‘Here we go’, schreef Donald Trump nadat Russische drones het Poolse luchtruim hadden geschonden. Maar terwijl een hooggespannen Europa zich afvraagt wat hij bedoelt, lijkt de president nauwelijks meer geïnteresseerd in de oorlogen waarin hij zo graag vrede wilde stichten.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Het zijn drie woorden, zwanger van belofte. ‘Here we go’, schrijft Donald Trump woensdag op zijn sociale media. ‘Daar gaan we.’ Kort daarvoor hebben negentien Russische drones het luchtruim van Polen geschonden. Straaljagers rukken uit. Voor het eerst in de geschiedenis halen zij Russische drones neer boven Pools grondgebied.
Maar drie dagen later, terwijl de geblakerde wrakstukken worden geborgen, heerst er in Europa nog altijd twijfel over de woorden van de Amerikaanse president. Want wat bedoelde hij eigenlijk?
Trump heeft de Russische actie sindsdien niet veroordeeld. Sancties blijven uit. De president die zichzelf midden in de Oekraïne-oorlog plaatste door de Russische president Vladimir Poetin persoonlijk te ontvangen voor een vredesoverleg zónder Oekraïne of Navo-bondgenoten, lijkt nauwelijks geïnteresseerd in deze historische escalatie. En dat baart de alliantie zorgen.
‘Daar gaan we’ – zijn dit woorden van actie en solidariteit? Of juist die van een passieve toeschouwer?
‘Kan een foutje zijn geweest’, oppert Trump donderdag voor het Witte Huis, op weg naar een 9/11-herdenking in New York. De president suggereert wat door Europese leiders stellig wordt weersproken: dat de Russische drones per ongeluk boven Polen belandden.
Volgens de Poolse premier Donald Tusk was ‘de droneaanval onderdeel van een grotere operatie’, diens minister van Buitenlandse Zaken stelt zelfs dat ‘Poetin Trump voor gek zet’. De Britse Keir Starmer spreekt van ‘een ongekende schending’. Rusland zou met deze actie toetsen hoe de Navo reageert op directe provocatie – in het bijzonder de VS, haar militaire anker.
Trump, zo lijkt het, heeft zijn antwoord gegeven.
Even lauw reageert de president deze week op het Israëlische bombardement in Qatar op onderhandelaars van Hamas, uitgevoerd zonder zijn medeweten. Premier Benjamin Netanyahu schept in de media op over hoe hij de VS heeft omzeild. Trump zegt dat hij daar ‘ongelukkig’ over is, en laat het er verder bij.
Trump begon deze termijn als zelfverklaard vredestichter. Met zijn overwicht zou hij de oorlogen in Oekraïne en Gaza wel even ‘oplossen’. Openlijk lonkte hij al naar een Nobelprijs voor de Vrede. Maar nu Poetin noch Netanyahu hem zijn wapenstilstand gunt, en beiden zelfs hun agressie opvoeren, weigert Trump daar gevolgen aan te verbinden.
Bij tegenslag wijkt Trumps daadkracht voor passiviteit. Maar dat is niet hetzelfde als pacifisme. Terwijl Europa angstvallig oostwaarts kijkt, weifelend over de Amerikaanse rugdekking, dirigeert Trump zijn militaire macht liever elders: het eigen binnenland en de omringende wateren.
Nog altijd komen details naar buiten over de Amerikaanse aanval, vorige week voor de kust van Venezuela. Daar blies het leger op Trumps bevel een bootje op. Elf doden. Het zouden kartelleden zijn geweest, maar bewijs ontbreekt. Trump noemt de aanval slechts een startschot. Hij zegt zijn land te beschermen tegen ‘terroristen’.
Volgens juridisch experts breekt Trump daarmee de wet. Een Amerikaanse president mag niet eigenhandig het leger inzetten zonder oorlogsverklaring, toestemming van het Congres of – zoals in Europa zou gelden – een bestaand verdrag als dat van de Navo. Ook niet als het kartelleden betreft.
Critici vrezen intussen dat het Venezolaanse bootje, afgeladen met personen, mogelijk geen drugs-, maar mensensmokkelaars vervoerde, en in dat geval dus ook migranten. Volgens onderzoek van The New York Times maakten zij na ontdekking zelfs rechtsomkeert. In plaats van de kustwacht een arrestatie te laten uitvoeren, zoals gebruikelijk, liet Trump zijn marine raketten afvuren.
‘De beste manier om onze militairen in te zetten’, viel vicepresident JD Vance hem bij. Een progressieve influencer vroeg Vance of hier geen sprake was van een oorlogsmisdaad. ‘I don’t give a shit’, aldus de vicepresident. Tegelijk zei hij deze week geen reden te zien tot zelfs maar ‘economische isolatie’ van Rusland.
Waar de VS hun spierballen wel of niet laten rollen, is slechts een kwestie van prioriteiten. Afgelopen week doopte Trump zijn ministerie van Defensie nog demonstratief om tot ‘Department of War’. Daarbij verspreidde hij een afbeelding van zichzelf, met zonnebril en cowboyhoed, tegen een decor van explosies en gevechtshelikopters. Militaire borstklopperij.
Maar die boodschap is niet aan het buitenland gericht. Tussen de vlammen op de afbeelding prijkt de skyline van Chicago. Daar dreigt Trump de Nationale Garde, een binnenlands legeronderdeel, te mobiliseren tegen ‘migranten en criminelen’ – zoals hij in andere Amerikaanse steden ook al doet of beoogt.
Terwijl Trump twijfel zaait over zijn toewijding aan de Navo en manschappen en middelen terugtrekt uit een Europa onder hoogspanning, militariseert hij zijn presidentschap juist thuis. Daar vindt ook volgens defensieminister Pete Hegseth ‘de echte strijd’ plaats. Op zijn deur liet hij onmiddellijk een plakkaat hangen met de titel ‘Secretary of War’.
Met beeldtaal, retoriek en militair machtsvertoon wil Trump zijn vijanden waarschuwen: ik ben niet bang mijn leger te gebruiken. Maar dan wel de júíste vijanden. En daaronder valt, ogenschijnlijk, niet Vladimir Poetin.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant