De rellen van zaterdag in Den Haag laten volgens experts zien hoe politiek extremisme voet aan de grond krijgt. "Het is waanzin om het af te schilderen als hooligans die een relletje wilden schoppen", zeggen ze tegen NU.nl.
Wat begon als een protest tegen het asielbeleid op het Malieveld, eindigde met ingegooide ruiten bij het D66-kantoor, uitgebrande vuilcontainers en leuzen, zoals: "Azc, weg ermee" en "Sieg Heil". Groepen in het zwart geklede mensen, zwaaiend met Prinsenvlaggen, trokken door de stad en poseerden met Defend Netherlands-vlaggen voor brandende voertuigen. Meerdere agenten raakten gewond.
Demissionair minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) noemde de rellen een daad van "hooligans" die niets met politiek te maken hadden. Andere politici deelden dezelfde analyse. Volgens universitair docent Koen Vossen (politicologie) van de Radboud Universiteit Nijmegen was er wél sprake van politiek geweld. Ook al waren er hooligans van verschillende voetbalclubs in Den Haag aanwezig, blijkt uit foto's op socialemediaplatform VoetbalUltra's.
"Deze rellen hooliganisme noemen is een manier om de ernst van extreemrechts geweld te onderschatten", zegt Vossen. "Deze mensen riepen geen voetbalslogans. Het is waanzin om ze af te schilderen als hooligans die gewoon even een relletje wilden schoppen. Noem het niet uitsluitend politiek geweld, maar bagatelliseer het ook niet."
Vossen zegt dat de demonstratie, die aanvankelijk gemoedelijk verliep, door rechts-extremisten ontaardde in rellen. Demonstranten die betrokken zijn bij extreemrechtse groepen, zoals de Geuzenbond, waren zichtbaar aanwezig.
Directeur Jelle Postma van de Justice for Prosperity Foundation bevestigt dat de geweldplegers van zaterdag onderdeel vormen van een uitgebreid extremistisch systeem. Justice for Prosperity onderzoekt gerichte ondermijning van onze democratie door onder andere extreemrechts.
Het extremistische systeem bestaat volgens Postma uit vier actoren die elkaar versterken: extremisten en influencers, de politiek, ultraconservatieve organisaties en economische actoren zoals big tech en oligarchen.
Extremisten en influencers die we zaterdag zagen tijdens de rellen, zijn volgens Postma belangrijk in de extremistische cyclus. "Zij maken angst in de samenleving voelbaar. Hoe meer zichtbaar geweld, zoals brandende politieauto's of vernielingen, hoe meer mensen gaan snakken naar een sterke leider die de problemen oplost." Dat verlangen naar die sterke leider zet de democratie onder druk.
Volgens Postma en Vossen was het geweld in Den Haag geen spontane uitbarsting. Postma zag de spanningen al maanden oplopen. "Sinds de zomer verschenen er in extremistische chatgroepen oproepen tot geweld tegen politici en asielzoekerscentra. Sommige oproepen gingen zelfs zover dat ze zeiden dat ze 'het werk van Adolf Hitler' zouden afmaken." Het was geen vraag óf geweld gebruikt zou worden, maar wanneer.
De gebeurtenissen in Den Haag zijn geen op zichzelf staande incidenten, maar passen binnen een bredere trend die al langer door veiligheidsdiensten wordt gesignaleerd. Zowel de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) als de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) waarschuwde in recente rapporten voor de groeiende voedingsbodem van politiek geweld, met name vanuit extreemrechtse groeperingen.
Volgens de AIVD zijn deze groepen steeds beter in staat hun ideeën acceptabel te maken door ze te verhullen als legitieme zorgen over migratie, democratie en nationale identiteit. Begrippen als de 'omvolkingstheorie' en complottheorieën over een linkse samenzwering worden regelmatig gebruikt om angst en onrust te zaaien, waardoor extremisten nieuwe sociale lagen bereiken. Daarbij worden de pijlen via sociale media ook op jongere generaties gericht.
Postma pleit voor een open publiek debat over het beschermen van de democratie tegen de extremistische acties die we zaterdag zagen. "Moeten we grondrechten zoals de vrijheid van meningsuiting herzien als ze worden ingezet om de democratie te ondermijnen? Hoever laat je dit gaan? Het is een duivels dilemma."
Beide experts zijn het erover eens dat politici moed moeten tonen om extremisme tegen te gaan, ook als ze dit kiezers kan kosten. "Door extremistische groepen groter te maken, komt onze rechtsstaat steeds meer in gevaar", zegt Postma.
Vossen waarschuwt voor de doorzettende polarisatie. "Dit is geen eenvoudige kwestie. Het geweld van zaterdag laat zien hoe extreemrechtse bewegingen voet aan de grond krijgen."
Source: Nu.nl algemeen