VVD) wil de erkenning achter de hand houden om later in te brengen in overleg over de toekomst van Palestina, na een staakt-het-vuren.
Van Weel, die namens Nederland sprak op de conferentie, ontkende desgevraagd dat het nog niet erkennen een manier is om Israël te sparen.
„Ik denk dat Israël niet gespaard wordt. En u heeft ook de felle reacties gezien vanuit Jeruzalem en Tel Aviv: er wordt gedreigd met annexatie van de Westbank. Dat vinden we absoluut niet acceptabel. Ik denk dat het allerbelangrijkste wat nu nodig is, los van al dan niet erkennen, is druk op Israël om te zorgen dat ze onderhandelingen starten”, zei hij.
„Er is op dit moment een heel duidelijk signaal nodig naar Israël en naar Hamas: er moet nu onderhandeld worden. Er moet nu een staakt-het-vuren komen. Jullie moeten rond de tafel gaan. De gijzelaars moeten vrijkomen en dan moeten we zo snel mogelijk gaan werken aan die tweestatenoplossing.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC