De Ronde van Spanje, die werd getekend door pro-Palestijnse protestacties, stelt de wielersport voor een belangrijke vraag: hoe kunnen organisatoren de veiligheid van renners garanderen?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De officiële huldiging was geannuleerd, maar toch stond Vuelta-winnaar Jonas Vingegaard zondagavond op de hoogste trede van een podium, opgebouwd uit drie koelboxen waar met zwarte stift nog snel de nummers 1, 2 en 3 op waren gekalkt. Een idee van de moeder van Tom Pidkock, de Britse nummer drie van het klassement. Op een Madrileens parkeerterrein klonk uit een speaker wat blikkerig Der er et yndigt land, het Deense volkslied.
Twitter bericht wordt geladen...
Het was een toepasselijk slotstuk voor een wedstrijd die vooral zal worden herinnerd om de grootschalige pro-Palestijnse protestacties. Twee weken lang bepaalden die de koers: meerdere etappes werden ingekort, twee renners kwamen door de protesten ten val en tweemaal kon er door de demonstraties geen ritwinnaar worden aangewezen.
De betogingen tijdens de Vuelta hebben duidelijk gemaakt hoe kwetsbaar de wielersport is voor verstoringen: etappes vinden plaats op de openbare weg, over een parcours van doorgaans meer dan 150 kilometer lang. Als honderden demonstranten besluiten het peloton tegen te houden, kan een koersorganisatie daar weinig tegen beginnen.
‘Het is heel eenvoudig om op deze manier te protesteren’, zegt Vingegaard dinsdag, nadat hij in Den Bosch op het hoofdkwartier van Visma-Lease a Bike voor de tweede keer is gehuldigd door zijn ploeg. ‘Het toont hoe breekbaar de sport is.’ Meermaals renden tijdens de Vuelta demonstranten de weg op. ‘Ik heb het idee dat mensen niet doorhebben hoe hard renners gaan’, zegt ploegbaas Richard Plugge.
De reeks protestacties tegen de deelname van de ploeg Israel-Premier Tech begon op 27 augustus, toen de Vuelta na vier ritten in Italië en Frankrijk aankwam op Spaans grondgebied. Demonstranten liepen de weg op tijdens de ploegentijdrit van Israel-Premier Tech. Die ploeg is opgericht door de Canadees-Israëlische miljardair Sylvan Adams, met als expliciet doel om Israël te promoten.
Bij deze eerste actie hinderden de demonstranten alleen de ploeg waarop hun protest was gericht, maar in de dagen daarna troffen de betogers het hele peloton. De veiligheid van de wielrenners kwam daarbij meermaals in gevaar. Zo viel de Italiaan Simone Petilli tijdens de tiende etappe, nadat demonstranten de weg op waren gerend. Later werd de Spaanse renner Javier Romo ten val gebracht door een politieagent die probeerde een demonstrant van de weg te verwijderen.
Plugge vertelt dat hij elke dag met de organisatie van de Vuelta heeft overlegd over de veiligheidssituatie. ‘Ze vonden me misschien heel irritant, maar het zijn mijn mensen, die ik moet beschermen.’
In het peloton leeft al langer het gevoel dat koersorganisaties en de internationale wielerunie UCI meer moeten doen om renners te beschermen. Zo worden organisatoren opgeroepen om onveilige afdalingen te mijden en de finish niet vlak na een bocht te leggen. ‘Veiligheid moet compromisloos’, benadrukte Plugge begin dit jaar nog.
Onder de renners zorgde de onzekerheid tijdens de Vuelta voor een eensgezindheid die Vingegaard niet eerder had ervaren. ‘Ik had voor het eerst gevoel dat we als renners zij aan zij stonden’, vertelt hij. ‘Ik heb wel eens etappes meegemaakt waar het zo glad was dat negentig procent van het peloton wilde afstappen. Maar er was altijd wel iemand die wilde doorgaan.’ Tijdens de Vuelta zat iedereen op een lijn, zegt Vingegaard. ‘We besloten: als we niet veilig naar de finish kunnen, dan stappen we af en proberen we het morgen opnieuw.’
Ondertussen bemoeide ook de Spaanse politiek zich met de kwestie. Op de slotdag van de Ronde van Spanje sprak de Spaanse premier Pedro Sánchez zijn ‘bewondering’ en ‘trots’ uit over de pro-Palestijnse protesten. ‘Spanje geeft een lichtend voorbeeld en zet een stap naar voren om mensenrechten te verdedigen’, zei Sánchez.
Tijdens de slotetappe zou het peloton het centrum van Madrid niet bereiken: duizenden demonstranten klommen over omvergeworpen dranghekken het parcours op, waarna de organisatie besloot de etappe 57 kilometer voor de finish stil te leggen.
Voormalig wereldkampioen Michal Kwiatkowski waarschuwt na afloop van de Vuelta voor de gevolgen die de protesten op de lange termijn kunnen hebben, als de internationale wielerunie UCI niet ingrijpt. De UCI ziet geen aanleiding om Israel-Premier Tech uit te sluiten en heeft in een verklaring uitgehaald naar de pro-Palestijnse demonstranten en premier Sánchez.
Kwiatkowski vreest dat de protesten navolging zullen krijgen bij andere wedstrijden. ‘Het is gebleken dat wielerkoersen een effectief podium zijn voor protesten,’ schrijft Kwiatkowski op sociale media. ‘De volgende keer zal het alleen maar erger zijn, omdat men het liet gebeuren en de andere kant op keek.’
Plugge zegt zich geen zorgen te maken over de toekomst van de sport. Hij benadrukt dat demonstranten over het algemeen langs de kant van de weg blijven staan, waar zij geen gevaar vormen voor de renners. Dat er ook tijdens wielerwedstrijden wordt geprotesteerd, is volgens Plugge begrijpelijk. ‘Wielrennen is een groot podium, ook voor demonstranten.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant