Domino's, Bagels & Beans, McDonald's: grote horecaketens openen steeds meer vestigingen in Nederland. Dat kan ervoor zorgen dat kleinere lokale ondernemers in de verdrukking komen. En als restaurants steeds meer van hetzelfde worden, hebben klanten minder te kiezen.
Het aantal vestigingen van horecaketens is de afgelopen jaren licht gestegen. Waar er in 2023 nog ongeveer 26.000 vestigingen van franchiseketens waren, is dat aantal in 2025 toegenomen tot ruim 28.000. Dat is een toename van zo'n 9 procent, meldt De Nationale Franchisegids op basis van cijfers uit september. Horecaketens openden de laatste jaren vooral meer bezorg- en haallocaties, blijkt uit onderzoek van ABN AMRO.
Zo heeft Domino's momenteel ruim 400 vestigingen in Nederland. In 2010 waren dat er nog 89. Had Bagels & Beans in 2000 nog 3 vestigingen, in 2012 waren dat er al 50. Inmiddels zijn het er 89. Of Starbucks: de eerste vestiging opende in 2007 en op dit moment zijn er meer dan 100 locaties.
Retailexperts Michel Kregel en Paul Moers bevestigen die stijging. In het centrum van steden en dorpen zitten steeds meer grote restaurants met bekende namen, zeggen ze tegen NU.nl.
Dat grote horecazaken als paddenstoelen uit de grond schieten, heeft een keerzijde. "Domino's heeft een groeiend bereik en is meer gaan bezorgen. Maar daartussen zit de kleine zelfstandige ondernemer, en die komt steeds meer in de verdrukking", legt Kregel uit.
Grote ketens nemen delen van de Nederlandse markt over, zegt hij. Het groeiende aantal franchiseondernemingen kan een teken zijn dat kleine bedrijven minder kans maken.
"De ervaring leert dat als er een Starbucks in de buurt van andere koffietenten komt, die kleinere dan al snel omvallen", zegt Kregel. Datzelfde geldt voor Bagels & Beans: de lunchzaak heeft volgens hem een negatieve invloed op de omzet van met name lunchhoreca in de omgeving.
Op den duur zorgt dat voor een eenzijdig beeld in de winkelstraten, vrezen beide experts. "Ik vind 'eenheidsworst' nog een groot woord", zegt Kregel. "Maar als de lokale ondernemer steeds meer verdwijnt, dan gaat de rest meer op elkaar lijken."
Ook volgens Moers heeft de klant straks minder keus. "Bij lokale restaurantjes kun je vaak heel bijzondere gerechten krijgen, unieke dingen die je bij grotere ketens niet of nauwelijks ziet", zegt hij. Mochten kleine horecazaken het niet redden, dan valt dat aanbod weg.
Ketens hebben nu eenmaal een flinke voorsprong, ziet Moers. "Grote horecaondernemingen hebben vaak vastgelegde processen", legt hij uit. "Bijvoorbeeld hoe je een Big Mac klaarmaakt: door draaiboeken kan zelfs de grootste sukkel dat nog doen. In een wat meer lokaal, klein restaurant moet er een kok zijn die weet hoe de gerechten worden gemaakt."
Volgens Kregel weten franchiseketens daarnaast slim in te spelen op het combineren van verschillende branches. Niet alleen eten, maar ook een winkelgedeelte; of andersom.
Dat doet IKEA bijvoorbeeld doordat het naast de woonproducten ook een restaurantgedeelte heeft. Hetzelfde geldt voor HEMA, en voor LaPlace door de samenwerking met V&D. Sinds het faillissement van dat warenhuis is ook LaPlace minder goed gaan draaien.
Het succes zit hem volgens Kregel ook in vernieuwing, bijvoorbeeld bij Domino's. "Domino's heeft de markt opgedeeld in pizzapunten", legt de retaildeskundige uit. "In de jaren negentig had het met een paar vestigingen ook een paar pizzapunten van de markt. Met per pizzapunt een relatief klein bezorgbereik van een x-aantal kilometers."
In de jaren erna deelde Domino's de bezorggebieden in Nederland steeds opnieuw en steeds kleiner in. Gevolg: veel meer vestigingen. "Vroeger waren het er misschien 100, nu 403", zegt Kregel.
Wil een kleine pizzeria overeind blijven tussen al die Domino-locaties, dan is blijvend vernieuwen het antwoord. Dat betekent meegaan met de eetbehoeften van de Nederlander. Een lage prijs, maar ook een bijzondere eetbeleving, zegt Kregel.
Voor kleinere ondernemers "moet alles kloppen", stelt Moers. Een goede omgeving om in te eten, personeel dat eten van hoge kwaliteit kan maken, een bijzonder aanbod aan gerechten. "Als je dat niet allemaal hebt, dan ga je ten onder."
Kleine restaurants moeten zich onderscheiden met een gerecht dat je thuis niet zo snel klaarmaakt en een goede aankleding. "Veel lokale ondernemers missen dat soort elementen. Daardoor is er ruimte voor ketens om op in te springen", stelt Kregel. Moers: "Restaurants moeten opvallen door hun bijzondere gerechten. Bij de McDonald's haal je een Big Mac en een salade."
Source: Nu.nl economisch