Hedendaags klassiek Gaudeamus afficheert zich als een festival voor ‘nieuwsgierige oren’. Die kwamen volop aan hun trekken tijdens de slotdag, met zeer uiteenlopende muziek. Naast sterke voorstellingen van Postland en Kluster5 stal een jonge contrabassiste de show.
Albert Kuchinski en Yuheng Chen van het IEMA Ensemble tijdens het Gaudeamus Festival.
Slotdag Gaudeamus Festival. Gehoord: 14/9 div. locaties Utrecht. Info: gaudeamus.nl
Hoe klinkt de muziek van nu eigenlijk? Wat houdt jonge componisten bezig? Voor een antwoord op die vraag kun je jaarlijks terecht bij het Gaudeamus Festival in Utrecht. Je moet dan wel accepteren dat je niet één antwoord krijgt, maar honderd verschillende – en het enige juiste antwoord is die verscheidenheid.
Diversiteit benadrukte ook de jury van de Gaudeamus Award 2025, die tijdens het slotconcert werd uitgereikt. De vier genomineerden hadden de prestigieuze aanmoedigingsprijs eigenlijk allemaal verdiend, zei de jury herhaaldelijk, ze waren allemaal anders en allemaal goed – je zou haast vergeten dat de Engelse componist Matthew Grouse toch echt de enige winnaar is.
Van Grouse was zondagavond geen muziek te horen, maar om de diversiteit nog eens te onderstrepen, betrad na de prijsuitreiking de Javaanse zangeres en componist Peni Candra Rini het podium voor het afsluitende optreden. In Rara – Allegories of the Southern Sea interpreteerde ze op innovatieve wijze verhalen uit de Oost-Javaanse mythologie, met behulp van schaduwpoppen en video en bijgestaan door twee muzikanten met traditionele instrumenten én elektronica. Rini bezit een indrukwekkende stem, die etherisch kan klinken, maar ook schril en rauw, en die ze met enorme beheersing inzette om haar verhalen te vertellen.
Een totaal ander soort beheersing sprak uit het nieuwste werk van Kate Moore, dat ze zondagmiddag presenteerde in de kloostergang van het Pandhof van de Dom. Garden of thornless roses maakt deel uit van Moores project ‘A beautiful path’, met muziek die ze in de openlucht componeerde tijdens een lange wandeling van Oost-Nederland naar West-Ierland. Niet toevallig bevatte haar bezetting drie ‘troubadourinstrumenten’ (blokfluit, harp en viella, een door Moore zelf bespeelde middeleeuwse vedel). Hoewel zanger Arnout Lems de liederen met verve bracht, sorteerde de bezonken monotonie toch niet het beoogde meditatieve effect. Slagwerker Meiyi Lee sprong eruit met een solo voor trommels en schalen.
Ensemble Postland vroeg vier componisten om een soundtrack te maken voor dezelfde korte film, die de vooraanstaande experimentele cineast Barbara Meter speciaal voor Sound of view maakte. Haar film ‘Voorbij de wegen’ werd dus vier keer achter elkaar vertoond, met intrigerend resultaat. Meters associatieve aaneenschakeling van beelden (landweggetjes, meisje dat een bal opgooit, demonstranten die straatstenen doorgeven, een schip in de mist) kreeg telkens een andere lading. Je zag nieuwe dingen en de tijdsbeleving veranderde. Juan Felipe Wallers gejaagde muziek was strak op de montage geschreven, net als het pulserende werk van Yu Oda, terwijl Katarzyna Szwed met trage, verstuikte lyriek intense droefenis opriep. Het sterkst was de dynamische en sferische muziek van Friso van Wijck, die met uitgesponnen lijnen een spannend contrapunt met de beelden creëerde. Sound of view gaat op tournee.
Ensemble Kluster5 speelde in nagenoeg volmaakt duister het nieuwe werk Expeditie van oud-Gaudeamus Award-winnaar Aart Strootman. Dat deden ze uit het hoofd – geen sinecure. Strootman toonzette een episode uit Mary Shelley’s roman Frankenstein, over een poolexpeditie en de waarneming van het ‘monster’ dat met een hondenslee over het ijs gaat. Het radicale lichtplan suggereerde glimpen aurora borealis, maar bleef wel wat statisch, en in het donker kon je de musici jammer genoeg nauwelijks zien. De akoestische instrumenten waren ingebed in een elektronische soundscape die soms daverende vormen aannam, met diepe bassen, gerommel en ruis. Strootman stapelde ritmische patronen tot complexe grooves die langzaam werden opgebouwd, met een weidse, onontkoombare allure. Geweldig was een bluesy slide-gitaar-lick die genadeloos escaleerde. Expeditie wordt herhaald in Den Haag en Rotterdam.
Een verrassend hoogtepunt was de serie solo’s en duo’s door musici van ensemble IEMA, bestaande uit leden van de talentacademie van Ensemble Modern. Behalve een slagwerkklassieker van Xenakis klonk er vooral nieuwe muziek van jonge componisten. Contrabassiste Begüm Aslan stal de show met een knotsgek stuk waarin ze niet alleen bas speelde, maar óók een coloratuursopraan met ijzingwekkend hoog bereik bleek.
Begüm Aslan en Leonard Melcher van het IEMA Ensemble tijdens het Gaudeamus Festival.
Source: NRC