Noordrijn-Westfalen
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Verkiezingen in de deelstaat Noordrijn-Westfalen zijn ook altijd van nationaal belang. Er wonen achttien miljoen mensen, en met 22 procent van het bruto binnenlands product levert geen enkel ander Bundesland zo’n groot aandeel van de Duitse economie. Afgelopen weekend werden vanuit Berlijn de lokale verkiezingen in steden als Essen, Oberhausen en Keulen met éxtra aandacht gevolgd, omdat het de eerste keer was sinds het aantreden van het kabinet van bondskanselier Friedrich Merz dat de kiezer zich mocht melden bij de stembus. Hoe zouden zijn partij CDU en coalitiepartner SPD het doen, en hoe ver zou de radicaalrechtse AfD weten op te rukken in dit voormalige sociaaldemocratische bolwerk?
De uitslagen lieten een gemengd beeld zien. De CDU verloor iets ten opzichte van de vorige gemeenteraadsverkiezingen, maar bleef de grootste partij, met 33,3 procent van de stemmen. De SPD verloor iets meer, en kwam uit op 22,1 procent. De AfD steeg met 9,5 procent tot 14,5 procent. Daarmee is deze partij de Groenen voorbij gestreefd, die 6,5 procent verloren en bleven steken op 13,5 procent.
Het is duidelijk dat de kiezer geen behoefte heeft gehad om de nieuwe coalitie via deze omweg nu al een tik op de neus te geven. Merz en zijn ministers zijn ook pas sinds mei aan het werk, dus dat was ook erg vroeg geweest. De AfD is er desalniettemin in geslaagd significante winst te boeken. De tijd is voorbij dat deze partij alleen kiezers in de voormalige DDR aansprak. In Gelschenkirchen werd de AfD zelfs op een haar na de grootste partij in de gemeenteraad, slechts een halve procent achter de SPD. In de tweede ronde van de burgemeestersverkiezingen nemen hier later deze maand de kandidaten van beide partijen het tegen elkaar op.
De problemen van deze voormalige kolen- en staalstad zijn symptomatisch voor meer steden in het Ruhrgebied. De werkloosheid is er hoog, de binnenstad verloedert en het onderwijs, de gezondheidszorg en de sociale diensten kraken onder tal van opgaven, gecompliceerd door de komst van grote hoeveelheden asielzoekers en migranten. In zo’n klimaat is het voor populisten makkelijk scoren, ook al biedt de AfD geen serieuze oplossingen voor de serieuze uitdagingen waarmee veel gemeenten in deze deelstaat te kampen hebben.
Het is kenmerkend dat sommige commentatoren een zucht van verlichting slaakten dat de partij dit weekend niet nóg groter was geworden. Ten opzichte van de landelijke verkiezingen eerder dit jaar – waar de opkomst wel veel hoger was – leverde de AfD procentueel zelfs iets in. Kortom: de dam wankelt, maar is niet doorgebroken.
Dat kan zo zijn, maar de gevestigde politieke partijen wacht nog steeds een serieuze opdracht. Voor de SPD was het tot voor kort ondenkbaar dat ze ooit niét de grootste partij van Noordrijn-Westfalen zou zijn. Welk perspectief kunnen de sociaaldemocraten bieden aan hun achterban nu veel traditionele werkgelegenheid uit de deelstaat verdwenen is? En slaagt de CDU erin haar rechterflank af te dekken, zonder daarbij de taal en ideeën van de AfD te kopiëren? Als de christendemocraten dat wel doen, gaan kiezers de volgende keer misschien liever voor ‘het origineel’.
Feit is dat de burgers van Noordrijn-Westfalen hebben aangegeven dat het beter moet met de economie en dat er meer grip moet komen op migratie. CDU en SPD zullen op deze dossiers moeten leveren, want de dam blijft niet vanzelf overeind.
Source: NRC