Israël is een nieuw grondoffensief begonnen in Gaza-Stad. De regering van premier Benjamin Netanyahu heeft alleen nog steeds geen eenduidig antwoord op hoe de toekomst van de Gazastrook eruit moet komen te zien. We bekijken drie mogelijke scenario's.
In de afgelopen twintig jaar gebruikten verschillende Israëlische kabinetten de splitsing tussen Gaza (Hamas) en de Westelijke Jordaanoever (Palestijnse Autoriteit, PA) om de Palestijnen uit elkaar te spelen en de PA van een effectief streven naar een Palestijnse staat te weerhouden. Netanyahu wordt beschouwd als een van de grote aanjagers van dat beleid.
Israël behandelde Hamas als een (indirecte) gesprekspartner en stond toe dat de extremistische organisatie financiële steun uit het buitenland ontving. Het aantal werkvergunningen voor Gazanen die in Israël aan de slag wilden verdubbelde onder Netanyahu: van zo'n tienduizend naar ongeveer twintigduizend.
Tegelijkertijd werd Gaza omringd door (vaak geautomatiseerde) verdedigingslinies die de Israëlische veiligheid moesten garanderen. De Hamas-terreuraanvallen op 7 oktober 2023 maakten op gruwelijke wijze een einde aan de gedachte dat Israël de Palestijnse kwestie kon inkapselen en vergeten. In de afgelopen twee jaar was de Israëlische reactie zo gewelddadig dat het land nu vanuit meerdere hoeken wordt beschuldigd van genocide.
Voor de Israëlische regering en de meeste Joodse Israëliërs is het eerste scenario waar we naar kijken nu dan ook een absolute no-go.
1. Status quo van voor de oorlog: Gaza onder (een verzwakt) Hamas
Israëlische troepen trekken zich terug uit de Gazastrook. De blokkade van de enclave - de Israëlische controle over de buitengrenzen - wordt verscherpt.
Deskundigen wijzen erop dat Hamas een langdurig staakt-het-vuren, waarbij de groepering de scepter blijft zwaaien in Gaza, niet zou beschouwen als voorloper van een duurzame vrede. Meer als een gevechtspauze waarin beide kampen zich klaarmaken voor de volgende ronde van geweld. Zelfs als Israëliërs zich ertoe kunnen zetten weer zaken te doen met Hamas, blijft dat een risico.
Het komt erop neer dat Gaza een vorm van burgerlijk gezag nodig heeft, wat er ook gebeurt. Er zijn alternatieven denkbaar voor de instandhouding van een Hamas-bewind, maar die zijn lastig te realiseren.
De Palestijnse Autoriteit voelt er bijvoorbeeld weinig voor om in dit scenario een rol te spelen in het bestuur van Gaza. De regering van leider Mahmoud Abbas is corrupt en ineffectief. Veel Palestijnen zien de PA als marionet van Israël en dat zou niet veel beter worden. De PA wil niet "rijdend op een Israëlische tank" terugkeren naar Gaza, zei Abbas in 2023 tegen de VS. Arabische landen in de regio hebben ook geen interesse in zo'n rol als bestuurder van Gaza. De kansen dat bijvoorbeeld de VN (waar Israël weinig goeds over te zeggen heeft) een soort multinationale interimoverheid of vredesmacht kan leveren zijn beperkt.
Israël zou kunnen proberen zelf een nieuw Palestijns burgerlijk bestuur op te tuigen in Gaza, maar experts beschouwen het als onvermijdelijk dat dit uiteindelijk zou worden geïnfiltreerd door Hamas of vergelijkbare groeperingen.
2. Gedeeltelijke Israëlische annexatie van Gaza
Israël lijft het noorden van de Gazastrook in en vestigt daar militaire bufferzones en nederzettingen. De Gazaanse bevolking wordt gedwongen verplaatst, waarmee het zuiden van de enclave verandert in een enorm vluchtelingenkamp.
De bufferzones zouden dienen om de veiligheid van Zuid-Israëlische steden en dorpen te bewaken. Westerse bondgenoten van Israël zouden protesteren tegen de gang van zaken.
Iran en zijn Libanese bondgenoot Hezbollah zijn het afgelopen jaar verpletterend verslagen door Israël. Dat neemt niet weg dat dit scenario net als het volgende scenario (volledige bezetting) zou leiden tot meer regionale instabiliteit en een verhoogd risico op conflicten als ze in de toekomst weer op krachten komen.
Vóór 7 oktober 2023 probeerde Israël de betrekkingen met Arabische landen in de regio te normaliseren. Diplomatieke betrekkingen aanknopen met Saoedi-Arabië is nog steeds een wens in Tel Aviv. Bij de bevolkingen van Arabische landen is een gedeeltelijke of volledige Israëlische bezetting van Gaza een bijzonder impopulair vooruitzicht. Zelfs autoritaire regimes zouden niet makkelijk kunnen voorbijgaan aan onvrede daarover onder hun inwoners.
Volledige Israëlische annexatie van Gaza
Israël besluit om de grenzen van het 'Bijbelse Israël' na te streven en annexeert de hele Gazastrook.
Zowel in dit scenario als in het vorige scenario zouden de ruim twee miljoen Palestijnse inwoners van Gaza semipermanent in vluchtelingenkampen belanden of worden gedwongen om naar een ander land te verhuizen. Beide opties brengen mogelijke misdaden tegen de menselijkheid met zich mee, zoals etnische zuivering.
Op diplomatiek vlak is dit scenario gif voor elk Israëlisch verlangen om betere relaties aan te knopen met andere landen in de regio. Dat betekent onder meer dat die nog minder bereid zouden zijn om grote aantallen gedeporteerde Palestijnen op te vangen. Landen als Egypte en Jordanië voelen überhaupt weinig voor een grote nieuwe vluchtelingenstroom die hun eigen stabiliteit kan bedreigen. Ook het risico dat opgevangen vluchtelingen nooit meer kunnen terugkeren, waar beide genoemde landen ervaring mee hebben met betrekking tot de Palestijnen, speelt een rol.
Premier Netanyahu waarschuwde Israëliërs een dag voor de start van het huidige offensief al dat ze zich moesten opmaken voor een periode van internationale "isolatie" die mogelijk jaren zou kunnen duren.
Source: Nu.nl algemeen