Toneelprijzen Tijdens het Gala van het Nederlands Theater, zondagavond, zijn de VSCD Toneelprijzen 2024-2025 uitgereikt. De belangrijkste theaterprijzen van het jaar gingen naar acteurs Daniël Kolf en Julia Ghysels en het ensemble van de voorstelling [meeuw].
Op de afsluitende avond van het Nederlands Theater Festival zijn de VSCD Toneelprijzen, de belangrijkste prijzen in de theatersector, uitgereikt. De grootste prijs ging naar acteur Daniël Kolf, hij kreeg de Theo d’Or voor zijn hoofdrol in De dood van Benny Simons van Orkater. Julia Ghysels kreeg een Theo d’Or voor haar bijrol in Holly Goosebumps van Het Zuidelijk Toneel. De derde Theo d’Or, voor meest grensverleggende podiumprestatie, ging naar het gehele ensemble van [meeuw], een voorstelling van Toneelhuis, Olympique Dramatique en Theater Arsenaal.
De prijs voor beste regie ging naar Elien van den Hoek, regisseur van Voor ze verdwijnen van Het Houten Huis & Theater STAP. De jury noemt het „een wonderschone keuze om de kabouters door mensen met het syndroom van Down te laten spelen”. En ze schrijft dat Van den Hoek „de kracht van de verbeelding” viert in „dit bij vlagen nogal grimmige sprookje”.
De prijs voor beste regie ging naar Elien van den Hoek, regisseur van Voor ze verdwijnen van Het Houten Huis & Theater STAP. De jury noemt het „een wonderschone keuze om de kabouters door mensen met het syndroom van Down te laten spelen”.
Beide Gouden Krekels, de jeugdtheaterprijzen, gingen naar HNTjong, het jeugdtheatergezelschap in het huis van Het Nationale Theater. De Gouden Krekel voor beste jeugdtheaterproductie was voor A Country Inside My Head van Dimphna van Kempen/HNTjong. De jury prijst het „ontroerende verhaal” en de manier waarop „het verdriet over wat je hebt achtergelaten en de ononderdrukbare levenslust van tienermeiden” bij elkaar komen. De Gouden Krekel voor beste podiumprestatie in het jeugdtheater ging naar Piet Kooij voor zijn spel in Alleen maar lieve jongens van Loek Bakker/HNTjong. Over hem zegt de jury dat het geweldig is dat hij de onrust in het lijf en hoofd van zijn personage „tot centrale inzet van zijn performance maakt”.
Vorig jaar gingen de Theo d’Ors naar Maria Kraakman (hoofdrol), Sharlee Daantje (bijrol) en Princess Isatu Hassan Bangura (grensverleggend).
Daniël Kolf kreeg de Theo d’Or voor zijn hoofdrol in De dood van Benny Simons van Orkater.
In De dood van Benny Simons speelt Daniël Kolf een jongeman die in het begin van de voorstelling bij een steekpartij op straat om het leven komt. Wat volgt, is een schets van zijn leven: hij leert de liefde kennen en wordt opgevoed door de harde hand van zijn vader, een vader die zelf ook zo is opgevoed. De vechtlust die Benny fataal wordt, is hem aangepraat. Kolf is deels verteller, deels commentator, deels deelnemer, in scènes met zijn vader, moeder, broertje en vriendin.
Dat doet hij fenomenaal, schreef NRC in de recensie. Hij is een zelfverzekerde puber met brede lach en handige praatjes, maar ook een kwetsbaar kind dat moeite heeft met zijn strenge vader. Als hij zijn vader onverwacht een keer ziet huilen, vraagt Kolf hem heel klein: „Gaat het, pa?” Dat zinnetje, en dat zachte geluid, barsten van de genegenheid. Het is een ontroerend moment, het mooiste uit de voorstelling.
Terugkerende scène is Kolf als bang kind dat niet het zwembad in wil springen – een grappige rol voor de 28-jarige Kolf, die in zijn geboorteland Suriname zwemkampioen was. Die sportieve achtergrond spreekt ook uit de fysieke beheersing die hij toont in zijn lopen, gebaren en dansen. Hij is volkomen op zijn gemak op de vloer. Regisseur Shady El-Hamus, de regisseur die Kolf in 2019 ook een hoofdrol gunde in zijn film De Libi, geeft hem alle ruimte om te excelleren. En Kolf betaalde hem terug door de voorstelling vleugels te geven. Dat Kolf deze prijs pakt, is dan ook buitengewoon verdiend.
Julia Ghysels (l) kreeg een Theo d’Or voor haar bijrol in Holly Goosebumps van Het Zuidelijk Toneel.
In Holly Goosebumps van het Zuidelijk Toneel speelt Julia Ghysels een handvol rollen: ze is de Lamastu, de valse moeder van de titelheldin, ze is de godin Athena en Pythia het orakel van Delphi. In handen van regisseur Ada Ozdogan is de voorstelling een doldwaze Griekse mythe en filmische Tarantino-pastiche, waarin het genieten is van alle vier de acteurs.
De Belgische Ghysels (1991) speelt deels met een witte helm op en als ze op stelten loopt, is ze een imponerende, dreigende gestalte, in het rokerige duister, met licht in haar rug. Ze is mede verantwoordelijk voor enkele hevige schrikmomenten: als ze haar rug strekt, klinkt er een knalhard, onheilspellend gekraak – een geestig geluidseffect.
Tussen de praatverliefde personages van Ozdogan valt Ghysels op met indringende dictie. Als Pythia wordt haar gruizige toon door de computer vervormt tot monsterlijke proporties, terwijl haar optreden zichtbaar ook een vormelijk spel blijft. Als godin Athena is ze een machtige figuur, maar ook een deemoedige dochter, en een zelfverzekerde schepper met zelfverwijt en spijt. De jury zegt het mooi: „Ghysels beheerst de complexe stijl van Ozdogan meesterlijk: schijnbaar moeiteloos laveert ze tussen horror en humor, tussen verheven en banaal, en tussen tongue-in-cheek en sérieux.”
De voorstelling [meeuw] van Toneelhuis, Olympique Dramatique en Theater Arsenaal kreeg de Theo d’Or voor meest grensverleggende podiumprestatie.
Wat de voorstelling [meeuw], naar het stuk van Tsjechov, van de Vlaamse groepen Toneelhuis, Olympique Dramatiqueen Theater Arsenaal, zo bijzonder maakt, is dat het gespeeld wordt door een groep dove acteurs, aangevuld met enkele horende acteurs, die allen spreken in Vlaamse Gebarentaal. De makers noemen het zelf een unicum dat grote, professionele theatergezelschappen zich aan een repertoiretekst zetten.
Te prijzen is het in ieder geval zeker, want [meeuw] is, ook voor horend publiek, een zeldzame sensatie. De boventiteling vertaalt de gebaren op de vloer van de spelers, maar ook geluiden en muziek, zoals geblaf of pianonoten. Als de spelers stampen op de houten vloer is dat geen emotie, maar een signaal dat ze aan het woord komen.
[meeuw] doet je als horende beseffen dat je anders moet kijken. Bij horende acteurs worden bewegingen die hetzelfde uitdrukken als de gesproken tekst al gauw beoordeeld als dubbelop of overbodig. Maar zonder gesproken tekst zijn de bewegingen de kern van de taal. En zodra je je daaraan overgeeft, is het genieten van expressieve gebaren, galant dansende handen, sierlijke armbewegingen en beeldende mimiek.
Ook de horende performers, die de gebarentaal speciaal hadden geleerd voor deze productie, toonden daarin hun kwaliteiten.
Dat nieuwe kijken werd bovendien slim bevorderd door de makers, die steeds minder tekst op de boventiteling toonden, en het publiek daardoor dwongen zich op de uitbeelding van emoties en gedachten te concentreren. Met succes.
De melancholie, de ijdelheid en de strijd tussen de generaties die Tsjechov opvoert, kreeg van dit ensemble een nieuwe dimensie. Mooi en zeer verdiend dat het de makers een Theo d’Or voor grensverleggend theater oplevert.
Theo d’Or voor meest indrukwekkende acteerprestatie in een dragende rol:
Daniël Kolf (in De dood van Benny Simons van Orkater, regie: Shady El-Hamus)
Theo d’Or voor meest indrukwekkende acteerprestatie in een bijdragende rol:
Julia Ghysels (in Holly Goosebumps van Het Zuidelijk Toneel, regie: Ada Ozdogan)
Theo d’Or voor meest grensverleggende podiumprestatie:
Het gezamenlijke ensemble in [meeuw] (van Toneelhuis, Olympique Dramatique en Theater Arsenaal, regie Stijn Van Opstal).
Regieprijs:
Elien van den Hoek (voor haar regie van Voor ze verdwijnen van Het Houten Huis & Theater STAP).
Gouden Krekel Beste jeugdproductie:
A Country Inside My Head (van Dimphna van Kempen/HNTjong).
Gouden Krekel Beste podiumprestatie:
Piet Kooij (in Alleen maar lieve jongens van Loek Bakker/HNTjong)
Mime/Performance Prijs:
Melyn Chow (in Shaking Shame van Frascati Producties in coproductie met CAMPO).
BNG Theaterprijs 2025:
Hanneke van der Paardt (voor haar voorstelling Bang)
Toneelschrijfprijs:
Annelies Verbeke (voor haar tekst Wunderbaum speelt live (want online gaat het mis), gespeeld door Wunderbaum)
Ontwerpersprijs voor meest indrukwekkende scenografie:
het ontwerpteam van de voorstelling Dans Dans Revolutie (van Lisa Weeda en BrotherTill)
Prosceniumprijs voor een wezenlijke bijdrage aan het Nederlands theater:
Simon van den Berg (voor zijn werk voor Theaterkrant en voor het digitale geheugen van de sector Podiumkunst.net)
Source: NRC