Internetshutdown In zijn drang om ‘corrumperende elementen’ uit de maatschappij te weren, lijkt Talibanleider Akhundzada een internetblokkade te hebben doorgedrukt. Afghanen vrezen voor een totaal isolement.
Een Afghaans meisje poseert voor een anoniem portret in Kabul, afgelopen mei.
Bij wie komen appjes niet meer aan? Welke e-mails blijven ongelezen? Sinds de Taliban begin deze week aankondigden het internet te willen afsluiten in Afghanistan, proberen burgers, journalisten en analisten paniekerig bij te houden waar het land op zwart gaat. Volgens de non-profit internet-waakhond NetBlocks „gingen meerdere delen van het land offline”. Haibatullah Akhundzada, de ideologisch leider van het regime, wil zo ‘immoreel gedrag’ indammen.
„Als deze internetmaatregel overal ingaat, zal dat desastreus zijn voor Afghanistan”, schetst een journalist en medewerker van een ngo die onafhankelijke media ondersteunt, vanuit Kabul. Hij belt via WhatsApp – de hoofdstad lijkt vooralsnog niet getroffen door een blokkade. Dinsdagavond werd de eerste ‘shutdown’ gemeld in de noordelijke provincie Balkh; donderdag bevestigden functionarissen in de oostelijke en noordelijke provincies Baghlan, Badakhshan, Kunduz, Nangarhar en Takhar dat daar ook een ban van kracht was. Dat breidt zich nog verder uit.
Zelfs voor de ambtenaren van het ministerie van Telecommunicatie leek Akhundzada’s decreet een „schok”. Juist dat ministerie onderzocht dit jaar hoe porno, games en gokwebsites ‘gefilterd’ konden worden in Afghanistan. De daarvoor aangestelde commissie werd met het bevel gepasseerd.
In zijn drang om alle corrumperende elementen uit de maatschappij te weren, lijkt Akhundzada „zonder na te denken over de gevolgen of de technische aspecten dit te hebben doorgedrukt”, aldus de journalist in Kabul. Meerdere ministeries in Kabul zouden ambtenaren naar Kandahar hebben gestuurd, waar Akhundzada zetelt. De vraag is echter of technocraten de ideologische Talibanleider op andere gedachten kunnen brengen.
De journalist spreekt met NRC op voorwaarde van anonimiteit, zijn identiteit en werkgever zijn bij de redactie wel bekend. „Ambtenaren en medewerkers van de nationale bank voorzien dat de overheid tot stilstand komt. Het hele land wordt twintig jaar terug in de tijd geworpen, het internet is een groot deel van ieders dagelijks leven.” Ook kleine winkeliers en middelgrote bedrijven doen zaken online.
Onduidelijk is nog hoe omvattend de ban zal zijn. Het decreet noemt specifiek glasvezel, belangrijk voor snel en stabiel internet waarvan de meeste overheidskantoren en bedrijven gebruikmaken. De sinds 2021 de facto autoriteiten legden sinds vorig jaar naar eigen zeggen meer dan 1.800 kilometer glasvezelkabels in Afghanistan. Tegen internationale persbureaus AP en Reuters zeggen lokale autoriteiten dat andere verbindingen nog werken. Maar wifi is veel minder stabiel en prepaid datakaarten voor mobiel internet zijn duur. In sommige gevallen melden burgers, ook mensen met wie NRC contact onderhoudt in bijvoorbeeld de grote stad Jalalabad, dat de internetblokkade in ingrijpender is en ook mobiele internetverbindingen treft.
„Het gaat steeds een stapje verder, totdat we helemaal zijn geïsoleerd”, vreest de journalist.
Het vooruitzicht van een totale afsluiting leidt ook buiten Afghanistan tot zorg. Marie, die drieënhalfjaar geleden naar Duitsland vluchtte, videobelt dagelijks met achtergebleven familieleden. „Met mijn moeder spreek ik zelden over de situatie in Afghanistan – dat is te zwaar. Ze moest me wel vertellen over de internetban”, zegt zij met een diepe zucht. „Ik vrees het moment dat ze onbereikbaar zullen zijn.”
Toen ze nog in Afghanistan woonde, was het internet „de redding” voor Marie, die onder dat pseudoniem korte verhalen publiceerde. Ze was lid van een online schrijverscollectief: tientallen vrouwen in alle uithoeken van het land deelden hun creatieve werk, wat steeds moeilijker werd nadat de Taliban in 2021 de macht grepen. Eenentwintig schrijfsters bundelden hun WhatsApp-gesprekken in een collectief dagboek dat vorig jaar gepubliceerd werd. „De Taliban ontnamen ons steeds meer vrijheden, maar gelukkig hadden we die online uitlaatklep. Het moet verschrikkelijk zijn voor mensen om die nu te verliezen.”
Het is voor het eerst in vier jaar dat de Taliban zich op het internet richten. Vorig jaar verstevigden de machthebbers de controle op het publieke leven in Afghanistan door de invoering van drastische zedenwetgeving. Meisjes en vrouwen mochten al niet meer naar school. Velen volgden wel online les. Dat kan straks waarschijnlijk niet meer.
De journalist in Kabul denkt dat de machthebbers het beter hadden gelaten bij een specifieke filter op ongewenste content. „TikTok was al verboden hier – mensen hadden daar geen probleem mee. Jongeren die het per se willen zien, vinden een manier. Verder is er best maatschappelijk begrip voor het blokkeren van porno, als het om de zeden te doen is. Het effect van deze maatregel is vele breder.”
De beste ideeën over de planetaire verschuivingen in AI, ecologie en geopolitiek
Source: NRC