Meerdere landen willen Palestina erkennen, maar in het gebied zelf maakt Israël die wens bewust onmogelijk, met grote bouwprojecten op de Westoever. ‘Ik ben blij als ik straks geen Palestijnen meer tegenkom.’
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Het is een drukke straat en een gewone werkdag, maar als je het Palestijnse stadje El Eizariya op de Westelijke Jordaanoever uitrijdt, zijn plotseling een heleboel winkels gesloten. Luiken naar beneden. Geen hamburgers, geen autobanden en geen kleding meer te koop.
Als je vraagt naar de reden, schudden de overgebleven winkeliers met hun hoofd. Ze praten liever niet. Een van hen laat een filmpje zien van Israëlische soldaten die een geweer tegen het hoofd van een collega houden. ‘Ze hebben hem een uur in zijn eigen zaak onder schot gehouden omdat hij op Instagram iets over onze situatie had geschreven’, vertelt hij. ‘Dus u begrijpt, we durven niets te zeggen – ook niet in een Nederlandse krant.’
Het Verenigd Koninkrijk, Canada en Australië gingen zondag over tot erkenning van een Palestijnse staat. Terwijl ook andere landen van plan zijn om Palestina deze week te erkennen tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York, wordt die droom in het gebied zelf kapotgeslagen.
Vorige maand gaf Israël groen licht voor de bouw van duizenden nieuwe huizen op een stuk land dat E1 wordt genoemd. De gevolgen zijn enorm: als dit strategische gebied wordt volgebouwd met nederzettingen, wordt de Westelijke Jordaanoever min of meer in tweeën gedeeld. Bovendien is Oost-Jeruzalem, dat de hoofdstad moet worden van een toekomstige Palestijnse staat, dan afgesneden van de Westoever.
Dat gaat de internationale gemeenschap te ver, want het zou een Palestijnse staat vrijwel onmogelijk maken. Uit vrees voor kritiek bleven de Israëlische plannen dan ook dertig jaar lang in de kast liggen, maar die terughoudendheid is nu verdwenen.
‘We vegen alle Palestijnse ambities van tafel’, zei de extremistische minister Bezalel Smotrich toen het project in augustus groen licht kreeg. ‘Niet met woorden, maar met daden.’ En bij de ceremoniële ondertekening zei premier Netanyahu deze maand: ‘Er komt geen Palestijnse staat. Deze plek is van ons.’
Het is een dikke middelvinger naar de internationale gemeenschap, die wanhopig probeert Israël een andere kant op te bewegen zonder over te gaan tot echt harde maatregelen vanwege de oorlog in Gaza – een prijs die het Westen en de Arabische wereld nog steeds niet willen betalen. ‘En voor ons is de boodschap ook duidelijk’, zegt de winkelier in El Eizariya. ‘Ze willen ons hier weg hebben.’
De gesloten luiken hebben alles te maken met het project. Naast de 3.400 Israëlische woningen die worden gebouwd op de verschroeide heuvels, komt er een aparte weg voor Palestijnen die het Israëlische leger ‘om veiligheidsredenen’ snel kan afsluiten. Dan kunnen kolonisten straks zonder checkpoints en angst voor aanslagen over de bestaande route van hun nederzetting naar Jeruzalem rijden.
Hiervoor moeten wel Palestijnse huizen en winkels wijken. Drie weken geleden hebben de winkeliers een evacuatiebevel gekregen, en over twee weken komen de bulldozers. Sommigen nemen hun verlies en hebben hun spullen gepakt. Anderen hopen dat de rechter de boel kan vertragen, al hebben ze daar weinig vertrouwen in.
Jabal Turukman staat tussen de knuffelbeesten, ballonnen en hobbelpaarden die hij verkoopt. De 32-jarige vader van vier kinderen is eerder dit jaar vertrokken uit het vluchtelingenkamp bij Jenin, nadat het Israëlische leger een offensief was begonnen waarbij veertigduizend mensen zijn verdreven. Hij had daar een winkel, en dankzij wat spaargeld is het hem gelukt om in El Eizariya opnieuw te beginnen. ‘Maar dit raak ik nu ook kwijt’, zucht hij moedeloos.
Turukman heeft geen idee wat zijn volgende stap gaat zijn. Misschien gaat hij terug naar Jenin. Misschien vestigt hij zich elders op de Westoever. ‘Maar waar? Er zijn overal kolonisten en er is overal geweld. Uiteindelijk worden we altijd weer weggejaagd.’
Datzelfde gevoel leeft bij de bedoeïenen van Jabal el Baba, een gemeenschap op de heuvel net buiten El Eizariya. Er rennen kinderen tussen de schapen, ezels en kippen die achter een wiebelige omheining naast de hutjes scharrelen. Hier wonen in totaal tachtig gezinnen, en ook zij moeten wijken voor de nieuwe weg die binnenkort wordt aangelegd.
‘Wij komen oorspronkelijk uit de omgeving van Beer Sheva, maar werden na de stichting van de staat Israël in 1948 verdreven’, vertelt Atallah Jahalin (50), de leider van de gemeenschap. ‘We vestigden ons in deze regio, maar veertig jaar later moesten we weer vertrekken omdat de nederzetting Ma’ale Adumim werd gebouwd.’
De tengere man kiest zijn woorden zorgvuldig, en weet de wanhoop die in zijn ogen te zien is weg te houden uit zijn stem. ‘Maar nu is er geen plaats meer waar we naartoe kunnen gaan. We hebben geen idee hoe het verder moet.’
Het gevoel weggedrukt te worden leeft op de hele Westelijke Jordaanoever. Inwoners zien vol afschuw hoe de Palestijnen in Gaza worden vermoord, en vrezen dat hetzelfde ook hier gaat gebeuren. Ondertussen is hun eigen leven een aaneenschakeling van gevaar, vernedering en ongemak. Het geweld van kolonisten is exponentieel toegenomen, en het reizen wordt hen bijna onmogelijk gemaakt.
Langs vrijwel alle straten die uit de dorpen en steden leiden, zijn de afgelopen twee jaar gele poorten geplaatst die Israël naar believen kan sluiten, waarna niemand zijn woonplaats meer kan verlaten om boodschappen te doen of familie te bezoeken.
Bovendien zijn er overal checkpoints, waar mensen mondjesmaat worden doorgelaten. Een ritje van El Eizariya naar Ramallah, een plaats die 20 kilometer verderop ligt en waar veel mensen werken of studeren, duurt om die reden soms wel vier uur. Als het E1-project is afgerond, gaat dat waarschijnlijk nog langer duren.
Wat betreft Inès Abdel Razek, co-directeur van het Palestijnse Instituut voor Publieke Diplomatie, staat de erkenning van een Palestijnse staat gelijk aan het gooien van een glaasje water op een uitslaande brand. ‘Het is te weinig, en te laat’, zegt zij over de telefoon vanuit Ramallah. ‘Een symbolisch gebaar zonder tanden dat de westerse leiders zelf wellicht het gevoel geeft dat ze hun best hebben gedaan.’
Ze schetst de absurditeit van de situatie nog een keer: er wordt een zogenoemde staat erkend, maar tegelijkertijd wordt het systeem dat deze potentiële staat en haar inwoners vernietigt, geen strobreed in de weg gelegd.
‘Zolang er geen consequenties worden verbonden aan de misdaden van de Israëlische regering tegen de Palestijnen, of die nu in Gaza of op de Westoever plaatsvinden, verandert er helemaal niets aan de situatie’, waarschuwt Abdel Razek. ‘Terwijl de internationale gemeenschap, vanuit moreel maar ook politiek en juridisch oogpunt, de plicht heeft om een einde te maken aan de genocide en de bezetting en Israël ter verantwoording te roepen.’
Voor de Palestijnse Autoriteit, die de Westoever deels bestuurt, is de erkenning wel een overwinning omdat de buitenwereld haar bestaansrecht hiermee onderstreept. ‘Maar de PA heeft al haar legitimiteit verloren: ze hebben al bijna twintig jaar geen verkiezingen gehouden en geen enkele rol gespeeld in de onderhandelingen om de genocide in Gaza te stoppen’, zegt Abdel Razek.
‘Begrijp me niet verkeerd, Palestijnse burgers willen heel graag een eigen staat. Maar ze geloven niet dat internationale erkenning aan een vergadertafel in New York hun die zelfbeschikking gaat opleveren.’
In Ma’ale Adumim, de nederzetting waar al die duizenden nieuwe huizen van het E1-project aan vast moeten groeien, zijn mensen echter boos op de internationale gemeenschap. Tegelijkertijd, zeggen ze strijdvaardig, zal Israël niet toegeven aan de buitenlandse druk.
Het centrum van de illegale nederzetting is een totaal andere wereld dan El Eizariyah – hemelsbreed nog geen 4 kilometer verderop. De stille, brede straten, aangeharkte plantsoenen met bloeiende struiken en de keurige huizen doen eerder denken aan een Amerikaanse buitenwijk dan aan een dorp in het Midden-Oosten.
Het winkelcentrum past perfect in dat plaatje. Tienermeisjes staan met een telefoon in de hand op elkaar te wachten bij kledingwinkels, afgetobde moeders loodsen hun kinderen langs een snoepwinkel en dertigers komen met natte haren uit de inpandige sportschool.
‘Ma’ale Adumim is een heerlijke plek om te wonen: groen, rustig en toch dicht bij Jeruzalem’, zegt Velda (geen achternaam), een vrouw die sieraden verkoopt. Over de Palestijnen wil ze kort zijn. ‘Wij horen hier, dat staat in de Thora. Duizenden jaren geleden was dit al Joods land, en als het de Palestijnen niet bevalt, kunnen ze overal gaan wonen: Jordanië, Syrië, Egypte. De Arabische wereld is groot, wij hebben alleen dit.’
Tal Lavi (24) is vooral blij dat ze in de toekomst geen Palestijnen meer tegenkomt op de weg. ‘De checkpoints kosten soms veel tijd, en die verdwijnen straks’, zegt ze opgelucht. ‘En dan de manier waarop die mensen rijden: volkomen onverantwoord!’
Maar het belangrijkste is haar angst voor aanslagen, zoals er begin deze maand eentje plaatsvond ten noorden van Jeruzalem. Een Palestijnse schutter heeft toen zes mensen gedood. ‘Ik heb het zelf een keer meegemaakt: ik stond stil voor een checkpoint en hoorde hoe er misschien honderd meter verderop werd geschoten. Afschuwelijk! En je kunt geen kant op! Sindsdien ben ik echt bang, want je weet hier nooit wanneer zoiets weer kan gebeuren, en misschien heb ik dan minder geluk.’
Atallah Jahalin, de bedoeïenenleider, is ook bang. ‘We vragen niet veel’, zegt hij. ‘Ik wil alleen maar een plek voor mijn tent en toegang tot land waar mijn geiten kunnen grazen. Maar ze nemen ons alles af.’
Hij kijkt verdrietig naar de heuvels die zijn gemeenschap binnen twee weken moet verlaten, en somt dan op wat hij gaat verliezen. ‘Ons huis. Ons water. Onze waardigheid. Onze herinneringen.’ Een zucht. ‘Onze droom van Palestina.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant