Het slaat in als een bom in het Amerikaanse medialandschap: na de Trump-kritische Stephen Colbert moet nu ook latenightshow-host Jimmy Kimmel het veld ruimen op tv. In Nederland zal niet iedereen hen kennen, maar hun status in de VS is vergelijkbaar met die van Arjen Lubach hier. De vrijheid van meningsuiting staat op het spel, waarschuwen collega's en mediavakbonden.
Het nieuws over Kimmel was een schok voor Greg Shapiro, opgegroeid in de VS en sinds 1994 komiek bij de groep Boom Chicago in Amsterdam. Niet in het minst omdat het nieuws hem persoonlijk raakt. "Het voelt beangstigend", zegt hij. "Wat je hierdoor krijgt, is zelfcensuur. Ik maak ook video's op YouTube. Mag dat straks nog? Moet ik gaan zwijgen over wat er in de VS gebeurt, of niet? Mag ik straks nog de VS in als mijn moeder ziek is?"
Shapiro ziet het als een bedreiging voor de vrijheid van meningsuiting, zelfs al staat die in marmer gebeiteld in de Amerikaanse grondwet. "Die hele grondwet lijkt voor Trump iets te zijn wat hem in de weg zit. Wat is de volgende stap? De grondwet opschorten zodat er volgend jaar geen tussentijdse verkiezingen zijn? We blijven er grappen over maken met Boom Chicago, maar ik maak me wel zorgen."
Die zorgen gaan ook over de zakelijke belangen die mogelijk een rol hebben gespeeld bij de beslissing van ABC om Kimmels show te cancelen. "Erg verontrustend", zegt historicus en Amerika-kenner James Kennedy. "ABC-eigenaar Nexstar wil toestemming van de regering-Trump om nieuwe zenders te kopen. Dan moet je niet in een kwaad daglicht staan bij Trump."
Kennedy ziet een patroon ontstaan in de VS. "Dat mensen uit financieel belang meegaan met de politieke druk om shows te cancelen. Dat is natuurlijk wel het begin van censuur."
Zeker is dat er weinig liefde is in het Witte Huis voor Kimmel. Na de aankondiging deze zomer dat de show van Stephen Colbert zou stoppen, zei Trump al: Kimmel is next. "Je ziet hierin ook de sterke politisering van alles. Er was ook wel echt vijandschap tussen Kimmel en Trump. Kimmel liet het niet na om Trump neer te zetten als een totaal ongeschikte en gevaarlijke persoon."
De vraag is of dat genoeg reden is om de hele show van de buis te halen. "De Republikeinen hebben kritiek op de cancelcultuur van links. Maar dit is ook cancelen. Trump zegt zelf dat Kimmel gecanceld is. Dus het is niet consequent, je kunt hem op zijn minst hypocrisie verwijten."
Je ziet eerst kruimels die worden losgepeuterd van de persvrijheid, maar die kunnen ervoor zorgen dat in een keer hele rotsblokken naar beneden gaan denderen.
Politicoloog Mariken van der Velden ziet parallellen met andere landen waar de persvrijheid steeds verder is aangetast, zoals Rusland en Hongarije. "Je kunt dat zien als een soort afbrokkeling. Je ziet eerst kruimels die worden losgepeuterd, maar die kunnen ervoor zorgen dat in een keer hele rotsblokken naar beneden gaan denderen. In de VS zijn het ook nu nog kruimels, maar de rotsblokken komen dichterbij."
De VS heeft een heel sterke democratie, benadrukt Van der Velden, maar wel met een achilleshiel. "Trump heeft niet veel egards voor democratische instellingen, of het nu om rechters gaat of de pers. En je ziet nu dat de persvrijheid hier in het geding is."
De polarisatie in het land speelt daarbij volgens de politicoloog een hoofdrol. "Mensen geloven in hun eigen narratief en zullen geneigd zijn feiten om te buigen", zegt ze.
Een heel gevaarlijke ontwikkeling, zegt van der Velden, die in de VS nauwelijks een precedent kent. "Voor zo'n sterke polarisatie moet je heel ver terug. Collega's die ik erover spreek hebben het over de periode rond de Amerikaanse burgeroorlog. Dat geeft wel een beetje aan wat er aan de hand is en hoe ernstig het is."
Buitenland
Deel artikel:
Advertentie via Ster.nl
Source: NOS nieuws