Inheems gebied in Brazilië staat onder zware druk door ontbossing en klimaatverandering. Een delegatie leiders bezoekt Europa om aandacht te vragen voor bedreigingen in hun leefgebied, waar in november de dertigste klimaattop plaatsvindt. "De aanval op onze natuur is een mondiale crisis."
"Wat is het groen hier!", merkt Otacir Terena op. De inheemse leider uit het grootste draslandgebied ter wereld, de Braziliaanse Pantanal, is oprecht onder de indruk van de Nederlandse natuur. Wel is Europa even wennen voor hem en zijn collega's Dinamam Tuxá en Luana Kaingang. De inheemse volksleiders uit Brazilië zijn voor het eerst aan de overkant van de oceaan.
Ze reizen de komende weken door Nederland, Zweden, Frankrijk, Luxemburg en Denemarken, met als doel aandacht te vragen voor het Amazonewoud en de omstandigheden waarin de oorspronkelijke bewoners leven. De delegatie wordt onder meer ontvangen bij het ministerie van Buitenlandse Zaken en het Europees Parlement.
Kaingang is overgekomen uit de Pampas, de uitgestrekte graslanden in het zuiden van Brazilië. "Een bioom dat nóg meer is aangetast dan de Amazone", vertelt de volksleider én rechtenstudent in gesprek met NU.nl (via een tolk).
Klimaatverandering bedreigt de leefbaarheid in de Pampas. "We hebben steeds meer problemen met overstromingen", vertelt Kaingang. Vorig jaar verwoestte in het staartje van El Niño een overstroming een groot deel van Porto Alegre, een grote stad in Zuid-Brazilië. "Mijn moeder zei: zulke immense overstromingen heb ik in mijn leven niet eerder gezien."
Terwijl ze vertelt, draait ze aan haar traditionele armband, door haar moeder gevlochten van bamboe. Zelfs die oersterke plant wil de laatste jaren minder hard groeien in de Pampas.
Waar Terena woont, zijn heel andere uitdagingen. Zo ziet hij in zijn omgeving juist minder regenval, waardoor de rivieren opdrogen. Hij is gemeenteraadslid en leider van het Terenavolk in de Pantanal, dat grenst aan Bolivia. Terena is glashelder over de reden van zijn bezoek: "We willen steun van Europese landen", zegt hij.
Hij wijst op het vrijhandelsverdrag tussen de EU en Latijns-Amerikaanse landen: het Mercosur-verdrag. Dat pact moet de handelsbarrières versoepelen, al zijn er aan verschillende kanten zorgen. Bijvoorbeeld over milieuschade in natuurgebieden, maar ook over oneerlijke concurrentie voor Europese boeren. Brazilië is een van de grootste vleesexporteurs ter wereld.
Advocaat Dinamam Tuxá uit het savannegebied Cerrado is bang dat het verdrag ervoor zorgt dat grote bedrijven hun gebieden verder exploiteren, wat ten koste gaat van de leefomgeving. Meer rundvleesproductie en sojateelt zorgt volgens hem voor de verwoesting van natuurlijke hulpbronnen. "Onze rivieren worden vervuild en de ontbossing vernietigt ons land", zegt Tuxá.
De inheemse delegatie voert daarom campagne voor internationale wetgeving op gebied van ontbossing en voor erkenning van inheems land.
In november komen wereldleiders en diplomaten in de Braziliaanse stad Belém bij elkaar voor de dertigste klimaattop, waar ze onderhandelen over internationaal klimaatbeleid. Gastland Brazilië wil zichzelf met COP30 op de kaart zetten, het liefst met een doorbraak vergelijkbaar met het Parijsakkoord tien jaar geleden.
Tegelijkertijd groeit de kritiek op het klimaatproces vanuit experts en activisten, omdat de voortgang te langzaam zou gaan om het klimaat goed te kunnen beschermen. Zo hebben nog maar weinig landen hun (verplichte) klimaatplannen ingeleverd, terwijl de deadline nadert.
De drie inheemse leiders zijn eveneens kritisch, maar zien ook kansen in de klimaattop. Zo kan het volgens hen de aandacht vestigen op de problemen van de inheemse volkeren uit de Amazone en andere gebieden. Daarom organiseren ze pal naast de klimaattop ook een inheemse top, waar vertegenwoordigers van volkeren uit heel Brazilië naartoe zullen komen.
Kaingang houdt hoop dat COP30 ervoor kan zorgen dat haar land een beschermde status krijgt. Want die ecosystemen zijn volgens haar cruciaal voor het wereldwijde klimaatsysteem. "De aanval op onze natuur is een mondiale crisis", zegt ze.
Source: Nu.nl algemeen