is cultuurhistoricus, Europa-expert en co-auteur van de Atlas van Afgehaakt Nederland.
Ik kan nu al geen talkshow meer zien, en de verkiezingscampagne moet nog beginnen. Alsof er niets aan de hand is, schieten Haagse politiek en media in de opgewonden campagnemodus. Weer nieuwe ambities en beloften. Opnieuw politieke strategietjes over wie met wie en wie met wie juist niet. De benadering van de politieke kopstukken loopt helemaal parallel met de op- en neergang in de peilingen.
Dilan Yeşilgöz heeft de laagste gunfactor en krijgt daarom steeds de koude mediadouche; Henri Bontenbal wordt juist naar het premierschap toe getalkshowd. Prima allemaal. Maar is er enig besef dat het in politiek Den Haag echt grondig anders moet en dat we er met campagnespektakel niet komen?
De aanstaande verkiezingen moeten wat mij betreft twee dingen opleveren: herstel van de internationale reputatie van Nederland; en herstel van de handelingsbekwaamheid van de Nederlandse overheid.
Wat het eerste betreft: de politieke instabiliteit van Nederland is in het buitenland niet onopgemerkt gebleven. Nederland verliest positie in een Europa dat zelf al steeds meer positie verliest. Buitenlandse ambassadeurs in Den Haag vertellen me dat Nederland op de lijst van bestemmingen voor staatsbezoeken en politieke ontmoetingen fors gedaald is. Wie investeert er politiek in een land waar nauwelijks serieus geregeerd wordt?
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Een partijloze interim-premier, zoals Dick Schoof was, valt buiten de Europese partijfamilies en speelt daarom tweede viool in Europa. Daaraan besteden andere regeringsleiders weinig politieke energie. Men komt ook niet naar een land waarvan de regering steeds demissionair is, of zich ophoudt in langdurige formatieonderhandelingen. Ook vrezen sommigen voor een fotomoment met Geert Wilders bij een bezoek aan Den Haag.
Een nieuw kabinet zal de internationale positie van Nederland moeten herstellen en ons land weer terug brengen op de Europese kaart. Nederland is pas relevant als het boven zijn gewicht bokst. Daarvoor zijn de best mogelijke bewindspersonen nodig en moet Den Haag weten wat het wil. In dit geopolitieke ‘tijdperk van chaos’, zoals The Economist eerde dit jaar fraai op de cover had staan, kan Nederland het zich niet veroorloven om niet goed internationaal te zijn opgesteld. Dat zal een van de belangrijkste uitkomsten van de verkiezingen en formatie moeten zijn.
Herstel van handelingsvermogen van politiek en openbaar bestuur is een tweede noodzakelijke uitkomst. Iedereen is het er wel over eens dat deze verkiezingen een kabinet moet opleveren dat het vastgelopen Nederland weer los kan trekken. Met moedige beleidsdoorbraken en samenwerking over partijbelangen heen, zou het totaal verdampte politiek vertrouwen van de bevolking langzaam aan moeten worden teruggewonnen.
Iets te laconiek vieren de traditionele bestuurspartijen het echec van de vorige regering. ‘De populisten’ hebben zichzelf totaal afgeserveerd, nu ligt de bal weer bij de gevestigde partijen. De vraag is: welke lessen hebben de bestuurspartijen geleerd van hun eigen eerdere bestuurlijk falen waar de vorige verkiezingsuitslag (met de PVV als grootste partij, mind you) juist een reactie op was?
Vergeet business as usual. Dingen moeten echt anders in politiek-bestuurlijk Nederland om iets serieus voor elkaar te krijgen. Het is onvoorstelbaar hoeveel er mis gaat in een van de best georganiseerde landen ter wereld. Daarom geloof ik geen verkiezingsprogramma’s meer. De gereedschapskist van de politiek is stuk: de omzetting van politieke ambities naar praktisch uitvoerbaar en succesvol overheidsbeleid. Er is een forse reset nodig in Den Haag om de kloof tussen de wereld van de beleidsmakers en de door burgers en organisaties ervaren werkelijkheid te dichten.
De huidige peilingen wijzen op complexe meerpartijencoalities over rechts of over links. Instabiliteit dreigt opnieuw. Ik was voorstander van een hele snelle formatie, op zijn Duits, maar begin nu te aarzelen. Laat het nieuwe kabinet, van welke samenstelling ook, komen met een goed doortimmerd, breed gedragen en uitvoerbaar urgentieprogramma voor Nederland. En daar de tijd voor nemen.
Er staat veel op het spel. Het kan aan de algoritmes op mijn sociale media liggen, maar er tekent zich een grimmig, bijna pre-revolutionair klimaat af in de westerse wereld. De moord op Charlie Kirk; ‘remigratiemarsen’ in Londen; ‘Bloquons tout’- blokkades in Parijs; extreemrechts AfD virtueel grootste partij in Duitsland. Het zijn geen tijden voor vrolijk campagne-entertainment.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant