Deurwaarders hebben een streng imago, maar steeds vaker laten zij een menselijker gezicht zien. In Rotterdam probeert deurwaarder Marieke Boon de mensen met betalingsachterstanden daadwerkelijk te helpen. ‘De meeste mensen die ik spreek aan de deur, bellen ons daarna.’
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over jeugdzorg en de toeslagenaffaire.
‘Mam, er staat een deurwaarder voor je’, roept de tiener. Ze heeft net opengedaan voor deurwaarder Marieke Boon, die had aangebeld bij de Rotterdamse portiekwoning. Als haar moeder het portiek in snelt, doet ze meteen de voordeur dicht. ‘Mijn dochter hoeft dit gesprek niet te horen.’
‘Dat begrijp ik helemaal’, zegt Boon. ‘Weet je waarom ik hier ben? Je hebt een betalingsachterstand van 300 euro bij je zorgverzekering.’ De vrouw knikt. ‘Wil je me beloven dat je ons gaat bellen om het te regelen? Dan is de rechtszitting niet nodig’, zegt Boon. ‘Dat ga ik zeker doen’, antwoordt de vrouw.
‘Ik hoop dat zij begrijpt dat het haar helpt als zij belt’, zegt Boon als ze de trap afloopt, op weg naar haar witte auto. Want met haar bezoek is de schuld van deze vrouw met ruim 100 euro opgehoogd. Als de zitting doorgaat, komen er nog honderden euro’s bij, onder meer aan griffiekosten.
Aan deze deurwaarder zal het in elk geval niet liggen. Boon doet deze middag in haar rondgang langs twaalf Rotterdamse adressen haar uiterste best om in gesprek te gaan met de mensen met een betalingsachterstand. Als zij voor een dichte deur staat, doet zij de juridische brief, het zogenoemde exploot, in de brievenbus met een handgeschreven mededeling: ‘Bel je me voor een oplossing?’
De opdrachtgever is een schuldeiser – in de meeste gevallen deze middag een zorgverzekeraar, maar ook een bank of de overheid, wegens een niet betaalde verkeersboete. Maar Boon, al 22 jaar werkzaam voor het kantoor Flanderijn, is een deurwaarder nieuwe stijl: zij heeft ook oog voor de belangen van de schuldenaar en wil hen helpen bij het oplossen van hun schulden.
Het imago van de deurwaarder als een strenge boeman is nog springlevend, maar volgens Boon is dat beeld allang achterhaald. Ook volgens diverse onderzoeken is de omslag naar een ‘socialere deurwaarder’ cruciaal om het aantal mensen met problematische schulden terug te brengen.
Daarom wil de overheid de zorgplicht voor deze beroepsgroep wettelijk vastleggen. Want elke handeling van de deurwaarder maakt de schuld groter. Beter kan de deurwaarder zich inspannen voor een betaaloplossing of de wanbetaler doorverwijzen naar de schuldhulpverlening.
Ook zonder wet werken veel deurwaarderskantoren al toe naar een socialere werkwijze, vertelt Boon. De blonde vrouw met een empathische oogopslag is hiervan een uithangbord. Soms wordt Boon tijdens haar ronde aangezien voor de huisarts of de spijbelambtenaar.
De nieuwe werkwijze trekt steeds meer nieuwe deurwaarders aan met een vriendelijke uitstraling, zegt Boon. ‘Vroeger was het van: hier heb je honderd vorderingen, ga de wanbetalers maar dagvaarden. Nu is ons uitgangspunt om die rechtsgang zo veel mogelijk te voorkomen.’
Dat blijkt ook uit de landelijke cijfers. Van het totaal van ongeveer 3 miljoen deurwaardersdossiers vorig jaar kwam het in ruim de helft daarvan tot een minnelijke betalingsregeling, dus een oplossing zonder vonnis of beslaglegging.
Maar Boon ziet ook dat nog niet alle deurwaarderskantoren die omslag hebben gemaakt. Dat kan tot ongelijkheid leiden voor wanbetalers. Daarom hoopt ze dat de sociale deurwaarder snel een wettelijke basis krijgt.
Bij de volgende deur doet een twintiger op badslippers open. Ook hij heeft een betalingsachterstand bij zijn zorgverzekeraar. Hij vertelt dat hij in de schuldhulpverlening zit, waar zijn schulden op pauze zouden zijn gezet. ‘Supergoed dat je die stap hebt genomen’, zegt Boon. ‘Maar kennelijk is er iets niet goed gegaan. Heb je de gegevens van je contactpersoon? Dan bellen we daarna.’
Boon heeft er wel vertrouwen in. ‘De meeste mensen die ik aan de deur spreek, bellen ons’, zegt ze. Soms voert ze lange gesprekken. ‘Mijn komst kan voor mensen een kantelmoment zijn, dat ze beseffen dat het zo niet verder kan. Sommigen hebben uit schaamte nog nooit over hun schulden gesproken, en zijn opgelucht dat iemand luistert.’
Haar reactie is dan: ‘Hoe gaan we nu verder? Zal ik je aanmelden bij de schuldhulpverlening?’ Zo’n doorverwijzing moet een standaard onderdeel worden van het deurwaarderswerk, vindt de overheid. Daarvoor moet nog wel een belangrijk knelpunt worden opgelost. In het huidige model wordt de deurwaarder alleen betaald voor de juridische handelingen, die de schuldenaar geld kosten.
Boon heeft een keer aan een 10-jarig kind moeten uitleggen dat de woning zou worden ontruimd – de ouders spraken geen Nederlands en wezen het kind aan als tolk. Ook trof ze eens een verwaarloosd kind aan aan de deur, dat vertelde dat hij honger had. Het liet haar niet los. Ze ging terug, en deed een melding bij de wijkagent.
Waar de gewenste zorgplicht van de deurwaarder stopt, is nog niet helemaal duidelijk. Van Boon mag deze verregaand zijn. ‘Dat maakt het prachtig werk, omdat je wat kunt betekenen voor mensen bij wie het leven tegenzit.’ Maar ze weet ook dat niet haar hele beroepsgroep er zo over denkt.
Bij de volgende deur doet een jonge vrouw open. Ze zucht als ze hoort voor wie de deurwaarder komt. ‘Dat is mijn broer, hij is niet thuis’, zegt ze. ‘Wij zeggen al tijden tegen hem, ga hulp zoeken, maar dat doet hij niet.’
‘Kun je tegen hem zeggen dat wij hem kunnen helpen als hij belt?’, zegt Boon. Ondertussen is zijn moeder thuisgekomen. ‘Ik ga het er vanavond nog met mijn zoon over hebben’, belooft ze. ‘Ik wil niet dat hij verder in de problemen komt.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant