Recent heb ik besloten liever te worden. Minder kritisch. Gezien mijn metier misschien niet zo slim, maar de wereld is toe aan vrede en daarvoor doe ik graag een stap opzij. Dus als ik hier strenge woorden over het feminisme spreek, is dat alleen bedoeld om te helpen.
Van oudsher stuitert het geweld over de wereld. Zoals Douglas Adams schreef: „In den beginne werd het universum geschapen. Dit heeft veel mensen erg boos gemaakt.” Alom lokt agressie agressie uit en de gewelddadigheden vallen tegen elkaar aan als dominostenen. Hoe sticht je vrede, vraagt de eenentwintigste-eeuwer zich af.
Iets specifieker vraagt de samenleving zich deze dagen af hoe je geweld van mannen tegen vrouwen voorkomt. Soms worden vrouwen ’s nachts op straat aangevallen en vermoord door een onbekende. Uiteraard leidt dat tot angst en onrust, maar juist die gevallen zijn uitzonderlijk, legt op dit moment iedereen uit. Ze zijn niet representatief, niet voor het geweld tegen vrouwen en niet voor het gedrag van mannen.
Huiselijk geweld en intieme terreur zijn als problemen veel structureler, want angstaanjagend vaak ontstaat de dreiging juist binnenshuis. Radioprogramma De Publieke Tribune besprak daarom met experts hoe je ervoor kunt zorgen dat de agressie in familierelaties stopt. „Moet er naast alle terechte aandacht voor slachtoffers niet meer gedaan worden om de veroorzakers van dat geweld op het rechte pad te krijgen?”
Een van de studiogasten was zo’n veroorzaker; hij legde uit dat hij was opgegroeid met huiselijk geweld en dat het zijn ouders waren geweest die hem leerden lastige situaties op te lossen door te gaan slaan. Dat is toch geen excuus, wierp de interviewer hem tegen. Nee, legde de man geduldig uit, het was geen excuus, maar wel een verklaring. En als je niet naar verklaringen en achtergronden kijkt, zei hij, los je dit soort problemen nooit op.
Zo, door dit gesprek over agressie die wordt doorgegeven via de opvoeding, dacht ik terug aan de aangrijpende documentaire Het Wraakprotocol uit 2018. Daarin probeerde psycholoog Herman Veerbeek te achterhalen waarom sommige mensen hun extreme woede niet onder controle kunnen krijgen en iedereen in elkaar willen slaan.
„Nou is mijn vraag”, zei hij tegen Marian. „Wie was de eerste in jouw leven die jou benadeelde? Wie was dat?” Dat wil ik eigenlijk niet zeggen, zei Marian. „Want dan voel ik me een verraaister. Maar dat is natuurlijk mijn moeder geweest.” Oorlogsveteraan Brian, die vastzat wegens mishandeling, kreeg het verzoek terug te denken aan de tijd dat hij acht was. „Wie is dan de persoon die jou de meeste spanning geeft?” „Mijn moeder.”
Natuurlijk waren deze beschadigende ouders op hun beurt beschadigd, zoals Marian de beschadiging weer aan haar dochter had doorgegeven. Door angst, onzekerheid en agressie kon ze de opvoeding niet aan: de keten van mishandeld worden en mishandelen is in sommige families lastig te doorbreken. En precies daarom zou je willen dat de samenleving wel een gevoel van veiligheid en eigenwaarde kon bieden aan alle jongens en meisjes.
Het is dit besef dat ik mis in het huidige maatschappelijke gesprek over het feminisme: het besef dat vrouwen deel uitmaken van de maatschappij, dat ze die mede vormgeven, dat ze ook een voorbeeld zijn voor jongens, zij het hun eigen zoons of die van anderen. In de culturele programma’s die ik onder ogen krijg, wordt tegenwoordig de aandacht exclusief op de empowerment van meisjes gericht, en dat is raar, want hoe zit het dan met de zoons van onveilige gezinnen?
Deze week bevond ik me in een uitgaansgelegenheid waar de hippe segregatieboodschap van het jaar 2025 aan iedere muur hing. „The future is female.” O ja? En dan? Dan komt alles goed? Veel jonge vrouwen zeggen opeens, alsof het de normaalste zaak van de wereld is: „Ik haat alle mannen.” Op de televisie hoorde ik een beteuterde puberjongen in een gespreksronde zeggen dat hij daar wel wat van schrok.
Hoe sticht je vrede? Niet door onderscheid te maken tussen bevolkingsgroepen. Niet door jongens de gedachte mee te geven dat de toekomst zonder hen kan: dat maakt de wereld geen veiliger of gelukkiger plaats. Jongens worden er ook niet beter van als ze denken dat later alle onbekende vrouwen op straat tegen hen beschermd moeten worden. Zou het niet mooier zijn als ze een positief beeld van zichzelf in de toekomst konden krijgen?
Deze zomer schreef filosoof Lena Bril dat ze een wat wrange smaak in de mond kreeg van de rondzingende bewering dat Men. Are. Not. Okay. „We demoniseren hun mannelijke impulsen”, schreef ze, „zonder dat we ze een nieuw script aanreiken.” Zo is dat. Ook jongens hebben een fijn script nodig – en vrouwen zijn daar medeverantwoordelijk voor.
Source: NRC