nieuwsbriefVoorkennis
Voorkennis Een doorbraak: vanaf 2029 wordt de kinderopvang voor ouders bijna gratis. Er werd in Den Haag al jaren over gesproken. Maar wat betekent het in de praktijk?
Het wordt „een eenvoudiger stelsel dat ouders zekerheid biedt.” Dat schreef demissionair staatssecretaris Jurgen Nobel (Sociale Zaken en Werkgelegenheid, VVD) maandag in een brief aan de Tweede Kamer. Vanaf 2029 wordt de kinderopvang voor ouders bijna gratis. In plaats van dat ouders een toeslag ontvangen en de rekening verder zelf betalen, draait de overheid op voor 96 procent van de kosten voor kinderopvang – alleen de overige 4 procent betalen ouders dan nog aan hun kinderopvangorganisatie.
Je leest hier een verkorte versie van onze nieuwsbrief NRC Voorkennis. Twee keer per week schrijven wij over economische ontwikkelingen die op de redactievloer tot opwinding leiden. Inschrijven (voor Plus-abonnees) doe je hier:
Inschrijven voor NRC Voorkennis
Een doorbraak, één dag voor Prinsjesdag en kort voor de verkiezingen. Over vernieuwing van het stelsel en het (bijna) gratis maken van de kinderopvang werd in Den Haag al jaren gesproken. Al sinds het begin van de Toeslagenaffaire in 2019 leefde de politieke wens om het toeslagenstelsel – met het gebleken risico op foutieve terugvorderingen – te beëindigen.
Het dubbeldemissionaire kabinet heeft het eindelijk voor elkaar, zo lijkt het. En ja, dat kost geld. Structureel 3 miljard euro extra per jaar, vanaf 2029. In totaal maakt de rijksoverheid dan jaarlijks 8,6 miljard euro over aan alle aanbieders van kinderopvang in Nederland.
Voor (toekomstige) ouders mag het goed klinken, de kinderopvangsector reageerde woedend op het kabinetsplan. De boosheid komt vooral doordat het kabinet de sector tot Dienst van Algemeen Economisch Belang (DAEB) wil uitroepen, zoals ook geldt voor woningcorporaties.
Dat stempel is nodig om aan de Europese regels voor staatssteun te voldoen. De miljarden die straks naar kinderopvangbedrijven gaan, zouden anders worden aangemerkt als illegale staatssteun. Bovendien, schreef de VVD-bewindsman, ís de kinderopvang nu eenmaal een dienst van algemeen belang, waarin zoveel mogelijk winst maken niet voorop hoort te staan.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
„Het is belangrijk dat publieke middelen voor kinderopvang bij werkende ouders terechtkomen en niet wegvloeien als overwinsten of leiden tot excessieve tariefstijgingen,” schreef Nobel. De sector tot DAEB bestempelen „beperkt winstmaximalisatie en creëert daarmee prikkels voor organisaties om tariefstijgingen te matigen of middelen te herinvesteren in kwaliteit en capaciteit in de sector. Het voorkomt dat belastinggeld in grote mate de sector verlaat.”
Ondernemers in de sector zouden voortaan nog slechts een „redelijk rendement” mogen noteren. (Wat redelijk is, specificeerde het kabinet nog niet). En blijkt achteraf dat een aanbieder van kinderopvang te veel winst heeft gemaakt, dan wil het kabinet dat belastinggeld kunnen terughalen.
Het lijkt een impliciete waarschuwing voor de private-equity-investeerders achter ketens als Partou (ruim 1.000 locaties), Samenwerkende Kinderopvang (432) en BLOS Kinderopvang (302). Het kabinet wil straks geen pinautomaat zijn voor zulke investeringsfondsen, die in de regel rendementen van 20 procent per jaar nastreven.
Maar de eisen van het kabinet leiden tot „complete ontregeling” van de sector, foeterden brancheorganisaties in De Telegraaf. Ruim 80 procent van de opvanglocaties wordt gerund door ondernemers die er hun boterham mee moeten verdienen. De rest betreft stichtingen zonder winstoogmerk. Door de beperking van rendement én het risico om achteraf zelfs te moeten terugbetalen, durft straks geen enkele ondernemer meer in nieuwe kinderopvanglocaties te investeren, zeggen zij – terwijl het doel van het nieuwe stelsel juist is dat er méér kinderen naar de opvang kunnen.
Brancheorganisatie BK zei in het FD „sterk verrast” te zijn door het kabinetsbesluit, dat zou zijn uitgewerkt „zonder de sector daarbij te betrekken”. Een opvallende uitspraak, want BK dacht in november vorig jaar al mee over het nieuwe stelsel en zei in augustus met het ministerie „in gesprek” te zijn. Het plan om van de sector een DAEB te maken, uitte de staatssecretaris bovendien afgelopen april al in de Kamer.
Maar het punt uit de branche staat natuurlijk wel overeind: het kabinet moet investeren in de kinderopvang niet onmogelijk maken. Voor de bijna gratis opvang zijn de komende jaren tot 200.000 extra kindplaatsen, en dus opvanglocaties, nodig. Dat is sowieso een uitdaging, want de sector kampt met een enorm personeelstekort. Over het nieuwe opvangstelsel is het laatste woord dus zeker niet gesproken.
Source: NRC