De inscripties die op de kogelhulzen waren gevonden na de moord op Charlie Kirk gaven geen blijk van een heldere ideologie. Maar ze vormden een collage van internettaal en politieke signalen: half grap, half dreigement, bedoeld om te verwarren en te circuleren.
Charlie Kirk sprak in Utah over wapengeweld toen hij zelf door een kogel werd geraakt. Een ironie zo cynisch, dat zelfs de algoritmen er niet van konden afblijven. Binnen seconden verscheen zijn ineenzakkende lichaam op miljoenen schermen. Niet als schok, maar als autoplay. Kirk, die groot werd door het algoritme, werd er na zijn dood nog één keer door uitgespuugd. Als een meme in de eindeloze stroom.
De kogels waarmee hij werd gedood, droegen de sporen van internetcultuur. Op de huls die hem fataal trof stond de zin ‘Notices bulge OwO what’s this?’, ooit een absurd grapje uit de furry roleplay scene, inmiddels rondzingend als contextloze troll-meme. Andere hulzen waren gegraveerd met de symbolen ‘↑ →↓↓↓’, de toetsencombinatie waarmee spelers in de game Helldivers 2 een bom laten vallen. Ook stonden er de woorden ‘Bella Ciao’, een antifascistisch strijdlied dat via Netflix en games opnieuw tot popcultuur werd, en ‘If you read this you are gay lmao’.
Puberaal getrol, bedoeld om elke serieuze interpretatie onmogelijk te maken.
Over de auteur
Sander Duivestein werkt voor het VerkenningsInstituut Nieuwe Technologie van Sogeti. Hij schreef het boek Echt Nep.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Samen vormen deze inscripties geen ideologie, maar een collage van internettaal en politieke signalen: half grap, half dreigement, bedoeld om te verwarren en te circuleren. Het ademt de sfeer van brain rot: digitaal verval waarin alles, ook geweld, wordt gereduceerd tot fragmenten zonder samenhang. De kogels waren meme-wapens, ontworpen om evenveel digitaal rumoer te veroorzaken als fysiek letsel.
Het algoritme maakte hun betekenis ongrijpbaar. Voor de één werd Kirk martelaar, voor de ander een meme. Zijn dood werd een gepersonaliseerde ervaring, afgestemd op de vooroordelen van je eigen feed. Waar Kennedy’s moord het televisietijdperk in één beeld vatte, is Kirks einde de primetime van het algoritme: miljoenen parallelle versies, geen gezamenlijk geheugen.
Voor de generaties Z en Alpha is dit de werkelijkheid waarin ze volwassen worden. Zij groeiden op met beschietingen op scholen, Black Lives Matter-protesten en de aanslagpoging op Trump. Geweld kenden ze al, maar Kirks dood werd gepresenteerd in de formats die hun dagelijks leven beheersen: korte video’s, loops, remixes. Voor sommigen leek het meer op een shooter of een TikTok-meme dan op een politieke tragedie, terwijl anderen het juist als katalysator voor politiek engagement zagen. Het geweld was geen geschiedenisles of documentaire, maar een clip in hun feed, een die je kunt liken, delen of overslaan.
In dat klimaat is bij een deel van de jongeren een cultuur ontstaan waarin geweld wordt gezien als een pad naar aandacht. Het internet heeft popcultuur, politiek en terreur samengeperst tot één brij. Alles, zelfs een moord, wordt geabsorbeerd in de virale logica van de feed. Daarbovenop groeit een nihilistische, accelerationistische stroming die er genoegen in schept om verwarring en shock achter te laten. Geen simpele generatiekloof, maar een bredere verwarring: obscure termen als Groyper, Zizian of O9A duiken overal op en onderstrepen de snelheid waarmee de digitale wereld voortdurend van vorm verandert.
Kirks dood staat bovendien niet op zichzelf. In de afgelopen tien jaar is een canon ontstaan van aanslagen die nadrukkelijk met memes zijn gelardeerd. Christchurch, waar de schutter ‘Subscribe to PewDiePie’ riep. Halle, waar een synagoge live op videoplatform Twitch werd aangevallen. Buffalo, waar een jongeman zijn aanslag presenteerde als ‘real life shitpost’. Daarna volgden varianten met kogels vol slogans, tieners die poseren met internetgebaren, en daders die cartoonfiguren of TikTok-frasen als handtekening achterlaten.
Geen losse incidenten, maar episodes in een nieuwe mythologie: geweld als performance, opgevoerd voor een online publiek. Elke daad voegt een symbool toe aan dit macabere repertoire, dat tegelijk terreur zaait en toekomstige daders inspireert.
Die logica beperkt zich niet tot Amerika. Ook in Nederland zien we hoe geweldscultuur en internetperformance samenvallen. Denk aan de recente marteling in Beverwijk, gefilmd en gedeeld als spektakel op sociale media. Slachtoffers en daders worden personages in een script dat zich live afspeelt, wraakzucht wordt uitgesproken in camera’s, en zelfs deepfakes duiken op om de chaos verder aan te wakkeren. Het patroon is hetzelfde: geweld krijgt pas gewicht doordat het zichtbaar is, omdat het klikt en circuleert.
Daarbij is het vaak onmogelijk een zuivere ideologie aan te wijzen. In online extremistische werelden lopen overtuiging, ironie en performance dwars door elkaar. Voor sommige daders is de wereld niets meer dan een forum: obscene grappen en dodelijke daden krijgen bijna hetzelfde gewicht. Hun geweld is een optreden, bedoeld voor elkaar. Moord wordt de ultieme troll.
Voor hen is de digitale werkelijkheid intenser dan de fysieke. Hun zinloze bloedvergieten vertaalt internetchaos naar straat en campus, in de wetenschap dat hun daad viraal zou worden. Zo krijgen ze precies wat ze willen: aandacht, circulatie en doden die sneller verdwijnen in de feed dan in de aarde.
Kirk kende dat spel als geen ander. Hij was een geboren influencer die de logica van sociale media instinctief aanvoelde en architect van een jongerenbeweging die miljoenen wist te bereiken. Voor zijn volgers belichaamde hij een stem en een gevoel van gemeenschap dat ze elders misten. Maar zijn talent stond volledig in dienst van verontwaardiging, clicks en controverse. Dat juist hij nu zelf als eindeloze content wordt rondgepompt, is haast te precies om toeval te zijn. De machine die hem groot maakte, schreef zijn laatste hoofdstuk.
En de mens? Die verdwijnt. Kirk is nu sjabloon, martelaar, vijandbeeld. Zijn dood voelt niet uitzonderlijk, maar haast onvermijdelijk. Zijn dood markeert geen grens, maar opent de volgende cyclus van beelden, memes en narratieven. Zijn dood is geen punt, maar een cursor die blijft knipperen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant