Oorlog in Oekraïne Ook dit weekeinde stegen langs de oostflank van de NAVO gevechtsvliegtuigen op. Dit was een reactie op naderende Russische drones.
Een Frans Rafale-gevechtsvliegtuig wordt zaterdag voorbereid op mobilisatie langs de Poolse grens als onderdeel van het de NAVO-operatie Eastern Sentry (‘Oostelijke Schildwacht’). De NAVO reageert hiermee op de recente Russische schendingen van het Poolse luchtruim.
Grootschalige schendingen van het Poolse luchtruim eerder deze week hebben niet geleid tot extra terughoudendheid aan Russische kant. Zaterdag stegen zowel in Polen als in Roemenië in allerijl gevechtsvliegtuigen op om het potentiële gevaar van naderende drones langs hun grenzen af te wenden.
Zaterdagavond waarschuwde het Roemeense ministerie van Defensie de inwoners van de oostelijke provincie Tulcea, vlak bij de grens met Oekraïne, voor een laagvliegende Russische drone.
Volgens minister van Defensie Ionuț Moșteanu stegen vanaf de luchtmachtbasis Fetesti twee F-16’s op die het onbemande projectiel volgden op zijn vlucht door het Roemeense luchtruim, boven de dunbevolkte delta van de Donau, totdat de drone van de radar verdween, in de richting van Oekraïne. Bij de actie werden ook twee Duitse Eurofighter-gevechtsvliegtuigen ingezet die in Roemenië zijn gestationeerd.
Volgens Moșteanu nemen de Russische luchtruimschendingen nog steeds toe. „Bijna elke week hebben we vliegtuigen in de lucht, hetzij van onszelf, hetzij van onze Duitse partners”, zei de minister van Defensie zaterdagavond.
Moșteanu zei niet waarom de NAVO-toestellen de Russische drone alleen maar volgden onderweg naar Oekraïne – en niet uit de lucht schoten. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky schreef in een reactie op X dat de drone tien kilometer doordrong in het NAVO-luchtruim en vijftig minuten lang rondvloog.
Eerder op de dag was ook Polen opnieuw opgeschrikt door naderende Russische drones. NAVO-toestellen stegen op om het Poolse luchtruim te verdedigen, en het vliegveld van de oostelijk gelegen stad Lublin werd uit voorzorg gesloten. De Poolse krijgsmacht maakte naderhand geen melding van een schending van het luchtruim.
Afgelopen woensdag drong een zwerm van zeker negentien Russische drones het Poolse luchtruim binnen. Onder meer F-35’s van de Nederlandse luchtmacht haalden enkele projectielen neer. Het was voor het eerst sinds de grootschalige Russische invasie in Oekraïne dat NAVO-toestellen direct vuurden op Russische doelen.
De Russische drone-incidenten vallen samen met de grootschalige militaire oefening ‘Zapad’ die Rusland en Wit-Rusland vrijdag begonnen aan de grenzen met Polen, de Baltische staten en Finland.
Vrijdag kondigde de NAVO versterkingen aan van de luchtafweer langs de gehele oostflank van het militaire blok. Dat gebeurt volgens secretaris-generaal Mark Rutte als antwoord op de „roekeloze en onacceptabele” luchtruimschendingen van de Russen. Verschillende landen, waaronder Frankrijk en Denemarken, boden al extra gevechtsvliegtuigen aan. Ook willen de NAVO-landen langs de oostelijke grenzen zorgen voor versterking van de luchtverdediging op zee en op de grond.
Een F-16 van de Roemeense luchtmacht bereidt zich in maart 2024 voor op een surveillancevlucht. Foto Kathrin Lauer/DPA
Moskou ontkent tot nu toe dat het het luchtruim van de NAVO bewust heeft geschonden. In NAVO-kringen wordt over het algemeen uitgegaan van bewuste Russische provocaties, waarmee het Kremlin onder meer de westerse reacties zou willen onderzoeken – met name die van Washington.
De Amerikaanse regering van president Donald Trump zegt niet uit te gaan van Russische opzet. „Het kunnen fouten zijn”, zei Trump donderdag. Zijn minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, noemde de incidenten zaterdag „onacceptabel en ongelukkig en gevaarlijk”, maar volgens hem is het nog onduidelijk of de drones opzettelijk richting Polen werden gestuurd. „Als daarvoor bewijzen zijn, dan is het duidelijk een zeer escalerende handeling.”
Zelensky stelde zaterdagavond in een reactie op de incidenten boven Polen en Roemenië dat Moskou precies weet wat het doet. „De Russische strijdkrachten weten exact waar hun drones naartoe gaan en hoe lang ze in de lucht kunnen blijven”, aldus Zelensky. „Hun routes zijn altijd berekend. Dit is geen toeval, een fout, of het initiatief van een paar commandanten met een lagere rang. Dit is een duidelijke uitbreiding van de oorlog door Rusland – en dit is precies hoe zij handelen.”
Maar de kans dat de regering van Trump daadwerkelijk optreedt tegen de Russische agressie jegens Oekraïne lijkt klein. Ondanks verschillende waarschuwingen aan het adres van president Poetin over aanhoudende Russische aanvallen op Oekraïense burgerdoelen weigert Trump vooralsnog nieuwe sancties af te kondigen of heffingen in te voeren op producten uit Rusland, zoals aan de rest van de wereld.
Trump zei zaterdag dat de VS alleen nieuwe sancties willen opleggen aan Rusland als de andere NAVO-landen dat eerst doen. Bovendien eist Trump dat de bondgenoten stoppen met olie-importen uit Rusland. De kans dat landen als Hongarije en Turkije dat doen lijkt bijzonder klein. Ook zouden de Europese landen zware heffingen moeten invoeren tegen producten uit China, de belangrijkste importeur van Russische olie.
Ondertussen zoekt Oekraïne naarstig naar nieuwe manieren om de impact van de Russische drone-aanvallen te beperken. Het land werd vorige week binnen één etmaal aangevallen met meer dan achthonderd Russische raketten en drones. Nu overweegt Kyiv de kwaliteit van het Oekraïense mobiele telefoonnetwerk in bepaalde regio’s te verlagen zodra die het doelwit zijn van Russische drone-aanvallen.
De Oekraïense generaal Andry Hnatov, chef van de generale staf, zei dit weekeinde volgens het Oekraïense online netwerk Novyny Live dat het gaat om 4G- en 5G-verbindingen waar de onbemande Russische drones tijdens hun aanval gebruik van maken.
Drones uitgerust met camera’s en modems maken vaak gebruik van lokale communicatienetwerken om te kunnen navigeren en gegevens uit te wisselen. Door het netwerk tijdelijk af te sluiten wordt de communicatie met de drones verstoord en kunnen zij hun doelen minder makkelijk vinden.
Ook de Russen schakelen hun mobiele internetnetwerken vaak uit bij Oekraïense drone-aanvallen, maar Moskou wist dit weekeinde niet te voorkomen dat de olie-industrie opnieuw werd getroffen. Volgens de Russische autoriteiten brak brand uit bij de raffinaderij van Surgutneftegas bij Kirishi, de op een na grootste raffinaderij van Rusland, zo’n 115 kilometer ten zuidoosten van Sint-Petersburg.
Volgens de gouverneur van de regio Leningrad, Alexander Drozdenko, was het vuur snel geblust nadat de raffinaderij was geraakt door brokstukken van een neergehaalde drone. In de Kirishi-raffinaderij worden volgens Reuters dagelijks 355.000 vaten olie verwerkt, ofwel 6,4 procent van het totaal.
Oekraïne voert al maandenlang aanvallen uit op Russische olieraffinaderijen, brandstofopslagplaatsen, pijpleidingen en pompinstallaties. Kyiv ziet in deze aanvallen de beste manier om Rusland te bestrijden zolang Moskou oorlog blijft voeren. Niet alleen wil Kyiv daarmee Poetins oorlogseconomie en de krijgsmacht treffen, de Oekraïense regering wil de Russen tegelijkertijd laten zien dat de oorlog consequenties heeft voor het land en de bevolking zelf.
Source: NRC