schrijft voor de Volkskrant over literatuur, non-fictie en onderwijs.
Wat zijn de politieke partijen van plan met het onderwijs, na de Tweede Kamerverkiezingen? Na de drie grote nu een greep uit de (concept)verkiezingsprogramma’s van VVD, D66 en JA21.
In het VVD-verkiezingsprogramma is onderwijs geen zelfstandig thema; het is ondergebracht bij andere doelen. Publiek onderwijs dient voor de VVD het land en de economie, niet de individuele ontplooiing. Het meeste is ondergebracht onder ‘Radicale groei’, want daaraan moet onderwijsbeleid dienstbaar zijn. De VVD wil een overheid die weinig stuurt, maar bemoeit zich wél met de keuzes van studenten: ‘We stimuleren hogescholen en universiteiten om op te leiden voor de arbeidsmarktbehoefte en laten een deel van de bekostiging afhangen van het baanperspectief.’ Pech voor kunstacademies en conservatoria dus. Wie snel afstudeert krijgt een ‘kortstudeerbonus’, en instellingen met trage studenten betalen een ‘vertragingsbijdrage’. Dat zal ze leren.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Hoe dwing je studenten naar ‘tekortsectoren als tech, zorg, onderwijs, veiligheid en klimaat’? Door het collegegeld te verlagen, denkt de VVD. Studies met weinig baankans moeten krimpen. Dat pakt desastreus uit voor de taal- en cultuurstudies én voor de academische vrijheid om onderzoek te doen dat niet meteen de markt dient. Noem dat maar weinig overheidsbemoeienis.
Opmerkelijk is ook: ‘Onderzoekers die loyaal zijn aan onvrije regimes worden geweerd uit gevoelige kennisgebieden.’ Worden we het eens over welke regimes dat zijn? Hoe achterhalen we wie loyaal is aan wie? Dan deze: ‘Voorschools onderwijs wordt verplicht voor jonge kinderen van ouders die inburgeren.’ Waarom niet voor alle kinderen? Bonuspunten voor de VVD? Weinig. Nou, hiervoor wel: bijzondere scholen, waaronder die op religieuze grondslag, moeten álle leerlingen accepteren; ‘Identiteitsverklaringen schaffen we af.’
Nu D66, dat een conceptverkiezingsprogramma met uitvoeringsprogramma publiceerde. Beter onderwijs is een van de ‘vijf grote doorbraken’ die de partij wenst. Sterk punt is dat D66 toe wil naar één publieke voorziening voor kinderen tussen 1 tot 15 jaar; vooralsnog wordt de kinderopvang ‘bijna gratis’. Een schooldag met vakkundige lessen, een gezonde maaltijd en daarna spelen én huiswerk – wat een verademing voor ouders zou dat zijn. Maar mij wordt niet duidelijk of D66 meteen wil stoppen met commerciële kinderopvang. Of blijven we voorlopig overgeleverd aan investeerders naar wie bakken overheidsgeld wegvloeien?
D66 ‘kijkt samen met de sector naar een beter systeem om toezicht te houden op de kwaliteit van schoolbesturen’. De schil van onderwijsadviseurs en interim-managers moet voldoen aan ‘een kwaliteitskader’, en er komen ‘maximale winstmarges’. Dat klinkt allemaal zwakjes: D66 ziet dat het systeem van de autonome schoolbesturen faalt, maar durft het niet rigoureus te veranderen.
Veel bonuspunten voor D66. Een ‘kennisrijk curriculum’. Op den duur geen selectieve toets in groep 8, maar meerjarige brugklassen; tot het zover is één landelijke doorstroomtoets. Topideeën, ook voor het hoger onderwijs: iedereen mag een tweede studie tegen het lage collegegeldtarief volgen. Flexstuderen wordt mogelijk door studenten de optie te geven per studiepunt te betalen.
Tot slot JA21. Wat hebben die te bieden? De onderwijspunten in hun verkiezingsprogramma lijken soms op die van de PVV, zoals ‘de school [moet] niet een ideologisch opvoedingsinstituut zijn met verplichte indoctrinatie over seksualiteit, religie en normen en waarden’; weg met ‘woke moralisme en verplicht moskeebezoek’. Opmerkelijk is het idee voor een nieuwe ‘jeugdvoorziening waardoor leerlingen met gedragsproblemen passende zorg krijgen zonder dat dit de leraar tijd kost’. Een discussie waard, zolang het geen tuchtschool wordt. Bonuspunten krijgt JA21 voor ‘extra investeringen in opleidingen die de kwaliteit van de leraren verbeteren’ en, anders dan VVD en PVV: de bezuiniging van 500 miljoen euro op universiteiten ‘ongedaan maken’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns