Chimpansees krijgen door het eten van rijp fruit dagelijks een hoeveelheid alcohol binnen die voor mensen gelijkstaat aan twee glazen per dag. Waarom ze het doen, is niet duidelijk. Om de alcoholroes gaat het waarschijnlijk niet.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Dat hebben onderzoekers van de universiteit van Californië vastgesteld. In het wetenschappelijk tijdschrift Science Advances beschrijven zij het consumptiepatroon van twee groepen chimpansees, in Oeganda en Ivoorkust. Die eten bij voorkeur rijp fruit met een hoog suikergehalte. Door fermentatie en vergisting worden de suikers daarin omgezet in ethanol, de alcoholische substantie die bekend is van bier, wijn en andere dranken.
De onderzochte chimpansees eten per dag gemiddeld zo’n 4,6 kilo van 21 soorten fruit. Daarmee krijgen ze dagelijks ongeveer 14 gram pure ethanol binnen, wat overeenkomt met een glas wijn. Gecorrigeerd naar hun lichaamsgewicht (chimpansees wegen zo’n 40 kilo, het menselijk gemiddelde is 70 kilo) komt hun alcoholgebruik in menselijke termen neer op twee glazen alcohol per dag, zo stellen de onderzoekers. Het is voor het eerst dat de alcoholconsumptie van chimpansees zo gedetailleerd in kaart is gebracht.
Desondanks gaan de dieren niet duizelig van dronkenschap de dagen door. De reden voor hun alcoholconsumptie staat niet vast. Volgens de onderzoekers zou de geur van ethanol de dieren kunnen wijzen op voedsel met een hoog suikergehalte, wat meer energie oplevert. Ook zou alcohol hun plezier in eten kunnen verhogen, zoals bij mensen die graag wijn drinken bij de maaltijd.
Mogelijk speelt het delen van fruit dat met alcohol is doordrenkt een rol in de sociale band tussen de dieren, zeggen de onderzoekers. Zij denken dat de voorkeur van apen, genetisch de meest aan mensen verwante diersoort, ook de menselijke liefde voor alcohol kan verklaren. ‘De aantrekkingskracht van alcohol op mensen is waarschijnlijk voortgekomen uit deze voedingsgewoonten van onze gemeenschappelijke voorouder met chimpansees’, zo stellen de onderzoekers.
Apen zijn niet de enige diersoort die alcohol consumeren. Ook van olifanten is bekend dat zij het tot zich nemen. Mannelijke fruitvliegjes die werden afgewezen door een vrouwtje lijken ook hun toevlucht te zoeken tot alcohol. De Aziatische hoornaar, de exoot die in Nederland aan een opmars bezig is, staat bekend om de enorme hoeveelheden alcohol die hij aankan, zonder zichtbare gevolgen. Ook spreeuwen, merels, zanglijsters, kramsvogels en koperwieken kunnen ‘dronken’ worden na het eten van bessen die zijn gaan gisten in hun maag.
Yvonne A. de Jong, als primatoloog in Kenia werkzaam voor een onderzoeksprogramma, noemt het onderzoek ‘een noemenswaardige stap’ in de kennis over apen. Het roept volgens haar wel nieuwe vragen op, zoals over de voordelen van fermenterend fruit: ‘Gaat het de apen om het effect van de ethanol? Is zacht fruit makkelijker te vinden of consumeren dan minder rijp fruit? Leveren de eiwitten en andere nutriënten, afkomstig van insecten die eveneens aangetrokken worden door het fermenterende fruit, een voedingsvoordeel op?’
Net als de onderzoekers vond De Jong in haar 25 jaar veldwerk in Oost-Afrika nooit tekenen van intoxatie (alcoholvergiftiging) na het eten van fruit. ‘Van galago’s tot chimpansees, niet één keer kreeg ik de indruk dat individuen een alcoholroes ervaarden na het eten van fruit. Maar dat is ook logisch, gezien het risico.’ Ze zouden kwetsbaar zijn voor aanvallen van andere dieren.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant