Overal in het land worden campings opgekocht door investeerders die er vakantiehuizen neerzetten. Bestaande recreatieparken dijen uit. Overal in het land? Nee, de inwoners van het al zo drukke Domburg wisten de uitbreidingsplannen in de ijskast te krijgen.
is redacteur van de Volkskrant.
Op een doordeweekse dag in de nazomer lijkt vakantiepark Hof Domburg op een Vinexwijk. Een man wast zijn auto naast zijn huis. Een jong stel in stevige windjacks fietst met de kleine achterop tussen eendere huizen met een strookje groen ertussen. Daarachter de duinen, en achter de duinen het beroemde Zeeuwse licht boven een onstuimige zee. Prachtige plek.
Dat vinden ook de toeristen in de hoofdstraat van Domburg. Ze eten een visje bij Brassem. Ze slenteren langs winkels met souvenirs en doen een koffie op een terras. Hun stevige stappers verraden dat ze onderweg zijn naar het strand.
Achter die ogenschijnlijke gemoedelijkheid gaat een verwoede strijd om de ruimte schuil. Hof Domburg, een vakantiepark van Roompot, heeft vergevorderde uitbreidingsplannen en collegesteun van de gemeente Veere, waar Domburg onder valt. Moederbedrijf Landal heeft vergunning om een kampeerveld met 420 plaatsen op te doeken voor 520 nieuwe vakantiehuizen: van 2.100 naar 2.600 bedden. Daarbovenop wil het bedrijf het aantal bedden nog eens uitbreiden met 15 procent, 390 bedden. De grond hiervoor op een aanpalend terrein is lang geleden aangekocht door de projectontwikkelaar. Meer vakantiehuizen, meer bedden: meer toeristen.
Het is een onstuitbare golf die over traditionele kampeerterreinen spoelt: grote investeerders kopen bestaande campings en recreatieparken op, vegen de caravans en kotjes eraf, en bouwen ze vol met eenvormige, vaak dure vakantiewoningen. Bestaande parken breiden uit tot de grens van het maximaal toegestane. Stilte, onkruid en gekoesterde stulpjes maken plaats voor tekentafeldorpen.
Het omzetten van campings, of delen daarvan, met voornamelijk stacaravans, pipowagens en tenten in parken met vakantiehuizen heeft zo’n vlucht genomen dat er een woord voor is bedacht: verroompottisering, een landelijke trend die niet alleen Roompot betreft. Alleen al in Zeeland verdwenen 70 van de 440 traditionele campings sinds 2012, vaak kwamen er ‘luxe chalets’ of stenen vakantiehuizen voor in de plaats, wat mede mogelijk is omdat zo’n terrein al een recreatiebestemming heeft.
Het Nederlands Research Instituut voor Recreatie en Toerisme (NRIT) constateerde in 2023 landelijk vijf ‘transities’ van oude campings per jaar tussen 2011 en 2016. Tussen 2017 en 2020 waren dat er zestien. In 2021 trad een versnelling op met 48 traditionele campings. In bijna driekwart van de gevallen is sprake van ‘omzetting naar huureenheden’, lees: verhuurbare vakantiewoningen. Opvallend veel onafhankelijke campings zijn gekocht door projectontwikkelaars en ketens, volgens het NRIT.
Recreatieondernemer Ab Pouwer spreekt van een ‘omkat-hausse’. Zijn camping Oranjezon in Vrouwenpolder, vlak bij Domburg, met veelal tentplaatsen en stacaravans, is een aantrekkelijke prooi voor ‘het grote geld’. ‘Twee, drie keer per jaar worden we benaderd met de vraag of we willen verkopen. Hetzelfde hoor ik van collega-campinghouders.’ Geen haar op zijn hoofd die eraan denkt te gaan cashen. ‘Die bedrijven hebben geen enkele binding met de regio.’
‘De verstening van het recreatielandschap’, noemt cultureel geograaf Edward Huijbens van Wageningen Universiteit de ontwikkeling. ‘Stacaravans en opklapbare zomerhuisjes hebben een eigen karakter. Met de standaardisering van de accommodaties door bedrijven als Landal wordt het kleurrijke, eigenwijze landschap een eenvormig consumptieproduct waarvan de winstmarge op allerlei manieren kan worden verhoogd.’
In Domburg zijn ze niet zozeer bang voor verlies van de stilte. Die was al weg. Zelfs in het naseizoen rijden opmerkelijk veel auto’s door het historische centrum, de route naar Hof Domburg. Een camper ter grootte van een kleine stadsbus manoeuvreert behoedzaam door de smalle winkelstraat.
Het is de drukte – van badgasten, van hun auto’s. Domburg is rijk geworden van de toeristen, maar jaarlijks twee miljoen stuks op 1.700 inwoners? Het leefklimaat komt in gevaar, het landschap, de natuur, heet het, je moet soms zoeken naar een echte Domburger.
‘Te veel verkeer, te veel stenen. De druk op leefbaarheid en landschap wordt veel te groot’, zegt Chris Maas. Hij is raadslid van de grootste oppositiepartij PvdA/GroenLinks in de gemeente Veere, waar Domburg onder valt. ‘De footprint van het toerisme is hier groter dan in Amsterdam. De groei moet stoppen. Laat die tentplekken bestaan, en bouw niet nóg meer chalets.’
Het collegeplan Westrand Domburg, aanvankelijk geagendeerd voor de raadsvergadering van 25 september, heeft niet alléén nadelen voor de inwoners. Er is voorzien in een nieuwe weg naar het park die het centrum ontlast. Er komt een gloednieuw, modern, voor iedereen toegankelijk zwembad op het park. Betaald door of met een ‘substantiële’ bijdrage van de projectontwikkelaar. ‘Samen Domburg nog aantrekkelijker maken’, heet dat in projectontwikkelaarstaal.
Maar Domburg is aantrekkelijk genoeg voor de belangstellenden die zich op een woensdagavond begin september verzamelen in zalencentrum Het Schuttershof. Inwoners, eigenaren van huizen op het huidige park, boeren, natuurbeschermers en andere betrokkenen komen naar de inloopavond over de nieuwe plannen, en vrijwel niemand komt om te applaudisseren.
Er is een maquette, er zijn borden met uitleg, en er is Erik Tillemans. De projectontwikkelaar beweegt energiek van de ene statafel naar de andere. Trefwoorden op de informatieborden: landschapsbeleving, wellness, health & leasure, verduurzaming, hoogwaardige voorzieningen, kwaliteitsimpuls door landschapsontwikkeling.
Roompot, in 1965 begonnen als een familiecamping, fuseerde vorig jaar met Landal GreenParks onder de naam Landal. Het bedrijf, met 140 parken in Nederland, is eigendom van de omstreden Amerikaanse investeerder KKR, die belangen heeft in Israël en op de bezette Westelijke Jordaanoever. Landgenoot Blackstone, met eveneens belangen in Israël, kocht dit jaar de Nederlandse recreatieketen RCN. Ook Duitse en Franse partijen hebben de laatste jaren geïnvesteerd in Nederlandse ketens.
‘Alles is getoetst aan de regels’, zegt Tillemans als hem wordt gevraagd naar de bezwaren. ‘Er zijn afspraken tussen de marktpartij en de gemeente. Je doet een investering, in een openbaar zwembad, in een nieuwe rondweg: dan moet je óók de capaciteit krijgen.’ Die marktpartij is Ontwikkeling Westrand Domburg BV, de joint venture waarvoor hij werkzaam is.
Domburgers Diana (36) en David (38) hebben niets met de plannen. Ze zagen vrienden noodgedwongen vertrekken naar Middelburg en dorpen in de omgeving ‘omdat de huizen hier te duur zijn’, zegt Diana. ‘Met Pasen kregen we het verzoek tussen 16 en 21 uur geen vaatwassers en wasmachines aan te zetten en geen elektrische auto’s op te laden, want er was een stroomtekort.’ David, wijzend op de maquette: ‘En dit kan dus wél?’
‘Er zitten goede elementen in het plan’, zegt Simon de Visser, voorzitter van de Stadsraad Domburg, die de gemeente adviseert. ‘Het centrum wordt ontlast. Er is oog voor de landschappelijke waarde. De infrastructuur en verouderde gebouwen op het park worden aangepakt. Maar de rek is eruit: er moeten niet nóg meer toeristen bij komen. De inwoners zijn te weinig betrokken bij de plannen.’
Er wordt een slim rekensommetje toegepast, zagen PvdA/GroenLinks en de stadsraad. De nieuwe plannen zouden zijn gebaseerd op oude cijfers. Eén op te doeken kampeerplek of stacaravan staat in de plannen voor vijf bedden – slaapplaatsen. De Stadsraad zocht uit dat die vijf bedden zijn gebaseerd op CBS-cijfers uit de jaren negentig. ‘Inmiddels is de gemiddelde bezetting van een tent of een huisje veel lager, namelijk 3,5 personen’, zegt De Visser. ‘Pas je de factor 3,5 toe in plaats van 5, en je komt honderden bedden lager uit. Maar ze pakken alle ruimte.’
‘Het gaat alleen om geld dat op zoek is naar rendement’, meent een oudere Domburger die zich over de maquette buigt. ‘Wat kun je daar als gewone burger nog tegen doen?!’ Zijn buurman: ‘Ze zetten Zeeland te koop.’ Maar zijn Zeeland ís al verkocht: van de 140 Landal-vakantieparken in Nederland liggen er liefst 25 in Zeeland, vaak aan de kust.
Ook Natuurmonumenten en de Zeeuwse Milieufederatie (ZMf) maken zich zorgen over de verstening. Vakantiehuizen kunnen het hele jaar worden gebruikt, waardoor het toeristenseizoen wordt verlengd, zegt adjunct-directeur Denise de Leeuw van de ZMf. ‘Zeeland is van internationaal belang in de vogeltrek, juist in het voor- en najaar. Gebrek aan rust werkt verstorend voor de vogels. De zeespiegel stijgt, er wordt steeds meer gebouwd langs de kust, en het wordt drukker in natuurgebieden. De balans is zoek.’
Na de informatieavond wordt inderhaast een actiecomité opgetuigd, We love Domburg. T-shirts gedrukt, protest aangetekend. ‘Onder het mom van wegwerken van achterstallig onderhoud proberen ze een uitbreiding te verkopen’, zegt Louk Burgers van het comité en eigenaar van een vakantiehuis op het park. ‘De participatieprocedure was ver onder de maat. Vaak wordt bij dit soort processen gedacht: daar heb je die lastige burger weer.’
Die burger blijkt in Domburg een stuk lastiger dan het college, een coalitie van SGP, VVD+, ChristenUnie en de lokale partij HVV, heeft voorzien. Tijdens een vergadering half september van de verantwoordelijke raadscommissie zijn er zo veel insprekers dat het van inhoudelijke behandeling niet komt. In een tweede vergadering, afgelopen maandag, besluit de voltallige commissie dat het college zijn huiswerk moet overdoen.
‘We dachten als college een kwaliteitsslag te maken met een heel pakket aan meerwaarde’, zegt wethouder René de Visser (SGP), ‘maar de raad heeft duidelijk gemaakt: dit wordt het niet. We gaan ons nu bezinnen op wat we gehoord hebben.’ Die bezinning zal duren tot na de gemeenteraadsverkiezingen op 15 maart 2026. Waarmee het Domburgse verkiezingsthema is vastgesteld.
’s Ochtends is het in Domburgs centrum business as usual. Een groep Belgische dagjesmensen op leeftijd beweegt richting zee op gehuurde e-bikes. Twee mannen kijken in de etalage van een makelaar. Vrijstaande recreatiewoning op Hof Domburg: 625 duizend euro k.k. Rietgedekte recreatievilla: 875 duizend euro. k.k. ‘Prijs op aanvraag’, zegt een van de mannen wijzend op een foto: ‘Ik denk niet dat wij dat kunnen betalen.’
Hoe krijg je eigenaren van stacaravans van je terrein af als je dat wilt verkopen? ‘Heel simpel’, zegt Bredanaar Aron van Berkel: ‘Iedereen huurt een jaarplaats. Je zegt een jaar van tevoren de huur op.’ Het was voor Van Berkel en zijn familie mogelijk het laatste jaar in de familiecaravan op camping De Meidoorn in het Zeeuwse Sluis. Eind 2024 kregen bezitters van stacaravans bericht van de eigenaar dat de huur werd opgezegd per eind 2025.
Ontwikkelbedrijf inLeasure wil ruim honderd chalets bouwen op het terrein, voor Roompot. Omdat veel caravaneigenaren geen nieuwe staanplek kunnen vinden, of omdat hun caravan te oud is om te verplaatsen, wordt op de camping gesproken over ‘roofpot’.
‘Wij betalen 3.000 euro stageld inclusief water en elektra per jaar’, zegt Van Berkel. ‘Vakantiehuizen op zo’n park worden soms verhuurd voor tot wel 1.500 tot 2.000 euro per wéék. Tel uit de winst.’ Van Berkel heeft met andere belanghebbenden een vereniging opgericht tegen het opdoeken van de camping, geholpen door de Stichting Recreantenrecht, die recreanten helpt bij het maken van bezwaar.
In het nabijgelegen Nieuwvliet-Bad zijn jaren geleden enkele traditionele campings versmolten tot een Roompot-park. De oude Camping Nieuwenhoven ligt ertegenaan en is vorig jaar verkocht. De gebruikers zijn inmiddels vertrokken.
Uitbreiding of nieuwbouw van recreatieparken op oude campings speelde afgelopen zomer in onder meer Zandvoort, Ursem, Sluis, Oisterwijk, Ochten, Schardam, Oostvoorne, Eibergen, Oudemirdum en Kaatsheuvel (de Efteling), zo leert de Facebookpagina van de Stichting Recreantenrecht.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant