Hoewel Jonas Vingegaard voor de eerste keer de Ronde van Spanje op zijn naam schreef, bleef een feest in Madrid uit. De tachtigste editie van de Vuelta zal de boeken ingaan als de eerste grote ronde die werd geteisterd door demonstraties.
schrijft voor de Volkskrant over wielrennen en Formule 1.
Met nog 57 kilometer te gaan in de slotetappe van de Vuelta komt het peloton tot stilstand. Ze hebben net geprobeerd een groep demonstranten te ontwijken, maar dat is niet alle renners gelukt. De rode koerswagen rijdt naar voren en verzoekt de renners te stoppen. Of er nog gefinisht kan worden in Madrid, is onduidelijk. Renners kijken elkaar aan, zoeken een bankje of hun ploegauto. Dan maar zitten, en wachten. Niet veel later volgt het bericht dat de Ronde van Spanje erop zit. De etappe wordt niet uitgereden.
Iets verderop in Madrid zijn duizenden demonstranten het parcours opgekomen. Overal zijn dranghekken omvergeworpen. Hoewel er in de Spaanse hoofdstad als voorzorg extra veel politie was ingezet, lukte het niet te voorkomen dat demonstranten de koers stilleggen.
Daarmee komt aan de Ronde van Spanje, die al vanaf de eerste week door pro-Palestijnse protesten wordt geteisterd, een abrupt einde. ‘De race is officieel beëindigd en Jonas Vingegaard is de winnaar’, laat de organisatie weten. João Almeida (UEA Emirates) wordt tweede, Tom Pidcock (Q36.4) derde. Even later wordt ook bekend dat de huldiging, waar naast de rode trui van Vingegaard onder meer ook de witte trui van Israel-Premier Tech-renner Matthew Riccitello uitgereikt zou worden, niet doorgaat.
Het zat er al weken aan te komen. Wat begon met vreedzame protesten langs het parcours, veranderde al snel in fysieke acties en gevaarlijke situaties. Doodsbedreigingen, punaises op de weg en blokkades op het parcours volgden. Allemaal met als doel om het team van Israel-Premier Tech (IPT) – een project van miljardair Sylvan Adams om Israël te promoten – uit de Vuelta te krijgen.
Het is dan ook best bijzonder dat de koers nog 21 dagen van start heeft kunnen gaan. Achteraf gezien waren de eerste dagen van de Vuelta, de fietsendiefstal van Visma-Lease a Bike meegerekend, nog best soepel verlopen. Vingegaard had de tweede etappe gewonnen, de eerste seconden op zijn grootste concurrenten gepakt en duizenden toeschouwers, velen toen al met Palestijnse vlaggen, hadden vooral gejuicht en gezwaaid.
Maar toen na vier dagen fietsen op Italiaanse en Franse bodem voor het eerst ook Spanje werd bereikt, werd meteen zichtbaar dat de protesten veel heviger konden worden. Tijdens de ploegentijdrit in de vijfde etappe renden demonstranten met vlaggen de weg op om het team van IPT te blokkeren. Het werd duidelijk hoe kwetsbaar de renners waren.
In de dagen erna, terwijl Vingegaard zijn voorsprong op Almeida na winst in de negende etappe iets vergrootte en in de tiende etappe het rood pakte, kwam er voor het eerst ook een renner ten val als gevolg van de demonstraties. Langzaam kwam ook vanuit het peloton de vraag of het nog wel veilig zou zijn met IPT in koers.
Zeker na de elfde etappe nam de onrust toe. Honderden Pro-Palestijnse demonstranten hadden zich die woensdagmiddag rondom de finish in Bilbao verzameld. Ze waren met te veel, de politie met te weinig. En dus besloot de organisatie op het laatste moment de finishlijn 3 kilometer naar voren te halen en geen ritwinnaar uit te roepen. Het was de eerste keer dat een wielerwedstrijd door pro-Palestinademonstraties voortijdig beëindigd moest worden.
Vingegaard, die samen met Tom Pidcock was weggereden en 10 seconden op Almeida pakte, uitte na afloop voor de Deense televisie dan ook zijn zorgen. ‘Misschien hebben we al de laatste etappewinnaar gehad in deze Vuelta.’ Dat bleek niet het geval, maar het inkorten van etappes zou vaker gaan gebeuren.
Terwijl zorgen over de veiligheid in het peloton toenamen, en naast de demonstranten ook de Spaanse regering en de organisatie van de Vuelta het Israelische team aanspoorde te vertrekken, bleef de ploeg in koers. ‘Elke andere beslissing zou een gevaarlijk precedent scheppen in de wielersport’, viel er te lezen in de officiële verklaring van het team. Wielerbond UCI, als enige bevoegd om de ploeg te diskwalificeren, steunde IPT.
En dus ging de Ronde van Spanje door alsof er niets aan de hand was. De naam Israel verdween weliswaar van de shirtjes en een dag lang reed het team niet in de aanval, maar verder veranderde er niets. En daarmee bleven ook de protesten komen. Meerdere keren moesten de renners uitwijken of plots in de remmen knijpen voor demonstranten op weg.
Ook bij de dertiende etappe met de finish op de Angliru werden vluchters in de finale tegengehouden. Het naderende peloton met Almeida en Vingegaard, die later eerste en tweede zouden worden, kwam daardoor sneller dichtbij.
Ondertussen werd duidelijk dat Vingegaard niet fit was, en de Deen de schade probeerde te beperken. Wat dat betreft was de beslissing om opnieuw vanwege de veiligheid etappes in te korten niet in het nadeel van de Deen. In de zestiende etappe werd op het laatste moment de 8 kilometer lange slotklim geschrapt. Bernal werd uitgeroepen tot winnaar en Vingegaard behield zijn voorsprong op Almeida, die zijn kans om tijd te pakken op de slotklim plots zag verdwijnen.
Zo ook een dag later, toen de organisatie besloot de individuele tijdrit met meer dan de helft in te korten, uit angst voor nieuwe protestacties. Wederom geen slecht nieuws voor de niet fitte Vingegaard: Almeida pakte in de overgebleven 12 tijdritkilometers 10 seconden op de rodetruidrager, een verschil dat op het oorspronkelijke parcours veel groter had kunnen zijn.
Vingegaard moest alleen het slotweekend nog overleven, dan zou zijn eerste overwinning van de Vuelta binnen zijn. Zaterdag ging het ondanks een protest in de finale nog goed, nadat de Deen in de laatste kilometer bij Almeida wegreed en zijn derde etappezege deze Vuelta pakte. Het rood moest zondag allen nog veilig naar Madrid worden gebracht, en dan kon het echt gevierd worden. Maar dat feestje bleef uit.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant