Bij bestuurlijke problemen bel je Johan Remkes, die met frisse tegenzin de boel komt redden. Wat zegt het over Den Haag dat hij de enige volwassene onder de sneltoets is?
is schrijver en chef van Zondag, het essay- en boekenkatern van de Volkskrant.
In de HBO-serie Succession valt het eindoordeel in een karaokezaaltje. Logan Roy confronteert zijn feestende kinderen. Tussen hen in liggen talloze familietrauma’s en juridische claims over wie straks Roys media-imperium erft.
Logan Roy is de kanker die in de darmen van Amerika woekert. Zijn eigenhandig opgebouwde, Rupert Murdoch-eske imperium verkondigt vanachter nieuwsdesks gladharde leugens, holt de democratie uit en gooit veldflessen olie op elke xenofobisch of misogyn vuurtje dat het kan vinden.
Zelf omschrijft Roy het als, ach, ‘a bit of fuckin’ spice. A bit of fun. A bit of truth.’
Roy wordt gespeeld door Brian Cox, en ziet eruit alsof iemand een grizzlybeer een quarter-zipper heeft aangetrokken. Vier seizoenen bedreigde, manipuleerde, verdeelde en overheerste hij zijn kinderen, maar nu hebben ze dan eindelijk hun krachten verzameld om hem van de troon te stoten.
Je zou ze aanmoedigen, maar mijn god – die kinderen. Zo ijdel, zo verwend, zo doordesemd van een main-character-syndroom.
Hij gaat ze niet zijn imperium overhandigen, zegt Logan in dat karaokezaaltje. ‘I love you’, zegt hij ten slotte. ‘But you are not serious people.’
Sinds die Succession-scène was dat een kwalificatie om in je achterhoofd te houden, wanneer je bepaalde figuren hoorde oreren in talkshows, op sociale media, in krantencolumns, en natuurlijk in Den Haag. Waren dit serieuze mensen? Je kon het je afvragen wanneer je ministers hoorde praten over anti-migranten-verkeersborden die niet bestonden, wanneer je een fractievoorzitter weer een TikTok-filmpje zag opnemen in de gym.
Het gevoel dat onserieusheid regeerde, werd nog eens onderstreept doordat er met regelmaat mensen van buiten Den Haag werden ingevlogen, omdat de Haagse politici ze niet strakgetrokken kregen. Alsof ze papa erbij moesten roepen. Nadrukkelijk serieuze oudgedienden als Herman Tjeenk Willink of, en vooral, Johan Remkes.
Het is even graven om je de reputatie van Johan Remkes (VVD) tijdens zijn carrière in Den Haag voor de geest te halen. Staatssecretaris van VROM in Kok II. Minister van Binnenlandse Zaken in Balkenende I, II en III. Het dominante beeld: een lange politicus in een regenjas die meer rookte dan de Marlboro-man. Een minister die er enig plezier aan leek te beleven om de mensen te vertellen wat ze niet wilden horen.
Over Johan Remkes verscheen nu net Het kon minder – De lessen van Johan Remkes (Pluim; 232 pagina’s; € 24,99), door Thijs Broer en Peter Kee. Ze richten zich hoofdzakelijk op zijn post-Haagse jaren als probleemoplosser – als waarnemend burgemeester van Den Haag, waarnemend commissaris van de koningin in Limburg, als bemiddelaar in de stikstofcrisis, als formateur, als voorzitter van het compensatiefonds voor de aardbevingen in Groningen.
In hun sympathieke portret beschrijven Broer en Kee met sjeu hoe zijn telefoon roodgloeiend stond: Remkes steekt net een sjekkie op in het ledenrestaurant van de Tweede Kamer als de hoofdredacteur van het Dagblad van het Noorden belt. Groningen heeft het niet makkelijk, kan de krant hem niet naar voren brengen als nieuwe burgemeester?
Remkes staat met zijn schoonmoeder in de dierentuin in Emmen, en ringringring: burgemeester Pauline Krikke van Den Haag is opgestapt. Of hij waarnemend burgemeester wil worden.
Remkes zit met zijn vrouw aan een lichte lunch in Castiglione Falletto in Noord-Italië, en stikstofminister Van der Wal belt. Wil hij alsjeblieft bemiddelaar worden in de gesprekken met de boze boerenorganisaties?
Het is ook duidelijk waarom mensen hem vragen. Hier ligt de crux: omdat hij het niet wil.
Als hij ja zegt, doet hij dat schoorvoetend. Het Dagblad van het Noorden wimpelt hij af. Tegen minister Van der Wal zegt hij dat ze het als minister zelf hoort te doen (pas als Rutte belt, stemt hij morrend in).
Remkes verzet zich bij Broer en Kee tegen het idee van een concrete ‘methode-Remkes’, maar pleit voor een specifieke politieke houding: luisteren naar de burger, maar niet de burger naar de mond willen praten.
Wat hij zegt is: probeer niet altijd maar populair te zijn.
Dat Logan Roys uitsmijter – ‘you are not serious people’ – bij zijn kinderen landt als een vuistslag op hun nieren, is dat ze het weten. Hun leven is dat van miljardairs. De penthouses, de helikopters, de Loro Piana-baseballpetjes. Maar ze zijn niet trapsgewijs hogerop geklommen, bezitten geen geleefde ervaring, geen zitvlees voor lange vergaderingen, hebben geen expertise die anderen missen.
En daarom willen ze zo verbeten hun vaders imperium overnemen. Ze proberen hun eigen onzekerheid te camoufleren. Wie zelfverzekerd is, hoeft zich niet te overschreeuwen.
Het is niet moeilijk de parallel met Den Haag te trekken. Een opmerking uit het boek van Broers en Kee werd de afgelopen week vaak geciteerd. Die leek gericht op VVD-leider Dilan Yesilgöz, die in haar tanende populariteit om zich heen trapt.
Broer en Kee vroegen Remkes, met alle polarisatie tussen de partijen in gedachten, of Nederland nog wel te besturen is. Remkes zei: ‘Er is niks mis mee als de VVD laat zien dat er stevige verschillen zijn met GroenLinks-PvdA. Maar de VVD moet het trappen naar links niet overdrijven. Het is onzin om te doen alsof GroenLinks-PvdA een groter gevaar is dan de PVV. Het lijkt me een goed idee als de leiders van de middenpartijen eens een kopje koffie gaan drinken.’
Belangrijk is de zin die eraan voorafgaat: ‘Volwassen politici in Den Haag moeten onderkennen dat ze best ambitieus mogen zijn, maar ook oog moeten hebben voor de standpunten van andere partijen.’
Als je het goed leest, staat er: sommige politici zijn alleen met hun eigen ambities bezig. Ze kunnen niet delen. Ze zijn niet volwassen. Niet serieus.
Thijs Broer, Peter Kee: Het kon minder – De lessen van Johan Remkes. Pluim; 232 pagina’s; € 24,99.
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant