is hoofdredacteur en commentator van de Volkskrant
Het Israëlische leger is in Gaza zijn geweten kwijtgeraakt, maar de reactie van het kabinet blijft vooral pragmatisch. Tot frustratie van steeds meer Nederlanders.
De getuigenissen van de zeventien artsen met wie de Volkskrant afgelopen weekend sprak, bevestigen nog eens waarvoor al heel lang wordt gevreesd: het Israëlische leger is in Gaza totaal ontspoord.
Gericht schieten op jonge kinderen, de gamification van de oorlog door elke dag op andere ledematen te richten bij de Palestijnen die wachten op voedselhulp: het dient geen enkel oorlogsdoel. De linkse Israëlische krant Haaretz spreekt inmiddels van ‘een land dat compleet gestoord is geworden’.
Het is niet de eerste keer dat een leger zijn geweten kwijtraakt. Het is niet de eerste keer dat soldaten in de greep raken van een sadistische moordlust.
De Amerikanen hebben het meegemaakt toen hun offensief in Vietnam stokte en ze de vooruitgang in de oorlog gingen meten aan de hand van het aantal vermoorde Vietnamezen. Een dag met veel dode Vietnamezen was een succesvolle dag.
Dat is het moment dat een oorlog een genocidale oorlog wordt. Zo’n oorlog is gaandeweg steeds moeilijker te beëindigen, omdat het leger dan de eigen oorlogsmisdaden onder ogen moet zien.
De Nederlandse reactie is vanaf het begin pragmatisch geweest. De hoop was lang dat Benjamin Netanyahu met zachte hand tot inkeer kon worden gebracht. Vanaf het begin was de vraag of die hoop gerechtvaardigd was: de Israëlische premier is nooit gevoelig geweest voor een zachte aanpak en de Gaza-oorlog heeft hem alleen maar harder gemaakt.
De Nederlandse houding is nog steeds grotendeels pragmatisch. Een economische boycot van de bezette gebieden werd lang afgewezen, omdat dit alleen maar effect zou hebben als heel Europa meedeed.
Daarmee werd en wordt miskend dat veel – en steeds meer – Nederlanders snakken naar een principiële houding. Ze willen dat het kabinet zijn geweten en vooral zijn hart laat spreken. Dan is niet de vraag of een boycot van de bezette gebieden effectief is, maar of het moreel te verantwoorden is om zaken te doen met kolonisten die de Palestijnen stelselmatig van hun land verdrijven.
De pragmatische houding leidt in het geval van Gaza tot een ondraaglijke passiviteit. Ja, het is waar dat Europa, en zeker Nederland alleen, weinig directe invloed heeft. Zolang de Amerikaanse regering Netanyahu blijft steunen, wat deze dagen nog eens werd bevestigd door een onderdanig bezoek van minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, zal het Israëlische leger doorgaan met zijn heilloze, dodelijke missie.
Maar dit pragmatisme heeft een keerzijde: wie zijn standpunten vooral laat afhangen van de standpunten van machtige bondgenoten, maakt het diezelfde bondgenoten wel heel makkelijk om in hun passiviteit te volharden. De lat komt steeds lager te liggen. Als de politiek passief pragmatisch blijft, zal het ongenoegen op andere manieren worden geuit: bij wielerkoersen, de organisatie van het Songfestival en bij punkconcerten.
Ook bij de opvang van Gazaanse kinderen die met spoed gecompliceerde medische hulp nodig hebben, is de benadering op het eerste gezicht pragmatisch. Het is veel verstandiger om die kinderen naar de Golfstaten over te brengen, luidt de redenering van het demissionaire kabinet (iets dat door artsen overigens wordt betwist), het is dus beter om een financiële bijdrage te leveren.
Wederom wordt miskend dat er meer is dan pragmatisme. Steeds meer Nederlanders snakken naar een daad van barmhartigheid, van medemenselijkheid. De symboliek daarvan mag niet worden onderschat. Bovendien laadt Den Haag de verdenking op zich dat de solidariteit met de Palestijnen in Gaza niet erg diep gaat. Het weren van immigranten weegt blijkbaar altijd nog zwaarder.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant