is columnist van de Volkskrant en werkt als adviseur voor overheden en maatschappelijke organisaties.
En zo sijpelde ook de jacht van de autocraat Donald Trump op zijn politieke tegenstanders het Nederlandse parlement binnen. Onze democratie is een lekkend huis, waar de herfstige buien naar binnen slaan en regelmatig óók nog een leiding springt.
De motie die bij de Algemene Politieke Beschouwingen werd ingediend door de onlangs tot lijsttrekker uitgeroepen Lidewij de Vos van Forum voor Democratie, luidt zo: ‘Constaterende dat de Verenigde Staten hebben besloten om antifa als terroristische organisatie aan te merken; overwegende dat ook in ons land antifa-cellen actief zijn die politici bedreigen, bijeenkomsten verstoren, studenten en journalisten intimideren en er niet voor terugdeinzen om geweld te gebruiken; verzoekt de regering om antifa ook in Nederland als terroristische organisatie aan te merken.’
De motie werd aan een meerderheid geholpen door de fracties van PVV, BBB, SGP, JA21 en VVD – het wordt steeds onwaarschijnlijker dat die laatste partij ooit terugkomt op een liberale, rechtsstatelijke en bestuurlijk verantwoordelijke koers.
Laten we afpellen wat hier gebeurt. Hebben de VS iets ‘besloten’? President Trump plaatste deze tekst op zijn eigen platform Truth Social: ‘Het doet me deugd om aan onze vele VS Patriotten aan te kondigen dat ik ANTIFA, EEN ZIEKE, GEVAARLIJKE, RADICAAL-LINKSE RAMP, aanmerk ALS EEN HEEL BELANGRIJKE TERRORISTISCHE ORGANISATIE. Ik zal ook sterk aanbevelen dat wie ANTIFA financiert in overeenstemming met de hoogste wettelijke normen en toepassingen grondig zal worden onderzocht.’
Hiervan denkt een meerderheid in ons parlement: ja hoor, klinkt als een solide basis om op voort te bouwen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
In de Verenigde Staten zelf zijn de consequenties van Trumps woorden onduidelijk. Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft daar de bevoegdheid om een buitenlandse organisatie als terroristisch aan te merken, waarna steun aan die organisatie verboden is. Maar die procedure is, voorzichtig gezegd, niet gevolgd, en een binnenlandse organisatie verbieden, kan zomaar niet. Daar komt bij dat antifa geen duidelijke organisatie ís. Meer een ideologische beweging. In zo’n geval druist een verbod al helemaal in tegen de Amerikaanse grondwet. De enige reden dat er niettemin rekening wordt gehouden met praktische gevolgen van Trumps aankondiging, is dat de VS in steeds mindere mate worden bestuurd op grond van de wet en steeds meer naar de grillen van de autocraat en zijn getrouwen.
Dat is de context van Trumps dreigement. Zijn MAGA-beweging wakkert rechts politiek geweld, dat in de VS veel meer voorkomt dan links politiek geweld, met verve aan. Maar nu een steunpilaar van MAGA is vermoord, de jongerenactivist Charlie Kirk, en er aanwijzingen zijn dat de verdachte – deels – een politiek motief had, wordt deze door de regering-Trump aangegrepen om onder het mom van de strijd tégen politiek geweld de druk verder te verhogen op iedereen die haar autocratische machtsuitbreiding in de weg staat.
Dit is al een tijd gaande en de ontwikkelingen zijn nauwelijks bij te houden: statistiek, wetenschap, media, justitie, cultuur: wie MAGA in de weg staat, moet wijken. Dat de komiek Jimmy Kimmel onder druk van Trumps regering net van tv is gehaald, nadat hij nota bene de opportunistische MAGA-reactie op de moord aan de kaak stelde, is slechts één voorbeeld.
Linkse maatschappelijke organisaties worden zonder enige basis verantwoordelijk gehouden voor de moord. En een verbod op het weinig vormvaste antifa als terroristische organisatie zou Trump en zijn handlangers goed van pas komen om politieke tegenstanders met vage beschuldigingen kalt te stellen. Trump heeft al laten weten dat hij zich niet tot antifa wil beperken.
Geen wonder dat de Nederlandse opvolging van Trumps wens via Forum loopt. Een beweging immers die zich buiten de democratische rechtsorde plaatst met desinformatie en racisme, door te pleiten voor het bestraffen van politieke opponenten in alternatieve tribunalen en door mensen op te hitsen. Dat je als partij niet instinctief denkt: van deze motie moet ik me verre houden, zegt veel.
Zelfs aan de eigen Nederlandse wet heeft deze Kamermeerderheid geen boodschap. Ook hier kan de regering niet zomaar een binnenlandse organisatie het stempel terroristisch opplakken. In principe gaat dat via de rechter en áls een minister dat doet, is er in feite net zulk sterk bewijs nodig. Om de buitengewoon goede reden dus dat je een regering niet de gelegenheid wilt bieden om de politieke concurrentie uit te schakelen. Vandaar dat het kabinet, met daarin een duizelingwekkend aantal BBB- en VVD-bewindslieden – onder wie de minister van Justitie en Veiligheid, de motie ontraadde.
En antifa zelf? Is het niet gewoon heel gevaarlijk? Zeker in de Verenigde Staten, Duitsland en Frankrijk zijn voorbeelden van rellen. Volgens de AIVD hebben linkse extremisten een rol gespeeld bij het uit de hand lopen van de bezetting van de Universiteit van Amsterdam in mei, waarmee actievoerders een Israëlboycot wilden afdwingen, met vernielingen en geweld tegen de politie. Er zijn linkse extremisten die aan doxing doen (het publiceren van vertrouwelijke persoonsgegevens, red.).
Allemaal heel afkeurenswaardig, maar géén terrorisme. Hier heb je gewone handhaving, opsporing en vervolging voor. De Telegraaf, toch geen terughoudende krant over extreemlinks, schreef naar aanleiding van Trumps uitlatingen een relativerend stuk over antifa in Nederland. De AIVD schrijft in zijn jaarverslag: ‘Over het algemeen geldt dat het doel of het gevolg van die acties niet de ondermijning van de democratische rechtsorde was.’
Intussen wordt onze democratische rechtsorde wel ondermijnd in het hart van de landelijke politiek. Dag in, dag uit.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant