Met een demissionair kabinet waar PVV en NSC uit zijn gestapt en nieuwe verkiezingen voor de deur zijn de omstandigheden op Prinsjesdag dit jaar bijzonder. Maakt dat Prinsjesdag anders dan normaal? Onze politiek verslaggever Edo van der Goot beantwoordt jullie vragen.
Over een maand zijn de verkiezingen, waarna er een nieuw kabinet met nieuwe plannen komt. Hoeveel waarde moeten we hechten aan de begroting die het demissionaire kabinet met Prinsjesdag presenteert?
"Het wordt een rustige Prinsjesdag. Hoewel dit kabinet het beleid voor 2026 in de steigers zet, zal een andere Tweede Kamer er na de verkiezingen over stemmen als alle begrotingen per ministerie worden behandeld. Grote plannen zullen daarom uitblijven."
NSC zat tot de zomer in het demissionaire kabinet. Hebben ministers van die partij nog meegewerkt aan de troonrede en miljoenennota?
"De miljoenennota wordt al lang van te voren voorbereid. In het voorjaar begint het kabinet met de eerste contouren van de begroting van het jaar daarna. Hoe dichter je bij Prinsjesdag komt, hoe meer invulling het kabinet eraan kan geven."
"De ministers van NSC en PVV hebben zeker ook hun vingerafdrukken op de miljoenennota zitten. Al is het maar omdat de begroting voor volgend jaar ook nog deels is gebaseerd op het coalitieakkoord van de oude coalitiepartijen PVV, VVD, NSC en BBB."
"Aan de andere kant bestaat in de Kamer ook de vrees dat de VVD en BBB het beleid te veel inkleuren. Vanuit de oppositie klonk bij het debat over de tweede kabinetsval dat je met een wankele basis van slechts 32 zetels niet volle bak door kunt gaan. Het is dan ook een beleidsarme begroting met weinig nieuwe, grote plannen."
Kunnen de VVD en BBB de troonrede en miljoenennota gebruiken als campagnemoment?
"Dat is nooit anders geweest. Het is altijd een succesverhaal van de regering. Elke minister schrijft mee aan de troonrede. Weken van tevoren wordt aan ministers gevraagd wat ze erin willen hebben: dat kan elk stukje beleid zijn. In de laatste weken ligt de troonrede min of meer klaar, maar kunnen de ministers van de BBB en VVD er nog een eigen draai aan geven."
Ministers schrijven de troonrede en de koning spreekt die uit. Is de rol van de koning groter nu het kabinet demissionair is?
"Dat is lastig te zeggen. Toenmalig premier Mark Rutte zei daar eigenlijk nooit iets over. De premier heeft wekelijks contact met de koning - en vroeger de koningin - maar wat er wordt besproken en in hoeverre het staatshoofd meeschrijft aan de troonrede, wordt nooit verteld. Dus of er nu meer ruimte is, als die er überhaupt al is, kan ik niet zeggen."
Na Prinsjesdag volgen woensdag en donderdag de Algemene Politieke Beschouwingen. Zien die er anders uit nu er een kabinet met maar beperkte steun in de Tweede Kamer is?
"In een normale situatie zijn de Algemene Beschouwingen het belangrijkste debat van het jaar. Partijen zijn al vanaf de zomer bezig om die voor te bereiden. Wat wordt de tekst? Waar leg je de nadruk op?"
"De Algemene Beschouwingen worden vlak voor verkiezingen ook een campagnedebat. Daarbij is het interessant om te kijken welke partijen met elkaar optrekken en hoe partijleiders op elkaar reageren. Hoe wordt de omgang tussen Dilan Yesilgöz van de VVD en Frans Timmermans van GroenLinks-PvdA? Zij reageren vaak erg fel op elkaar en sluiten elkaar bijna uit als coalitiepartner. Blijft die toon zo?"
"En wat doet het CDA? In de peilingen is de partij een belangrijke factor geworden. Er wordt van links én rechts aan partijleider Henri Bontenbal getrokken. Maar het kan ook goed zijn dat men zich nog op de vlakte houdt. Want als je nu alvast heel opzichtig met een clubje gaat optrekken, dan zit je daar de komende tijd toch een beetje aan vast."
Source: Nu.nl algemeen