is columnist voor de Volkskrant.
Voordat we verder gaan: hoeveel geld is er eigenlijk beschikbaar voor zijn nieuwe bataljon? ‘Ik heb geen idee’, zegt luitenant-kolonel Peter Masseling. ‘Ja, dat moet je niet opschrijven hoor. Maar ik ben operationeel commandant. En het geld komt uit Den Haag.’
Masseling is commandant van het pas opgerichte 101 Cema-bataljon van de landmacht. Cema staat voor ‘cyber en elektromagnetische activiteiten’. Zijn mensen, hipstermilitairen met knotjes en baarden, staan op een verregende legerplaats in het Gelderse Stroe.
Zij zijn gespecialiseerd in elektronische oorlogsvoering en andere zaken waar de krijgsmacht naar snakt. De hybride oorlog komt dichterbij, Nederlandse F35’s in Polen halen Russische drones neer die het Navo-luchtruim binnendringen.
Bruggen niet opblazen, maar het bedieningssysteem hacken, is de gedachte. Mobiele telefoons uitpeilen. Een gsm die aanstaat, is een virtueel kruis op je rug. Ingrijpen in het besturingssysteem van drones. Dit bataljon moet ‘de toekomst van de krijgsmacht vormgeven’, meldt NRC. Militairen ‘met hackers naar het slagveld’, kopt het AD.
Over het logo van het nieuwe bataljon is nagedacht. Een kraai, dat is ‘het symbool voor elektronische oorlogsvoering’, vertelt staatssecretaris van Defensie Gijs Tuinman vanuit zijn Haagse werkkamer via een videoverbinding met Stroe, en ‘nullen en enen’ om te symboliseren dat de oorlog anno 2025 digitaal is.
Achter een stel computerschermen, verbonden met een ‘huis- tuin-en-keukenrouter’, geeft sergeant Branco een demonstratie. Bruggen hacken, dat blijkt een goed verhaal, maar de meeste Cema-militairen zullen zich daar niet mee bezighouden.
Zij werken ‘defensief’, dus verdedigend. Met andere woorden: ze proberen te voorkomen dat een al dan niet technisch superieure, vanuit Moskou opererende vijand onze defensiesystemen hackt.
Logisch, aldus Branco, je hebt zelf maar ‘één deurtje’ nodig om ergens binnen te komen. Maar de tegenstander kan bij jou via ‘allemaal deurtjes’ binnenkomen. ‘Dus als je kijkt naar de verdeling van de mankracht, dan is het meer defensief.’
Alle cybermilitairen beginnen aan de ‘blauwe kant’, de defensieve kant. Ben je goed, dan kun je doorstromen naar de ‘rode kant’, de offensieve kant, of zoals Branco zegt: ‘Even een ontdekkingstocht doen in dit systeem.’
Nee, dit is lang niet allemaal nieuw. Het Cema-bataljon bestaat uit twee bestaande landmachteenheden die worden samengevoegd. Al sinds de Koude Oorlog werken er in Nederland specialisten op het gebied van elektronische oorlogsvoering.
Het gaat om het uitpeilen, onderscheppen en storen van radio- en portofoonverkeer, maar soms ook om het manipuleren daarvan: verkeerde berichten terugsturen naar de vijand.
Via de lijn waarlangs de vijand communicatie uitzendt of ontvangt, kun je zijn locatie precies bepalen. Handige kennis bij een artillerieaanval. ‘Onlangs hebben we nog geoefend in Litouwen’, zegt sergeant Jelle.
Commandant Landstrijdkrachten Jan Swillens heeft het in Stroe over ‘vechten met data’. Maar net zoals overal bij Defensie is het nieuwe cyberbataljon vooral een poging om te repareren wat in voorbije decennia kapot is bezuinigd.
Sommige pantservoertuigen waarin Nederlandse ‘interceptors’ radiosignalen van de tegenstander proberen te onderscheppen, dateren uit 1989. Ze zijn zo antiquarisch dat ze thuishoren in een museum. Defensie stelt tot 250 miljoen euro beschikbaar om ze te vervangen, maar dat duurt langer dan gehoopt.
Uiteindelijk zijn de voertuigen en technische snufjes niet het grootste knelpunt, maar de mensen. Het nieuwe bataljon wil er op korte termijn 120 man erbij en op termijn honderden. Het Haagse budget hiervoor is dus nog onduidelijk.
‘Zoveel mensen hebben we absoluut niet’, zegt een militair die alleen als ‘operator’ in de krant wil. Defensie kampt met een personeelstekort. Dit is zeer specialistisch werk.
En, legt ook deze operator uit, je begint in een ‘peilfunctie’ waarbij je de vijand opspoort. Pas als je dat na jaren onder de knie hebt, kun je aan een ‘stoorfunctie’ denken, waarbij je bij wijze van spreken op afstand een brug openzet.
a.vanes@volkskrant.nl
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns