Opnieuw zijn de Fransen donderdag de straat opgegaan uit protest tegen de aangekondigde miljardenbezuinigingen. Laat de rijken betalen, klinkt het zowel op straat als in het parlement. Kunnen hogere belastingen voor Franse miljonairs het land uit de rode cijfers helpen?
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Ruim een week na de actiedag ‘Bloquons tout’ (Laten we alles blokkeren) is Frankrijk donderdag opnieuw het toneel van demonstraties en stakingsacties. Dit keer zijn het de vakbonden die gezamenlijk actie voeren, en de gevolgen laten zich voelen.
Scholen en apotheken sluiten massaal hun deuren en ook in het openbaar vervoer wordt volop gestaakt. Tussen de 600- en 900 duizend deelnemers worden verwacht in heel Frankrijk, fors meer dan de grofweg 200 duizend vorige week.
Het verzet richt zich tegen de bezuinigingsplannen van voormalig premier François Bayrou. Begin september werd hij door het parlement naar huis gestuurd, maar de vrees is dat zijn opvolger dezelfde plannen heeft. Sébastien Lecornu, voormalig minister van Defensie, is een vertrouweling van president Emmanuel Macron. Hij heeft alvast beloofd niet aan vrije dagen te tornen (een voorstel van Bayrou), maar de onvrede is groter dan dat.
Eerlijke belastingen, de rijken laten betalen, ophouden met ‘cadeautjes’ voor grote bedrijven: zowel op straat als in het parlement regent het voorstellen gericht op de meest vermogende Fransen.
Franse bedrijven krijgen jaarlijks 211 miljard euro cadeau, klinkt het voortdurend. Waar komt dat cijfer vandaan?
Uit een rapport van de Senaat over de publieke steun aan bedrijven. Het onderzoek had zes maanden gekost, zo ingewikkeld was het om uit te zoeken wat de directe en indirecte staatssteun precies kost. Nog ingewikkelder bleek het om de resultaten ervan te achterhalen.
Subsidies, korting op sociale premies en fiscale aftrekposten zijn in theorie bedoeld om werkgelegenheid en innovatie te stimuleren. Macron heeft de inzet van die middelen sinds zijn aantreden in 2017 opgevoerd.
Maar zonder controle en duidelijke voorwaarden blijkt het bijna onmogelijk om te achterhalen of dat recept werkt, stelt de senaatscommissie. Bovendien zouden vooral grootaandeelhouders en multinationals daarvan profiteren.
Onder president Macron is de werkloosheid toch fors teruggebracht?
Dat klopt: van 10 procent in 2017 naar 7,5 procent in 2024. Maar daar zijn kanttekeningen bij te maken. Bijna de helft van de 2,2 miljoen nieuwe banen behoort in feite tot leerwerktrajecten, deels bekostigd door de staat. Daarnaast is vooral het aantal zelfstandigen snel gegroeid, die vaak nauwelijks sociale rechten hebben.
Ondertussen neemt de armoede toe. Bijna een op de zes Fransen leeft onder de armoedegrens, het hoogste aantal in 30 jaar. Samen met de steeds slechtere staat van publieke voorzieningen als onderwijs en zorg geeft veel Fransen dat een gevoel van sociale onrechtvaardigheid.
Vandaar de roep om ‘de rijken’ meer te laten bijdragen? Hoe zou dat eruit moeten zien?
De afgelopen maanden wordt in Frankrijk volop gedebatteerd over de taxe Zucman, vernoemd naar de Frans-Amerikaanse econoom Gabriel Zucman. Hij pleit voor een belasting (taxe) van 2 procent op vermogens boven de 100 miljoen euro. De linkse Parti Socialiste heeft dat idee overgenomen in de tegenbegroting die de partij als alternatief presenteert voor de miljardenbezuinigingen van Bayrou. Naar schatting levert dat de staat 20 miljard euro extra inkomsten op.
Of dat genoeg is, hangt af van wie je het vraagt. Bayrou wilde 44 miljard bezuinigen, maar de Parti Socialiste vindt dat bezuinigingen van 21 miljard voldoende zijn. Beide voorstellen zijn niet genoeg om dit jaar te voldoen aan de Europese begrotingsregels.
Een meerderheid van de Fransen staat achter de Zucman-belasting: volgens een recente opiniepeiling van onderzoeksbureau Ifop is 86 procent van de ondervraagden voorstander. De steun loopt van linkse kiezers tot rechts en radicaal-rechts.
Waar wacht Frankrijk nog op?
Het parlement is minder eensgezind. Voormalig premier Bayrou noemde het plan ongrondwettig en een bedreiging voor de investeringen in Frankrijk. Op de valreep voor zijn vertrek nam hij het in het parlement op voor Bernard Arnault, de rijkste man van Frankrijk, en andere rijken die volgens hem ten onrechte als ‘voodoo-poppen’ worden gebruikt. ‘Ons land heeft investeerders nodig, en wie tot doelwit wordt gemaakt, verhuist.’
Dat risico lijkt relatief beperkt: de Conseil d’analyes économique, de economische raad die de premier adviseert op het gebied van economie, schat dat 0,1 tot 0,2 procent van de rijkste Fransen zou verhuizen wegens een Zucman-belasting.
Daar staat tegenover dat Franse bedrijven ten opzichte van buurlanden al zwaar worden belast – het zwaarst van alle Oeso-landen, waarschuwde de voorzitter van werkgeversvereniging Medef. Dat zet volgens hem een ‘zware rem’ op investeringen. Als de regering zwicht voor belastingverhoging, zo zei hij, zullen de werkgevers zich op hun beurt mobiliseren.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant