Tot de laatste snik houdt Dick Schoofs ploeg vast aan de eigen traditie om niets te besluiten dat enige uitleg aan de kiezers behoeft.
Het nut van de oude parlementaire rituelen komt altijd het sterkst naar voren in jaren van grote maatschappelijke en politieke onrust. Dan gaat er, al is het maar voor even, iets kalmerends uit van de Glazen Koets op het Lange Voorhout en de plichtmatige opsomming van beleidsvoornemens in de troonrede. Ook dinsdag, met al die glunderende ministers in de Koninklijke Schouwburg, zag het er weer even uit alsof Nederland gewoon wordt geregeerd door een heus kabinet.
Maar hoezeer de premier ook zijn best had gedaan, de troonrede kon toch niet verhullen dat de werkelijkheid anders is. De koning beperkte zich tot een opsomming van lopend beleid en mocht daar niet of nauwelijks aankondigingen van nieuwe plannen aan toevoegen. Het kabinet-Schoof blonk toch al niet uit in daadkracht en is volstrekt vleugellam sinds de PVV en NSC van boord stapten.
Het beste voorbeeld is de asielwetgeving, het enige onderwerp waarover de regeringspartijen het bij hun start in 2024 vrijwel geheel eens waren en dat ze eigenlijk een jaar geleden al in wetgeving hadden willen omzetten. We zijn nu op het punt dat de Asielnoodmaatregelenwet terug moet naar de Tweede Kamer omdat de regeringspartijen er zelf een amendement aan toevoegden dat onbespreekbaar was voor de onmisbare steun van belangrijke oppositiepartijen. Dan ben je niet serieus bezig met wetgeving, maar alleen met je eigen profilering.
In dat licht klonk het dinsdag wat schril toen het kabinet de oppositie in de troonrede opriep tot hechte samenwerking ‘om nog resultaten te kunnen boeken’. Minstens zo schril was de constatering dat het ‘heel belangrijk is dat Nederland van het stikstofslot’ gaat. Dat stond anderhalf jaar geleden ook al in het hoofdlijnenakkoord. Maar de enige die daarin het voortouw kan nemen, de minister van Landbouw, komt maar niet tot plannen waarmee ze een meerderheid in de Kamer kan overtuigen.
Veelzeggend was ook de waarschuwing in de troonrede aan het vólgende kabinet dat er ‘heldere keuzes’ moeten worden gemaakt om te voorkomen dat het begrotingstekort binnen afzienbare termijn uit de rails loopt. Het kabinet had daartoe zelf alvast een aanzet kunnen geven, maar hield liever vast aan de eigen traditie om niets te besluiten dat enige uitleg aan de kiezers behoeft.
Zelfs de Raad van State, doorgaans op aarde om politieke keuzes van advies te voorzien, zag zich dit keer genoodzaakt om de regeringspartijen erop te wijzen dat er zo langzamerhand weinig overblijft om over te adviseren: ‘Maak keuzes, ook over wat níét meer kan.’
Die boodschap kwam voor deze Prinsjesdag te laat. Een van de weinige beslissingen van de dag bleek neer te komen op de verlenging van de verlaagde brandstofaccijns, een nogal ongerichte vorm van inkomenspolitiek die in 2022 vanwege de toenmalige recordprijzen aan de pomp nadrukkelijk als ‘tijdelijk’ werd aangekondigd, maar die nu niemand meer durft in te trekken.
Een beter bewijs dat de verkiezingen geen dag te vroeg komen, had dit kabinet dinsdag niet kunnen leveren.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant