Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
Nooit conservatief worden lijkt me een goed levensmotto, ook daarom kocht ik kaartjes voor Bob Vylan in het roemruchte paleis voor popmuziek en tegencultuur Doornroosje. Daarna begon het gedonder. Kunst en politiek, altijd lastig. Zondagochtend stonden polici met hun gepolariseerde meetlat klaar om als eersten woedend te worden over dingen die mogelijk op het podium van Paradiso waren gezegd. Zelfs de nette Rob Jetten vond dat Bob Vylan ‘niets had begrepen’ van de vrijheid van meningsuiting – op dat moment was weinig duidelijk over de grens tussen kunst en politiek en rechtsstaat die hier kennelijk was gesneuveld.
Doornroosje hield stand. Wat te ver gaat, is aan de rechter. Het concert gaat door. En voordat het begint hoor ik iemand zeggen: wat is eigenlijk het verschil tussen de methoden van Bob Vylan en Geert Wilders?
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Voor de ingang staan al vroeg meer journalisten dan bezoekers, de aangekondigde demonstraties beperken zich tot twee vrouwen met Palestina-vlaggen en een Nijmegenaar die gaat zitten met een kartonnen bordje, ‘I am Charlie Kirk’, en die zich afvraagt waarom hij in zijn eentje is: ‘Als het erop aankomt zie je niemand.’ Het gaat hem trouwens niet om Israël/Palestina, ‘dat interesseert me geen reet’.
De rij is lang vanwege stevige beveiliging, iedereen wordt grondig gefouilleerd, bepaalde vlaggen mogen wel en andere niet en als ik iemand van Doornroosje vraag naar het vlaggenbeleid is het antwoord: ‘Daar ga ik niks over zeggen, er is al ruis genoeg, we willen gewoon een leuk concert.’
Bob Vylan (‘the cutest band in punkrock’, zegt Bobby) mixt grime, punk, rap, metal en sociale misstanden tot een explosieve, soms humorvolle woede, wortelend in Britse achterstandswijken. Een verhaal over racisme en uitsluiting dat ze ook vanavond zullen vertellen: ‘Als jullie eens wisten waar wij vandaan komen!’
In de zaal tref ik naast een uitbundige sfeer ook Jan van Well, de 70 ruimschoots gepasseerd, gepensioneerd archivaris en nog steeds in te huren als dj. De wereld beneemt hem af en toe de adem, ‘er is een dreiging op alle niveaus’, hij hoopt dat Bob Vylan zal ‘nuanceren’. Mochten de leuzen geroepen worden waarover zoveel te doen is, ‘dan ga ik niet meeroepen’.
Nuance is wat de wereld nodig heeft maar punkrappers nuanceren niet, dus die kans lijkt klein.
Doornroosje is sinds 1968 een epicentrum van avantgarde en grensverleggen; ik herinner me wietwalmen, gekoesterde graffiti en acid-feesten. Inmiddels is dat wat gestold in mooie nieuwbouw maar de wortels blijken springlevend: ‘We willen geen onderdeel zijn van culturele censuur.’ Moedig, de druk is groot, het podium krijgt meteen een kort geding om de oren. Gewoon met elkaar in gesprek gaan is uit de mode, dankzij de polarisatielineaal.
Het doet denken aan de tijd van angst voor de muziek van Public Enemy, het arresteren van rapcrew NWA nadat ze Fuck da police speelden in Detroit, of de censuur van de Franse hiphopsupersterren Suprême NTM voor het liedje La police. Woede uit de wijken. Muziek, geen politiek. Al die nummers werden klassiekers, Lynch your leaders van Bob Vylan nog niet.
De vloer begint te trillen, Bobbie Vylan drumt, Bobby Vylan rapt (het zijn dus artiestennamen) en zingt en springt, afgetraind en opgelucht. Na elk nummer bedankt hij Doornroosje, dat ze hier mogen staan ‘means the world for us’. Gaandeweg bereikt zijn opluchting ook het publiek.
Problemen benoemen met de taal van de straat, de grenzen oprekken door ze te negeren, inderdaad, het is wat Geert Wilders doet. Het verschil is dat hij nooit zal nuanceren. De dag dat hij als politicus veroordeeld werd voor groepsbelediging en aanzetten tot discriminatie, begon hij de rechters verdacht te maken – steeds een stapje verder en de rest stapt na een tijdje mee. ‘Blijven we toestaan dat allochtonen de boel hier verder verzieken’, sprak hij woensdagochtend in de Tweede Kamer. Niemand deed aangifte.
Bob Vylan maakt in Doornroosje onderscheid tussen antisemitisme en woede over genocide. Als een deel van de zaal begint met het scanderen van die ene leus zegt Bobby: ‘Let’s slow this down a bit.’ Tsjonge: nuance.
Het kan dus, zegt Jan van Well na afloop. ‘Muzikaal was het wat minder, maar dit zijn best lieve jongens.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant