Het Europese veiligheidsdebat negeert de grootste dreiging voor ons allemaal: de klimaatcrisis.
Leon Trotsky zei ooit: ‘Jij bent misschien niet geïnteresseerd in oorlog, maar oorlog is wel geïnteresseerd in jou’. Deze stelling is nu beter van toepassing op de houding van onze Europese leiders ten aanzien van de klimaatcrisis. Want waar het Europese politieke debat nu juist gedomineerd wordt door zorgen over oorlog, verliest men de interesse voor de grootste bedreiging voor onze veiligheid: klimaatontwrichting. Zo maakte de Europese Commissie in een vingerknip 800 miljard euro vrij voor militaire uitgaven, terwijl er een jaarlijks tekort is van honderden miljarden aan investeringen in de Europese groene transitie.
De klimaatcrisis is ons echter niet vergeten. Onlangs was er weer zo’n angstaanjagend nieuwsbericht over ons klimaat: de ineenstorting van de Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC), de stroming waar ook de Golfstroom toe behoort, begint mogelijk al tussen 2055 en 2063, en zelfs bij gematigde uitstootscenario’s. Deze oceaanstroom brengt veel warmte naar Noordwest Europa, wat onze winters zo veel zachter maakt dan die van Canada, terwijl we op dezelfde breedtegraad zitten.
De rampzalige gevolgen van een ineenstorting van de AMOC zijn moeilijk te bevatten. Het zou een wereldwijde voedselcrisis ontketenen: meer dan de helft van het geschikte gebied in de wereld voor de productie van graan en maïs zou verloren gaan. In Nederland, alsmede in veel landen om ons heen, zou akkerbouw grotendeels onmogelijk worden, omdat het veel droger en in de winter veel kouder wordt, met temperaturen als 20 graden Celsius onder nul. Ook onze infrastructuur is niet voorbereid op deze extreme temperaturen. Een Brits onderzoek naar de veiligheidsrisico’s van verschillende kantelpunten van klimaatverandering noemde een instorting van de AMOC dan ook ‘een veiligheidsrisico met onbeheersbare gevolgen’.
Over de auteur(s)
Kas Bakx is voormalig medewerker bij het Presidium van het Europees parlement en nu klimaat- en vredesactivist Leon Simons is klimaatwetenschapper.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Begin dit jaar verscheen er een rapport van de Britse verzekeringsindustrie, met verschillende scenario’s van de klimaat- en ecologische crisis. Het overschrijden van het kantelpunt van de AMOC was een belangrijk onderdeel van de meest extreme scenario’s, waarin gesproken werd van de mogelijkheid van 2- tot 4 miljard doden, nog deze eeuw.
Er wordt al vertraging waargenomen en het onomkeerbare kantelpunt van de AMOC kan al binnen tien tot twintig jaar bereikt worden. De auteurs van dit laatste onderzoek zijn ook helder over hoe we de instorting hopelijk nog kunnen voorkomen: drastische dalingen van onze uitstoot van broeikasgassen.
Er was recent echter ook ander nieuws: nadere details van de handelsdeal tussen de EU en de Verenigde Staten. De Europese Commissie heeft afgesproken om de inkoop van fossiele brandstoffen van de VS te verdrievoudigen tot 2028. De deal bevat ook de belofte om massaal Amerikaans wapentuig in te kopen, mede om de nieuwe Navo-norm van 3,5 procent te halen.
Geschatte toename in de Europese CO2-emissies van die nieuwe defensienorm: zo’n 12 procent, wat ongeveer gelijk staat aan een vijfde van alle uitstootvermindering die de EU heeft gedaan sinds 1990. In naam van onze ‘veiligheid’ – in dit geval ter behoud van de trans-Atlantische veiligheidsrelaties – worden er zo beslissingen genomen die ons alleen maar kwetsbaarder maken voor de meest extreme scenario’s van klimaatontwrichting.
Die dissonantie in het politieke veiligheidsdiscours kwam ook duidelijk naar voren bij de reactie van secretaris-generaal Mark Rutte van de Navo op Trumps dreigementen jegens Groenland. Rutte wilde graag dat we verder uitzoomen en benadrukte Trumps legitieme zorgen over de nationale veiligheid; vanwege het smeltende ijs in de Arctische regio komen er namelijk scheepvaartroutes vrij waar Rusland en China gebruik van kunnen maken.
Hij vergat om nog wat verder uit te zoomen. Die smeltende ijskappen veroorzaken mede het instorten van de AMOC. Bovendien, als de Groenlandse ijskap volledig smelt – en er is wetenschappelijk onderzoek dat stelt dat dit smeltproces onomkeerbaar kan worden bij een opwarming van ‘slechts’ 1,5 graad Celsius – dan stijgt de zeespiegel op termijn met 7 meter.
Deze krant schreef laatst over actiegroep Geef Tegengas, die onder andere actievoert tegen de invoer van al die fossiele brandstoffen in de Rotterdamse haven. Waar de politiek veiligheid zoekt met een grotere krijgsmacht, komen dit soort groepen alvast in actie tegen de grootste bedreiging van onze tijd. Want als het gaat om de verdediging van Europa, is een stabiel klimaat van levensbelang.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant