Nobelprijswinnend econoom Paul Krugman schetste dit voorjaar een duister beeld van de gevolgen van Trumps handelsconflicten voor de VS. Woensdag was hij in Den Haag voor een lezing. Hoe verklaart hij nu dat het nog meevalt met de inflatie en lege schappen?
Paul Krugman – Nobelprijswinnend econoom, auteur van tientallen boeken over economie en jarenlang columnist van The New York Times – hoopt nog altijd op Trumps ‘Wile E. Coyote-moment’. Het typetje van de Looney Tunes-cartoons rent steevast van een klif af. ‘En volgens de natuurwetten van cartoons valt hij pas als hij naar beneden kijkt en zich realiseert dat hij geen grond meer onder zijn voeten heeft.’
Trump kan te maken krijgen met zo’n situatie van plotse ineenstorting door de staatsschuld, oppert Krugman. Door de belastingverlagingen uit Trumps ‘Big Beautiful Bill’ kan die volgens hem oplopen tot onhoudbare proporties. Of doordat de economie begint te sputteren, als gevolg van het massaal uitzetten van ongedocumenteerde arbeiders en Trumps importheffingen.
Krugman hoopt erop, zoals hij hoopt dat het Hooggerechtshof een aantal zaken rechtzet. Zo wordt hij ‘doodsbang’ van Trumps poging om centrale bankier Lisa Cook, bestuurder bij de Federal Reserve, te ontslaan op basis van een niet bewezen beschuldiging van hypotheekfraude.
Als het Hooggerechtshof de president die macht geeft, kan dat het einde betekenen van de onafhankelijkheid van de Fed. Die dient los van partijbelangen rentebesluiten te kunnen nemen, om de Amerikaanse economie aan te jagen of juist af te koelen. Krugman: ‘De vraag is nu in hoeverre het Hooggerechtshof gezien wil worden als een instrument van autocratie.’
De Volkskrant sprak de Amerikaanse hoogleraar in Den Haag, waar hij op uitnodiging van de Erasmus Universiteit een lezing hield. De laatste keer dat de krant hem sprak, in mei, voorspelde hij nog dat er dit najaar ‘full blown panic’ zou uitbreken door Trumps handelsconflicten. De handelsoorlog met China staat inmiddels op pauze en bedrijven bleken massaal voorraden te hebben ingeslagen voordat de heffingen in gingen. Niettemin had Krugman meer inflatie verwacht.
‘Deels komt de vertraging doordat de tarieven zo onzeker zijn: je wil niet je prijzen omhoog gooien en klanten afstoten, om ze vervolgens weer te verlagen. Inmiddels beginnen we de effecten op de inflatie voorzichtig te zien in de data, maar het gaat langzaam.
‘Misschien heb ik me hier ook een beetje schuldig aan gemaakt – al hoop ik van niet – maar het effect van importheffingen is in de hoofden van mensen ook groter dan in de economische modellen. Als je puur kijkt naar Trumps huidige importheffingen, dan verlagen ze het Amerikaanse bruto nationaal product op de lange termijn met iets van 0,5 procent. Het is vooral de onzekerheid die schade berokkent.
‘Ik denk eigenlijk dat de uitzettingen (van ongedocumenteerden, red.) een groter probleem voor de economie gaan vormen dan de tarieven. De prijs van groenten is al omhooggeschoten, want wie denk je dat die groenten plukt? In algemene zin zijn we geneigd om de invloed van het Witte Huis op de economie te overdrijven. Al is dit Witte Huis interventionistischer en gestoorder dan normaal.’
Hij verwijst naar de ‘grove en losgeslagen’ inval bij een Hyundai-fabriek door de Amerikaanse immigratiedienst, begin deze maand in Georgia. Daarbij werden ook ruim driehonderd Zuid-Koreaanse medewerkers in de boeien geslagen. ‘In Zuid-Korea domineert die gebeurtenis het nieuws. Ik denk dat we nog niet helemaal doorhebben hoeveel negatieve impact dat gaat hebben op buitenlandse beslissingen over investeringen in de VS.’
Dit voorjaar had Krugman nog een kraakheldere boodschap aan de EU: sluit geen handelsdeal met Trump. ‘Hij is grillig en zijn beloften zijn niet langer dan een half uur houdbaar’, zei hij. Die deal is er toch gekomen: de Europeanen slikken een Amerikaanse importheffing van 15 procent en zegden toe honderden miljarden te investeren in de VS.
‘Ik ben een beetje van mening veranderd. Volgens Trump heeft de EU beloofd 600 miljard dollar in de VS te investeren, maar dat is nog nergens vastgelegd. In Trumps eerste termijn deden de Chinezen zeer concrete beloften over het aankopen van Amerikaanse goederen. Vervolgens hebben ze dat volledig nagelaten. Dat spel kunnen anderen ook spelen.
‘Er is bovendien een aanzienlijke kans dat als de EU zich koest houdt, het Amerikaanse handelsbeleid zichzelf opblaast. Trump zit met zijn heffingen in juridisch zwaar weer. Hij heeft zo’n 70 procent ervan opgelegd op basis van een wet die bedoeld is voor economische noodsituaties. Ondertussen claimt hij dat de economie juist bloeit.’
Deze importheffingen moeten van tafel, oordeelden twee rechtbanken al. ‘Nu is het aan het Hooggerechtshof. Joost mag weten wat er daar gebeurt, maar er is een serieuze kans dat het grootste deel van Trumps importheffingen zullen verdampen en ze de al betaalde heffingen moeten terugbetalen. Dat wordt nog grappig om te zien.’
‘Toch denk ik dat zelfs het Hooggerechtshof hiervoor terugschrikt. Als Trump een noodsituatie kan uitroepen om op grote schaal belastingen te heffen, terwijl hij nota bene tegelijkertijd spreekt over een economische boom, dan zit je heel dicht bij een situatie waarin hij het Congres nergens meer voor nodig heeft. Dan is hij een dictator.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant