Troepenmacht Met drones, antennewagens en hacktrailers liet commandant Masseling in Stroe zien hoe digitaal oorlog wordt gevoerd anno 2025. Van het stilleggen van vijandelijke communicatie tot het onklaar maken van bruggen via de ict: 101 CEMA-bataljon moet de toekomst van de krijgsmacht vormgeven.
Materieel en een militair van de nieuwe gevechtseenheid.
Toen Russische troepen eind februari 2022 Oekraïne binnenvielen, hadden veel van hun soldaten hun mobiele telefoons aanstaan. „Ze dachten dat ze op oefening waren”, vertelt luitenant-kolonel Peter Masseling. „Overvliegende Oekraïense drones merkten de gsm-signalen al snel op.” De signalen werden doorgestuurd naar de special forces van de Oekraïners die even later doelgericht veel vijandelijke eenheden uitschakelden. „Het was een van de eerste successen van elektronische oorlogsvoering in de Oekraïne-oorlog.”
Deze donderdag presenteert luitenant-kolonel Masseling op de Generaal-majoor Koot kazerne in Stroe het gloednieuwe 101 CEMA-bataljon (Cyber en Elektromagnetische Activiteiten) van de landmacht. Met hackers en andere specialisten richt de eenheid zich louter op digitale oorlogsvoering. „Onzichtbaar, maar zeer effectief zoals op dag één van de oorlog in Oekraïne al bleek”, zegt Masseling tijdens een presentatie voor de pers, woensdagmiddag.
Ten bate van de media heeft Masseling vijf voertuigen laten komen, inclusief militairen die gewillig op de foto gaan. De eerste commandant van het nieuwe onderdeel wil zowel de manschappen als delen van het materieel laten zien waarover het bataljon kan beschikken. Een van de voertuigen kan met een bos lange antennes op het dak elektronische signalen in de wijde omgeving afvangen en desnoods verstoren.
Andere, zoals de gemoderniseerde Bushmaster, bombarderen met een massieve hoeveelheid radiogolven vijandelijke communicatienetwerken; het gebeurde met succes al in Afghanistan tegen de Taliban. Een grote trailer biedt plek aan hack-specialisten en ‘contra-hackers’. De laatsten speuren op hun computerschermen real-time dreigingen voor de eigen wapensystemen af.
Luitenant-kolonel Peter Masseling: „We zullen hier geen dertig jaar oude wapens gebruiken” Foto Wessel Zuijderduin
De tweetrapspresentatie van het CEMA bataljon op woensdag en donderdag, demonstreert niet alleen hoe trots de landmacht is op haar nieuwste paradepaard. Ze moet ook het sterk toegenomen belang van elektronische oorlogsvoering onderstrepen. „Met CEMA krijgt een commandant er belangrijke opties bij”, vertelt Masseling in een tent waar koffie en fris voor de gasten klaar staan. „Hij hoeft een brug in vijandelijk gebied niet per se meer op te blazen met artillerie. Die kan ook onklaar worden gemaakt door in de ict te kruipen en de brug omhoog te zetten. Of tijdelijk onklaar maken, zodat de eigen troepen er even later zelf overheen kunnen.”
Door hackers en elektromagnetisch specialisten in een eenheid samen te brengen, kunnen diverse tactieken tegen elkaar worden afgewogen, zegt de luitenant-kolonel. „Verstoren kan onder bepaalde omstandigheden verstandig zijn”, zegt Masseling „maar de vijand weet dan wel dat je er zit. Dat kan je ook kwetsbaar maken. Hacken kan het voordeel hebben van de relatieve onzichtbaarheid.”
Eén probleem: het gloednieuwe bataljon heeft nog lang niet haar klassieke grootte van 400 man. Er moet eerst een groeispurt worden gemaakt van 125 mensen nu naar circa 230, om daarna door te groeien naar pakweg 450. Het vele geld dat daarvoor nodig is, laat volgens Masseling zien dat defensie inmiddels het grote belang inziet van de electronische oorlogsvoering. Hoeveel het budget precies bedraagt, wil defensie niet zeggen.
Bij de groei wordt geput uit bestaande legeronderdelen zoals JISTARC, de inlichtingendienst van de landmacht. Voor een ander deel leunt het bataljon op werving van buiten. „Het gaat zowel om samenvoeging als om uitbreiding”, aldus de commandant. Deze donderdag is er, voorafgaande aan de oprichtingsceremonie in Stroe, niet voor niets een wervingsactiviteit waarbij geïnteresseerden met leden van het bataljon kunnen spreken.
Binnen „een paar jaar” moet de eenheid op sterkte zijn. Daarbij tonen Masseling en zijn mede-officieren zich aanmerkelijk optimistischer over het vullen van het hackersdeel, dan dat van de elektronische verstoorders. Voor de eerste gelden namelijk geen basisvereisten qua bijvoorbeeld fitheid en/of lichaamsgewicht. De briljante hacker-met-buikje is als burgerwerker welkom, ook als die achterblijft en niet mee kan richting frontlinie. Voor de specialisten in elektromagnetische verstoring, nu nog gelegerd op de kazerne in ‘t Harde, gelden andere eisen. Masseling: „Die moeten aan alle basisvereisten voldoen. Ze moeten kunnen meedraaien vooraan in de missies.”
Gemaskerde militairen van het nieuwe 101 CEMA-bataljon (wat staat voor: Cyber en Elektromagnetische Activiteiten). Foto Wessel Zuijderduin
Behalve de recrutering is er nog een uitdaging: De enorme snelheid waarmee dit type oorlogsvoering zichzelf vernieuwt. „We zullen in dit bataljon geen dertig jaar oude wapens gebruiken”, zegt Masseling. „De drones en de manier waarop die elektronisch aangestuurd werden in het begin van de oorlog in Oekraïne, zijn nu volledig achterhaald.” Voor de aanschaf van het materieel betekent dat: snel kunnen leveren van het nieuwste van het nieuwste. Bovendien moet de software snel en gemakkelijk updatebaar zijn, en haar hardware passen bij andere systemen.
De inkoop voor het CEMA-bataljon gaat, mede om die redenen, deels buiten de centrale inkooporganisatie van defensie (Commit) om. Het bataljon kan putten uit een „uniek hoog eigen budget” voor eigen wapenaankopen dat defensie heeft vrijgemaakt, aldus Masseling. „Ik heb niet gemerkt dat Commit daar een probleem mee heeft”, zegt de bataljonscommandant lachend richting de vertegenwoordiger van Commit. De vijf voertuigen voor de demonstratie zijn overigens wel door de inkooporganisatie geleverd.
Snelheid van innovatie in het elektronisch domein wordt één van de bepalende factoren voor de afloop van de oorlog in Oekraïne, daar zijn de aanwezigen in Stroe het over eens. Oekraïense militairen houden tijdens trainingen door Nederlandse eenheden, de laatsten op de hoogte van de laatste ontwikkelingen.
Helaas voor Oekraine en het Westen maken de Russen de beginnersfouten van dag een niet meer. Integendeel, met geavanceerde tegenmaatregelen wisten de Russen de effectiviteit van Westerse GPS-gestuurde precisie-artillerie terug te dringen. Toch is Masseling optimistisch: „De Russen maken misschien indruk met kwantiteit”, zegt hij. „Maar in kwaliteit doen wij hier zeker niet voor hen onder.”
Luitenant-kolonel Masseling in Stroe met manschappen van het nieuwe bataljon. Sommigen dragen maskers om niet herkend te worden, bijvoorbeeld door gezichstherkennigssoftware. Foto Wessel Zuijderduin
Source: NRC