Sinds Rusland Oekraïne binnenviel mag het niet meer meedoen met het Eurovisie Songfestival. Zaterdag organiseren de Russen daarom Intervision, een uit communistische tijden gereanimeerd liedjesfestijn waarin alles draait om ‘traditionele waarden’. Nu nog publiek.
is correspondent Rusland van de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
Op het Manegeplein in hartje Moskou tikt een digitale klok de tijd weg die nog rest tot het begin van Intervision, het langverwachte Russische antwoord op het voor Rusland sinds 2022 ontoegankelijke Eurovisie Songfestival. Vlak ernaast licht elke paar seconden een portret op van een van de 22 deelnemers, onder wie de Russische inzending Shaman, volgens sommigen de gedoodverfde winnaar.
Het loopt niet storm, maar geregeld stoppen voorbijgangers om een selfie te nemen, liefst met de Russische favoriet op de achtergrond. Elders in de stad schreeuwen talrijke kleurige vlaggetjes om aandacht voor het spektakel dat zaterdagavond wordt uitgezonden. Op internet worden al weken mensen geronseld voor de opnamen.
President Vladimir Poetin gaf in februari van dit jaar per decreet hoogstpersoonlijk het groene licht voor het liedjesfestival, dat na tientallen jaren afwezigheid weer in ere is hersteld. Dat geeft al aan dat het evenement voor het Kremlin een zaak is van staatsbelang.
De bakermat van Intervision is Tsjechoslowakije, gastland van 1965 tot 1968, toen het Sovjetleger binnenviel om een eind te maken aan de Praagse Lente. Na een jarenlange pauze kwam Intervision in 1977 voor enkele jaren terug, ditmaal in het nieuwe gastland Polen. De Nederlandse Margriet Markerink eindigde er in 1980 als vierde met het lied Come closer.
Het festival keert nu terug in verband met de Russische inval in Oekraïne in 2022. Daags na de inval werd Rusland uitgesloten van deelname aan het Eurovisie Songfestival, nadat Finland en Zweden hadden gedreigd met een boycot als Rusland zou meedoen.
De reacties in Moskou waren vooral laconiek en laatdunkend. Toen al gingen de eerste stemmen op om een alternatief festival te organiseren. In 2023 stelde cultuurminister Olga Ljoebimova voor Intervision in ere te herstellen ‘om de culturele variatie in een multipolaire wereld’ te demonstreren.
In Rusland was het Eurovisie Songfestival sinds de eerste deelname van een Russische artiest in 1994 altijd al meer dan gewoon een muziekfestijn. Alle edities werden door de Russische televisie nauwlettend gevolgd, de resultaten uitgesponnen in urenlange talkshows. Als de resultaten van de Russische deelnemers te wensen overlieten, werd dat vaak toegeschreven aan politieke motieven, niet aan het niveau van de artiesten.
Toch was er alom euforie toen de Rus Dima Bilan in 2008 het Songfestival wist te winnen en Moskou het jaar daarop het Eurovisiecircus mocht verwelkomen. Sowieso presteerde Rusland bovengemiddeld in de 23 jaar dat het deelnam, met een eerste plaats, vier tweede en vier derde plaatsen.
De laatste jaren werd Eurovisie in de Russische media evenwel steeds meer afgeschilderd als een Sodom en Gomorra, vooral sinds de overwinning van de Oostenrijkse dragqueen Conchita Wurst in 2014. Intervision moet daar als platform voor ‘traditionele waarden’ tegenwicht aan bieden.
Onder de 22 deelnemende landen zijn behalve de Brics-landen en meerdere voormalige Sovjetrepublieken traditionele Russische bondgenoten als Venezuela, Servië en Vietnam, maar opmerkelijk genoeg ook de VS. De Amerikaanse deelnemer B. Howard heeft op het laatste moment afgezegd ‘om persoonlijke redenen’ en wordt nu vervangen door de Grieks-Australische zangeres Vassy, die sinds 2023 in de VS woont.
Dat Vassy publiekelijk opkomt voor de belangen van de lhbti-gemeenschap wordt in Rusland angstvallig verzwegen. De niet bestaande ‘internationale beweging LHBT’ staat in Rusland te boek als ‘extremistische organisatie’.
De organisatoren lijken niet helemaal gerust op de animo voor Intervision, wat blijkt uit alle inspanningen om te zorgen voor voldoende beeld van enthousiaste massa’s. De afgelopen weken zijn via internet jonge en oudere Russen gelokt om tegen een vergoeding van pakweg 60 euro urenlang te juichen en te dansen in de Live Arena, de concertzaal net buiten de ringweg van Moskou waar Intervision zaterdagavond plaatsvindt.
Verschillende Russische media beschrijven hoe honderden mensen in bussen naar de locatie werden gebracht, waar ze zich voor het oog van de camera’s moesten uitleven. Fotograferen of filmen was strikt verboden. Sommige deelnemers moesten doorgaan voor buitenlands publiek en kregen daartoe passende kleding en vlaggen uitgereikt, vertelde een anonieme figurant tegen de nieuwssite msk1.ru. ‘We moesten blijdschap uitstralen, schreeuwen, klappen en zwaaien.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant