De Eindhovense start-up Carbyon presenteerde woensdag een demonstratieversie van een machine om CO2 uit de lucht te halen. Het bedrijf hoopt straks duizenden van die machines te bouwen om het klimaatprobleem te lijf te gaan. Dan moeten nog wel grote obstakels worden overwonnen.
De CO2-stofzuiger ziet er een beetje uit als een rekwisiet uit een sciencefictionfilm, blijkt als Carbyon-directeur Hans De Neve en 'start-upprins' Constantijn hem woensdagavond onthullen. Het hoekige apparaat had niet misstaan op een ruimteschip in Star Trek.
Dit apparaat vliegt niet de lucht in, maar haalt met ventilatoren juist lucht binnen. Aan de binnenkant maken de CO2-moleculen uit de lucht - ongeveer 420 stuks per miljoen luchtdeeltjes - zich vast aan een ultradun laagje materiaal. Dat wordt vervolgens verhit met een warmtepomp, waarna de pure CO2 loskomt en wordt afgevangen.
De technologie van Carbyon werkt naar eigen zeggen tweehonderd keer sneller dan die van andere start-ups die werken aan CO2-verwijdering uit de lucht. Dit demonstratiemodel gaat 3 ton CO2 per jaar opvangen. Carbyon belooft dat de volgende versie, die even groot zal zijn, zelfs 75 ton per jaar kan verwijderen. Dat staat gelijk aan de klimaatimpact van iets minder dan vijf Nederlandse huishoudens.
Om zoden aan de dijk te zetten zijn dus veel van die machines nodig. Carbyon hoopt al over een aantal jaar tienduizenden van zulke apparaten te produceren. Uiteindelijk moeten het er zelfs miljoenen worden, zodat miljarden tonnen CO2 per jaar kunnen worden verwijderd.
Om klimaatverandering tegen te gaan is het allereerst belangrijk om onze CO2-uitstoot zoveel mogelijk terug te dringen. Maar als aanvulling is het ook nodig om methodes voor CO2-verwijdering te ontwikkelen, schreef de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) vorig jaar in een advies aan het kabinet. Dat kan de overgebleven uitstoot compenseren en uiteindelijk de klimaatverandering zelfs weer een beetje terugdraaien.
Dat kan in theorie op verschillende manieren, bijvoorbeeld door CO2 op te vangen bij energieproductie met biomassa of het broeikasgas uit de oceaan te halen. Directe CO2-verwijdering uit de lucht wordt wereldwijd door verschillende start-ups ontwikkeld.
Daarbij is de benodigde energie wel een obstakel. Tijdens de presentatie van De Neve blijft het energieverbruik van de CO2-stofzuiger opvallend onbenoemd. Achteraf vertelt de Vlaamse Carbyon-oprichter aan NU.nl dat het demonstratiemodel 10.000 kilowattuur aan elektriciteit nodig heeft om één ton CO2 te verwijderen. Dat staat gelijk aan het jaarverbruik van bijna vier huishoudens.
Als die stroom van het Nederlandse elektriciteitsnet wordt gehaald, komt er ruim meer CO2 in de lucht door de benodigde energiecentrales dan het apparaat zelf weer uit de lucht verwijdert. Een klimaatoplossing is de demonstratiemachine nu dus nog niet.
Bij een volgende versie zal het stroomverbruik met driekwart dalen, belooft De Neve. Bovendien moeten de apparaten uiteindelijk rechtstreeks worden gekoppeld aan schone energiebronnen, zodat er geen CO2-uitstoot is bij de elektriciteitsopwek. Uit berekeningen die Carbyon in samenwerking met de Radboud Universiteit uitvoerde blijkt dat de klimaatimpact van de CO2-stofzuigers, inclusief de productie van het staal en andere materialen, dan gunstig uitpakt.
Niet iedereen is ervan overtuigd dat we op grote schaal CO2 uit de lucht gaan filteren. Omdat er relatief weinig CO2-deeltjes in de lucht zitten, zal het altijd lastig blijven om het broeikasgas te verwijderen, zegt Heleen de Coninck. Ze is hoogleraar Systeemtransities en Klimaatverandering aan de TU Eindhoven en schreef mee aan het WKR-rapport.
Het is volgens haar wel belangrijk om hier verder onderzoek naar te doen. "Ik vind het fantastisch dat we in Nederland een paar bedrijven hebben die aan de weg timmeren. Maar ik denk dat het een relatief kleine markt blijft, omdat het bijna onmogelijk is om het energiegebruik naar beneden te krijgen."
"Deze apparaten zullen worden ingezet op locaties in de wereld waar heel veel potentieel is voor hernieuwbare energie", zegt De Neve daarop. "Dan moet je denken aan woestijngebieden of geothermische gebieden zoals in Afrika." Daar kan namelijk diepe bodemwarmte worden gebruikt en is het volgens hem mogelijk voordelig schone energie op te wekken. Maar volgens De Coninck is het een "sprookje" om te denken dat die energie op korte termijn zeer overvloedig en goedkoop wordt.
De investeerders die al meer dan 25 miljoen euro in Carbyon staken, denken daar vermoedelijk anders over. Uiteindelijk hoopt het bedrijf de kosten terug te brengen naar rond de 100 euro per verwijderde ton CO2. Dat zou het voor bedrijven aantrekkelijk maken om CO2 permanent op te slaan of om de groene CO2 te gebruiken als grondstof in duurzame brandstoffen of andere processen.
Daar zijn nog wel grote stappen voor nodig. De Neve zegt nu mogelijkheden te zien om de kosten te verminderen tot 200 euro per ton CO2. "De komende jaren moeten wij met de ingenieurs aan de slag om te zien hoe we dingen nog kunnen optimaliseren om daar 100 euro per ton van te maken."
Het bedrijf is afhankelijk van stevig wereldwijd klimaatbeleid. CO2-verwijdering loont voor bedrijven alleen als de uitstoot van CO2 en het gebruik van fossiele brandstoffen sterk wordt ontmoedigd. "Overheden hebben een belangrijke rol door ervoor te zorgen dat het lozen van CO2 in de atmosfeer niet gratis blijft", zegt De Neve.
Source: Nu.nl economisch