Bij voetbalwedstrijden werd vorige maand met applaus stilgestaan bij de dood van de zeventienjarige Lisa uit Abcoude. Maar nog steeds galmen regelmatig vrouwonvriendelijke spreekkoren door de stadions. Ook in de kroeg voegen meezingers regelmatig het woord "hoer" toe. Wat is de impact hiervan?
Menig voetbalfan kreeg een brok in de keel toen eind vorige maand in de zeventiende minuut van meerdere Eredivisie-wedstrijden luid werd geapplaudisseerd voor de in Duivendrecht omgebrachte Lisa. In diezelfde stadions klonken niet veel later alweer vrouwonvriendelijke teksten. Zo zongen supporters uit volle borst "je moeder is een hoer" richting de tegenstander bij de wedstrijd NEC-NAC Breda.
"Zolang je 'je moeder is een hoer' kunt en durft te roepen, heb je totaal niet begrepen wat er met Lisa is gebeurd", schreef eindredacteur Jacqueline de Bekker in een opiniestuk in de Gelderlander. "Sterker, dan is je applaus geen donder waard." Toch zullen veel mensen geen kwade bedoelingen hebben bij het roepen van deze teksten.
Socioloog Peter Achterberg van Tilburg University denkt dat de mensen die dit doen dit niet als tegenstrijdig zien. "Maar natuurlijk is het een bizarre tegenstrijdigheid", zegt Jens van Tricht tegen NU.nl. Hij richtte de organisatie Emancipator op, naar eigen zeggen de enige Nederlandse organisatie die zich expliciet richt op het betrekken van mannen bij gendergelijkheid. "Ik denk dat dit tekenend is voor de realiteit waarin veel mannen leven."
"We hebben de afgelopen weken gezien dat heel veel mannen niet willen dat er dingen met vrouwen gebeuren zoals met Lisa is gebeurd", zegt Van Tricht. Ook is de algemene visie dat vrouwen niet met dit soort dreiging zouden hoeven leven. "Maar tegelijkertijd vinden veel mannen ook dat vrouwen niet zo moeten zeuren."
Ook in kroegen en bij concerten voegen meezingers regelmatig het woord "hoer" toe aan liedjes. Het valt op dat het niet alleen bij liedjes gebeurt waar een vrouw duidelijk iets fout heeft gedaan, zoals bij Engelbewaarder van Marco Schuitmaker. Het liedje gaat over een 'engelbewaarder' die iemand van een gevaarlijk auto-ongeluk redt. Daarin vullen mensen die meezingen teksten als "als ze zachtjes tegen je praat" aan met "hoer".
Het bekendste (en mogelijk eerste) liedje waarbij dit wordt gedaan is 'n Vriend van André Hazes. Daarin gaat een fictieve vriend van de zanger vreemd met zijn vrouw. "Die vriend heeft dat dus ook gedaan", zegt Barbara Godwaldt. Voor de initiatiefnemer van het landelijke Aanpakplan Femicide toont het aan dat mensen anders reageren op een man dan op een vrouw, terwijl ze hetzelfde doen.
Maar nemen we de toevoeging van "hoer" bij liedjes in een vrolijke uitgaans- of stadionsetting hiermee niet te serieus? "Seksisme vind ik niet gezellig", zegt Van Tricht direct. "Vaak is het zo met grappen dat ze alleen maar grappig zijn omdat er op de een of andere manier gespeeld wordt met de norm", vertelt Achterberg.
Maar dat iets als grap is bedoeld, betekent niet dat het geen andere effecten kan hebben. "Bijvoorbeeld een jongen van zeven die in het stadion zit met zijn vader en daar leert dat het kennelijk normaal is om vrouwen hoer te noemen."
Dat vrouwen soms net zo hard meeroepen "maakt enorm uit", zegt Achterberg. "Niet in positieve zin, maar in negatieve zin", benadrukt hij. "Dat toont aan hoe geaccepteerd het is."
Godwaldt waarschuwt voor een glijdende schaal. Van dit soort uitspraken is het een kleine stap naar bijvoorbeeld vrouwen "sperma-emmers" noemen. Die uitspraak van mannen van de Amsterdamse studentenvereniging A.S.C./A.V.S.V. leidde in 2022 tot ophef. En met elke stap is de volgende stap letterlijk een stapje dichterbij: "Waarom zou je tegen een vrouw op straat dan niet kunnen zeggen dat ze een hoer is?"
Emancipator heeft deze stappen weergegeven in een piramide. In de onderstaande laag staan vrouwonvriendelijke grappen. "'Hoer' roepen is daar natuurlijk duidelijk onderdeel van", zegt Van Tricht. Daarna volgt onder meer het bagatelliseren van geweld tegen vrouwen. Bovenin staat zwaar geweld tot zelfs moord, oftewel femicide.
Tekst gaat verder onder de afbeelding.
"Het is niet zo dat ik zeg dat iedereen die "hoer" roept in een kroeg in staat is om een moord te plegen. Maar degenen die daar wel toe in staat zijn, kan hierdoor rugdekking voelen", zegt Godwaldt. Het gaat erom dat bepaald gedrag als normaal wordt gezien en het beeld dat daarmee (onbewust) wordt doorgegeven. Vrouwen gelijkstellen aan hoeren zet hen neer als seksueel object, als verleider. Het is neerbuigend en maakt hen ondergeschikt aan de man.
Godwaldt hoopt dat mensen vaker gaan nadenken bij op het eerste oog misschien onschuldig gedrag. "Want door elkaar er niet op aan te spreken of er (juist) aan mee te doen, werk je niet mee aan de verandering in de samenleving die we nodig hebben." Dat kan dus beginnen bij iets 'kleins' als niet langer "hoer" toevoegen aan liedjes.
Source: Nu.nl algemeen