Sportprotest De deelname van de Israëlische ploeg aan het EK honkbal in Rotterdam leidt tot protesten in de stad. Stadsbestuur en organisatie tonen begrip, maar willen geen boycot.
De Israëlische honkbalploeg in 2023.
Tot voor kort hield Jorian van Acker zich met zijn team vrijwilligers vooral bezig met praktische zaken: de velden klaarmaken, hotelboekingen regelen en vervoer voor de gasten organiseren. Maar de laatste weken zien er heel anders uit voor de voorzitter van de lokale organisatie van het EK honkbal in Rotterdam. Voortdurend voert hij overleg met de Rotterdamse politie, de gemeentelijke veiligheidsdiensten en een delegatie van de Israëlische honkbalploeg. Media blijven hem bellen. „Tja, ik zit er wel mee in mijn maag”, verzucht Van Acker.
De aanleiding is de eis van actiegroep Rotterdam Coalitie (RPC) en de lokale SP, BIJ1 en coalitiepartij Denk aan burgemeester Carola Schouten om het Israëlische team te weren. Ook zijn er protesten aangekondigd tijdens het honkbaltoernooi. Volgens de actiegroep mag Rotterdam niet meewerken aan de „normalisatie van genocide”. Bij de actiegroep zou ook vrees bestaan voor „escalatie zoals in Amsterdam”, een verwijzing naar de rellen rond de wedstrijd tussen Ajax en Maccabi Tel Aviv, vorig jaar november.
Van Acker kiest zijn woorden met zorg. „Kijk, ik snap de gevoeligheid heel goed: wij zijn niet blind voor wat er in de wereld gebeurt.” Tegelijk stelt hij dat de gemeente en de lokale organisatie helemaal niet gaan over het deelnemersveld. Wat Rotterdam wél doet, is zich „tot in detail” voorbereiden op mogelijke onrust tijdens het toernooi, dat deze zaterdag begint en een week duurt. „Ik hoop dat het allemaal rustig gaat verlopen.”
Hoewel wereldwijd de kritiek op Israël steeds luider klinkt vanwege het aanhoudende, verwoestende geweld in Gaza, mogen Israëlische sporters en sportploegen nog altijd meedoen aan internationale toernooien zoals het EK honkbal. Thomas Bach, de onlangs afgetreden voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité (IOC), heeft herhaaldelijk gezegd dat het comité „neutraal” wil blijven – al werd Rusland in 2022 na de inval van Oekraïne wél uitgesloten, net als Zuid-Afrika tijdens de apartheid. Internationale sportbonden volgen de IOC-lijn.
Pro-palestijnse demonstranten nemen daarmee geen genoegen en grijpen sportevenementen met Israëlische deelnemers aan om te pleiten voor een boycot én aandacht te vragen voor de oorlog in Gaza. Lokale toernooi-organisaties en gemeenten, zoals die van Rotterdam, moeten zich daarom opeens verhouden tot een geopolitiek conflict.
Een demonstratie tegen het geweld van het Israëlische leger in Gaza trekt door het centrum van Rotterdam, afgelopen juli.
De roep om een boycot van het Israëlische team, leidde in de Rotterdamse raad tot een fel debat. BIJ1 en Denk bestempelden daarbij het EK honkbal als „een podium voor een regime dat zich schuldig maakt aan genocide”. Leefbaar-raadslid Simon Ceulemans noemde het debat juist „bespottelijk” en stelde dat „linkse partijen een conflict importeren” naar een stad die daar „niks mee te maken heeft”. Burgemeester Carola Schouten toonde begrip voor de activisten. „De situatie in Gaza is weerzinwekkend (..) Ik voel óók die onmacht om er iets aan te kunnen doen.” Maar, zei ze ook: „Wij kunnen als stad niet elke keer het debat gaan voeren.”
De discussie liet zien dat, door de komst van de Israëlische honkbalploeg, Rotterdam verder polariseert rond de Palestijnse kwestie. De spanningen in de stad lopen regelmatig op. Afgelopen juni pakte de politie nog negentig demonstranten op tijdens een van de vele Rotterdamse pro-Palestijnse protesten. In april bekladden en beschadigden actievoerders van Pal Action het Rotterdamse kantoor van Allianz – volgens de groep is de verzekeraar „de grootste wapenleverancier van Israël” – met verf en een hamer. En een maand later bezetten activisten kortstondig het Rotterdamse kantoor van Maersk, omdat de transportgigant zou verdienen aan wapenhandel met Israël.
In de sportwereld kwam het pro-Palestijnse protest afgelopen week in de ronde van Spanje tot een voorlopig kookpunt: demonstraties tegen deelname van de omstreden wielerploeg Israël-Premier Tech (IPT) leidde ertoe dat meerdere etappes voortijdig werden afgebroken. Israëlische renners werden belaagd. De Vuelta-organisatie, zelf niet bevoegd om teams uit te sluiten, hoopte tevergeefs dat IPT de koers zou verlaten.
Afgelopen week werd in Nederland bovendien de voetbalwedstrijd tussen Jong Oranje en Jong Israël zonder publiek afgewerkt in Venlo, volgens de KNVB uit veiligheidsoverwegingen. De gemeente Venlo zou pas ‘ja’ hebben gezegd tegen de interland toen bleek dat de wedstrijd zonder toeschouwers gespeeld mocht worden.
Hoewel Van Acker en Schouten zeggen niets aan Israëls deelname te kunnen veranderen, vindt Paul Reef dat Rotterdam te makkelijk het ‘machteloosheidsargument’ gebruikt. Reef is sporthistoricus aan de Radboud Universiteit en schrijft een proefschrift over protest rondom sportevenementen.
„Zonder enige vorm van druk van onderen zullen sportbonden ook niet bewegen. De Rotterdamse gemeente zou op zijn minst kunnen zeggen: ‘Het is nu wat laat, maar we keuren Israëls deelname in principe af en gaan er in de toekomst niet meer aan meewerken’. Het IOC verbiedt geen statements.”
Bovendien kan de politiek volgens Reef wel degelijk overgaan op een boycot. Hij haalt de Paralympische Spelen van 1980 in Arnhem aan. Daar zou Zuid-Afrika ondanks het apartheidsregime aan meedoen, totdat de Arnhemse gemeenteraad en de Tweede Kamer stelling namen tegen Zuid-Afrikaanse deelname, onder druk van activisten en de Verenigde Naties. Reef: „Ze zeiden: ‘we betalen gewoon niet mee’. Door die boycot sloten uiteindelijk alle gehandicaptensportbonden Zuid-Afrika uit.”
Dat een lokale overheid Israël kán boycotten, bewees de Spaanse gemeente Pamplona afgelopen zomer door Israëls deelname aan het EK softbal onder 18 jaar tegen te houden. De gemeente dreigde een subsidie van 20.000 euro in te trekken, waarna de Spaanse softbalbond besloot de wedstrijden van Israël naar Zaragoza te verplaatsen. „Sport kan zich niet afzijdig houden van wat er in Israël en Gaza gebeurt”, stelden lokale politici volgens El País.
Ook op niet-principiële gronden greep een toernooi-organisatie in vanwege Israëls deelname. In Australië blies de nationale ijshockeybond afgelopen januari een kwalificatietoernooi met Israëlische deelname volledig af vanwege „dreigingen”. En eind 2024 kwamen de Schotse autoriteiten pas na „extra maatregelen” terug op een besluit om Israël te weren van het World Indoor Bowls Championship.
Rowan van Veelen van actiegroep RPC zegt „alle toernooidagen” te willen demonstreren. De actiegroep heeft al sit-ins aangekondigd bij honkbalvereniging Neptunus, waar het EK plaatsvindt. „Maar we demonstreren niet alleen daar, ook waar ze [de Israëlische ploeg] het vliegtuig uitstappen en waar ze slapen”, zegt Van Veelen, zonder uit te leggen hoe ze dat willen doen. Hoeveel demonstranten er op de been komen, weet hij nog niet. „Maar de woede in Rotterdam is groot.”
De Rotterdamse politie zegt tegenover NRC zich „uiteraard” voor te bereiden op protesten en dat er „wordt gesproken” over de Israëlische veiligheid. Of de Israëlische honkbalploeg permanente beveiliging krijgt, zoals de Israëlische atleten die kregen tijdens de Olympische Spelen in Parijs vorig jaar, wil de politie niet zeggen. Een bron rond de organisatie, die anoniem wil blijven om zijn positie te beschermen, laat aan NRC weten dat Israël in ieder geval zelf maatregelen treft. De Israëlische honkbalbond wil daar niets over kwijt.
Voor de extra veiligheidsmaatregelen op het honkbalterrein moet de organisatie vooralsnog zelf opdraaien. En die kosten zijn „flink”, zegt toernooivoorzitter Van Acker. „10 procent van onze totale begroting. Dat geld gaat naar opschaling van beveiliging en naar een hek van een kilometer lang om het terrein hermetisch af te sluiten.”
De vraag is of de grootschalige protesten tijdens de Vuelta daadwerkelijk overslaan naar andere evenementen zoals het EK honkbal. En hoe houdbaar de neutraliteit van het IOC is. Sporthistoricus Reef verwacht geen draai van het comité of van toernooi-organisaties. „Los van hun eigen standpunt, kunnen de commerciële belangen groot zijn en er is mogelijk angst om zelf te worden uitgesloten.”
In een bericht op Instagram schreef RPC deze week de Vuelta-demonstranten als inspiratie te zien. „Dit kunnen wij ook”, luidde het onderschrift.
Van Acker vindt het moeilijk in te schatten wat hem de komende dagen staat te gebeuren. „Ik heb respect voor de boodschap, maar ik hoop dat we op een normale manier de wedstrijden kunnen spelen.”
Het laatste nieuws en de beste stukken over de mooiste havenstad die er is
Source: NRC