Oorlog Liever blijven ze neutraal, maar maandag protesteerden artsen en studenten in Brussel tegen de toenemende schennis „van de medische neutraliteit wereldwijd”. Onder meer in Gaza, waar zorgverleners onder vuur liggen. „We vragen niets uitzonderlijks, slechts dat we ons werk kunnen doen.”
De betoging van Medics on the Move voor het Europees Parlement, in Brussel.
Bart Rijnders (55), infectioloog bij het Erasmus MC in Rotterdam, vertelt: „Toen een arts twee jaar geleden werd doodgeschoten in mijn ziekenhuis, moest ik schuilen met patiënten. Dat was de stressvolste dag van mijn loopbaan. Voor mijn Palestijnse collega’s is dat elke dag uit hun loopbaan.”
Nozomi Takahashi (68), gepensioneerd moleculair bioloog: „Mijn collega’s in Gaza zijn helden. Ze zijn altijd moe, slapen niet, eten niet, maar gaan wel door. Nogmaals: mijn collega’s in Gaza zijn helden.”
Djuke Verbeek (25), geneeskundestudent aan de Radboud Universiteit Nijmegen: „De afspraak is dat zorgverleners niet worden aangevallen en in Gaza gebeurt dat wel. Iedereen heeft recht op zorg, ik moet daar straks een eed toe afleggen.”
Deze maandag demonstreerden een paar honderd zorgverleners voor de deur van het Europees Parlement tegen „de groeiende schendingen van medische neutraliteit wereldwijd”, in de woorden van mede-initiatiefnemer, huisarts en onderzoeker in het Erasmus MC, Shakib Sana (46). Want niet in opstand komen tegen de situatie in Gaza, druist ín tegen medische neutraliteit, volgens Sana. „Een groep mensen in gevaar uitdrukkelijk niet helpen, is uitdrukkelijk niet neutraal zijn.”
Bart Rijnders in Brussel: „Ik mocht mijn jas van het ziekenhuis niet aan. Nou, straks doe ik dat hesje uit, zodat het logo juist goed zichtbaar is.” Foto Nick Somers
Dat op een maandagmiddag zo veel zorgverleners op het plein staan, is volgens Sana uitzonderlijk. Maandag is vaak de drukste dag (alle patiënten met niet-urgente problemen uit het weekend melden zich dan) en artsen tonen zich doorgaans niet heel actiebereid. Dat heeft te maken met dat neutraliteitsbeginsel in de medische wereld. „Maar het gevolg daarvan is: niemand doet iets en kinderen gaan dood.”
Dat beginsel weerhoudt medische organisaties ervan zich uit te spreken. Op de lijst van partners van de campagne Medics on the Move (onder meer de Landelijke Huisartsen Vereniging, het Nederlandse Huisartsen Genootschap, artsenblad Medisch Contact) ontbreken de meeste ziekenhuizen. Alleen het Radboud MC is aangesloten.
Hoewel ’s ochtends vroeg bussen met medewerkers vanuit het Erasmus MC vertrokken en het ziekenhuis de actie intern deelde, wil het zelf geen onderdeel vormen van de demonstratie. Het ziekenhuis stelt dat het een „neutrale positie” inneemt „ten aanzien van geopolitieke conflicten”, laat een woordvoerder weten. „Wij willen voor patiënten, studenten en medewerkers een veilige omgeving bieden waarin ruimte is voor uiteenlopende overtuigingen.”
Infectioloog Rijnders noemt dat een „dubbele standaard”. De meeste aanwezigen dragen vandaag hun witte doktersjas, Rijnders ook. Als mede-organisator draagt hij daarover een geel hesje, dat het logo van het Erasmus MC (zijn werkgever) bedekt. „Ik mocht mijn jas van het ziekenhuis niet aan. Nou, straks doe ik dat hesje uit, zodat het logo juist goed zichtbaar is.”
Toen Rusland Oekraïne binnenviel, werden direct dertig Oekraïense kinderen met kanker naar Nederland gehaald, herinnert Rijnders zich. Uit Gaza lukt het niet eens één kind met kanker hierheen te halen.
Op de witte jassen prijken deze middag veel buttons – met Palestijnse vlaggen, watermeloentjes of vredesduiven. Ook dragen sommige Palestijnse sjaals en rouwbanden. Student Verbeek heeft een bord bij zich: „I did not study 6 six years only to be killed” (Ik heb niet zes jaar gestudeerd om gedood te worden).
Haar studiegenoot Bin Yan Liem (24) heeft ook een bord: „Care is a right, not a target” (Zorg is een recht, geen doelwit). Liem vertelt: „We krijgen ook onderwijs over ethiek. Daarbij gaat het ook over Gaza en wat straks onze rol en verantwoordelijkheden zijn als artsen.”
Betogende zorgverleners met spandoeken en protestborden in Brussel. Foto Nick Somers
Activistisch is de bijeenkomst niet, volgens de gepensioneerde Takahashi. „Dit gaat om zulke basale zaken, dat je niet activistisch hoeft te zijn om je ervoor uit te spreken.” Als mensenrechten niet gelden voor Palestijnen, zegt ze, dan zijn het geen mensenrechten.
Ze hoopt dat de actie het Europees Parlement beweegt tot sancties tegen Israël en handhaving van internationale verdragen. „De Geneefse Conventies zijn na de Tweede Wereldoorlog opgesteld om de tragedie die die oorlog was te voorkomen. Maar het internationaal recht kan zichzelf niet uitvoeren.”
Een van de sprekers op het podium is Caroline Willemen van Artsen zonder Grenzen, die zelf in Gaza werkte. „Daar zag ik collega’s handmatig pasgeboren baby’s beademen”, vertelt ze in haar toespraak. „Door kogels doorboorde ambulances bij ziekenhuizen arriveren. De ene afdeling binnen een ziekenhuis door het puin naar de andere verplaatst worden.”
Willemen vertelt over de zevenjarige Abdallah, die zijn gezin verloor in een luchtaanval op zijn school en zelf zware brandwonden opliep. „Zijn oom zei tegen mij: ‘Dokter, begrijpt u hoe dierbaar deze jongen is?’ Tegen het Europees Parlement zeg ik nu: begrijpen jullie hoe dierbaar deze jongen is?”
Ook Meinie Nicolai, verpleegkundige en directeur van de Belgische tak van Artsen zonder Grenzen, krijgt het woord. Ze vertelt over Resolutie 2286 van de Verenigde Naties, waarin staat dat zorgverleners in gewapende conflicten beschermd moeten worden en dat schenders van het internationaal recht ter verantwoording gehouden moeten worden. „Betekenisloos”, concludeert ze.
„We vragen niets uitzonderlijks,” zegt Nicolai na afloop tegen NRC, „slechts dat we ons werk kunnen doen.” Médecins Sans Frontières (de internationale Artsen zonder Grenzen-organisatie) verloor sinds 7 oktober 2023 dertien medewerkers.
Infectioloog Rijnders is dertig jaar geleden afgestudeerd. „Ik was dit jaar op een reünie met collega’s. We waren allemaal nog in leven.”
Shakib Sana in Brussel in gesprek met Europarlementslid van Volt Reinier van Lanschot. Sana: „Niemand doet iets en kinderen gaan dood.” Foto Nick Somers
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Het laatste nieuws en de beste stukken over de mooiste havenstad die er is
Source: NRC