Het belangrijkste debat van het jaar vlak voor de verkiezingen. Dat wordt een felle bedoeling, was de verwachting. Maar partijleiders hielden hun kruit droog en tastten elkaar rustig af op onderwerpen als asiel en de economie. PVV-leider Geert Wilders liet na zijn inbreng niets meer van zich horen.
De Algemene Politieke Beschouwingen begon met enig tumult. Zoals dat eigenlijk ieder jaar wel het geval is als Wilders als eerst het woord mag nemen. De PVV-leider was hard en kwam met bloedige verhalen om zijn vrees dat wijken en steden "geïslamiseerd" worden kracht bij te zetten.
"Voeren we als de wiedeweerga een totale asielstop in? Zetten we criminelen als het kan het land uit? Of gaan we door met deze nationale zelfmoord?", vroeg Wilders zich hardop af.
"Dat zijn nogal teksten", zei D66-leider Rob Jetten. "Van dezelfde man die een jaar geleden nog zei: de zon gaat weer schijnen in Nederland."
Wilders heeft fysiek en mentaal zo snel als mogelijk afstand genomen van het kabinet, zodat hij weer op zijn kenmerkende manier kan fulmineren tegen het landsbestuur, waar zijn partij tot voor de zomer anderhalf jaar onderdeel van was.
Anderen probeerden Wilders te wijzen op zijn verantwoordelijkheid als leider van de grootste partij. GL-PvdA-leider Frans Timmermans somde op wat de PVV-leider in zijn ogen met zijn machtspositie heeft gedaan: "Níks, núl, náda." Jetten waarschuwde de kiezers alvast voor 29 oktober: "Waarom zouden mensen in het stemhokje Wilders überhaupt nog vertrouwen? Hij doet niks met het mandaat dat hij van die kiezers krijgt."
Er ontspon zich even een fel debat over verantwoordelijkheid nemen, godsdienstvrijheid en enkele persoonlijke sneren. Voor wie regelmatig naar debatten kijkt met Wilders, is dat eigenlijk niets nieuws.
Het was dit keer vooral opvallend wat er níet gebeurde. Partijleiders Henri Bontenbal (CDA) en Dilan Yesilgöz (VVD) bleven gedurende de twee uur dat Wilders achter het spreekgestoelte stond, zitten.
Bontenbal hoorde niets constructiefs om over in debat te gaan. Maar, zo benadrukte hij later, dat betekent niet dat hij alles oké vindt wat Wilders zegt. "Asielmigratie zouden we aan de redelijke partijen in dit huis over moeten laten. Niet aan de flanken." Voor Yesilgöz gold dat zij alleen in debat wil met mensen die verantwoordelijkheid nemen. "Bij Wilders weet je: vroeg of laat zal hij altijd weglopen."
Hoewel Wilders het debat in die eerste uren domineerde, was dit een nieuwe dynamiek rondom de PVV-leider. Oud-premier Mark Rutte deed ooit een soortgelijke poging. "Als er stukken rood vlees in de arena worden gegooid, vind ik het onverstandig om er met zijn allen meteen bovenop te springen", zei hij over een provocerende actie van Wilders. Dat was alweer in 2012.
Daarna was het ook klaar voor de PVV'er. Bij de sprekers daarna, waaronder Yesilgöz en Timmermans, bleef hij rustig zitten. Ook al ging het veel over 'zijn' onderwerp asiel en migratie.
Het debat werd vooral interessant toen Bontenbal bij Timmermans naar ruimte zocht bij nationale asielmaatregelen. Op Europees niveau vinden de twee elkaar wel. Er ligt een pakket aan maatregelen die lidstaten volgend jaar moeten invoeren. Maar wat wil GL-PvdA daar nationaal bovenop doen?
Andere partijen in de Kamer zijn bijvoorbeeld voor een tweestatusstelsel, maar Timmermans noemt zo'n soort nationale maatregel "symboolpolitiek."
Hierin kon al een voorproefje worden gezien waar het tussen het CDA en GL-PvdA ingewikkeld kan worden, mochten zij na de verkiezingen in de positie komen om samen te gaan formeren. Voor Yesilgöz is het als duidelijk: Timmermans is op dit dossier een onmogelijke partner voor de VVD.
Ook op het gebied van de economie, en meer specifiek het bedrijfsleven, werd er tussen enkele de partijen voorzichtig afgetast waar zij staan. JA21 en VVD werden het al snel eens dat het vestigingsklimaat moet worden verbeterd, omdat bedrijven anders dreigen te vertrekken. Geen belastingverhoging dus.
Daar denken ze bij GL-PvdA anders over. Bedrijven die het meest vervuilen, moeten daar ook meer voor betalen. Wel belastingverhoging dus. Zo gold ook hier weer: de VVD en GL-PvdA staan lijnrecht tegenover elkaar.
Bontenbal moest nog even aan de bak om uit te leggen hoe hij de extra defensie miljarden wil ophoesten om de verhoogde NAVO-norm te halen. In het CDA-verkiezingsprogramma wordt dat een ogenschijnlijk onschuldige 'vrijheidsbijdrage' genoemd, maar dat is in normale taal een "beperkte extra belasting", erkent Bontenbal. "Ik ga dat niet mooier maken dan dat het is."
Ook hoe het CDA dat wil betalen, blijft onduidelijk. Deels gebeurt dat via een hogere btw. Duurdere boodschappen dus. Ook het bedrijfsleven moet hieraan meebetalen, vindt Bontenbal.
Dat er niet meer details zijn, kwam de CDA'er flink op kritiek te staan. Timmermans, Yesilgöz, Bikker (CU) en Stoffer (SGP) baalden dat zij niet meer duidelijkheid konden krijgen. Die duidelijkheid komt op 10 oktober, als de doorrekening van het Centraal Planbureau er zijn, beloofde Bontenbal.
Normaal is de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen ook relevant, omdat het kabinet bij monde van demissionair premier Dick Schoof antwoorden op de gestelde vragen vanuit de Kamer moet geven. Alleen waren die vragen er dit keer nauwelijks. Daarbij loont het politiek amper om een partijloze premier te bevragen die niet verkiesbaar is en op een kabinet leunt met slechts 32 zetels in de Kamer.
Zodoende werd besloten het debat maximaal tot middernacht te laten duren. De overige sprekers zullen hun inbreng donderdag doen. Die tijd kunnen zij gemakkelijk van Schoof afsnoepen. Ook dat was kenmerkend voor dit debat.
Source: Nu.nl algemeen